|
l=rei hqoaO iufhaos"
uqyïuoa ^i,a& ;=udg tfrysj úúOdldr wmjdohka fiùfuys,d m%;sjdoSyq w;sYhska
Wkkaÿ jQy' kuq;a wd.ï bjiSfï yd ksoyia Ñka;k iys; kQ;k hq.fha WÞj;a iu."
uqyïuoa ^i,a& ;=udf.a cSjk rgdj yd pß;h ú.%y lsÍfuys,d ngysr f,aLlfhda keUqre
jQy' we;eï fkduqia,sï úh;=ka úiska uqyïuoa ^i,a& ;=ud iïnkaOfhka ork woyia"
u;= i|yka flf¾' ta u.ska" t;=udf.a fY%aIaG;ajh f,dalhd yuqfõ ;j;a ;yjqre flf¾'
tkuq;a uqyïuoa ^i,a& ;=ud" i;Hh yd ukqIHh cd;sh fjkqfjka my< l,d jQ w,a,dyaf.a
mßiudma; Ydia;Djrhd hk jeo.;au i;Hh jgyd.kq msKsi ngysr cd;Ska ;j;a mshjrla
bosßhg hd hq;=h' t;=udf.a wiydh nj yd Ydia;Dmoúh wjOdkhg ,laúh hq;= lreKls'
tfy;a th jgyd .kq i|yd ngysr cd;Ska wjxl yd úêu;a jEhula ord ke;' t;=udf.a
fY%aIaG;ajh yd id¾:l;ajh Wkqiqï f,iska ms<s.efk;;a" t;=ud w,a,dyaf.a
Ydia;Djrhd nj meyeos,s jYfhkau" fkd tfia kï úuid fkdn,d" msgqoelSu we;af;kau
uú; úh hq;= ;rï lreKls' Tjqkaf.a háys; .ek fidhd ne,sh hq;af;a;a Tjqka ork
woyia mqkrdjf,dalkh l<hq;= wjYH;djhla mek ke.skafka;a fuysoSh' uqyïuoa ^i,a&
;=udf.a cSú;h yd iïnkaO we;eï f;dr;=re my; i|yka fõ' fïjd t;=udf.a Ydia;D moúh
iïnkaOfhka wmCImd;SjQ;a" ;¾ldkql=,jQ;a" iajdëkjQ;a ks.ukhlg tf<ôfuys,d Wmldß
jkq we;'
i;,sia jk úh olajd" uqyïuoa ^i,a& ;=ud md,lfhl=" foaYlfhl= fyda lÓlfhl= jQfha
ke;' iajNdj O¾u;djh" wd.ï oyï" kS;sh foaYmd,k fyda iudc úoHdj ms<sn| lsisÿ
ms<si|rl fhoS ke;' t;=ud flfrys fYa%IaG cSjk rgdjla" is;al¨ mej;=ï" Wiia
.=Koyï yd YslaIKhla meje;s nj ksielh' ta jqk;a" u;= oji buy;a fmr<shla isÿl,
yels ;rï .eUqre jQ fyda iqúfYaI jQ widudkH .;s,CIKhla t;=ud ;=< fkdùh" ta
jQj;a kj ksfõokhla iys;j ysrd .=ydfjka msg;a jQ l," t;=ud b÷rd fjkia ù isáhy'
tn÷ meje;aula we;s mqreIfhl=" läuqäfha uqidjdosfhl= jYfhka fmr<s w,a,dyaf.a
Ydia;Djrhd jYfhka wd;au ye|skaùula lr .ksñka" iajlSh ck;dj l=ms;hg m;alrkq
we;ao@ ljr fya;=jla ksid" t;=ud taid ÿlalror bjid ord .;af;aoehs mekhla kef.a'
;;a O¾udkqYdikdjka k;r lf<a kï" rfÜ lsre< me<|ùug;a" ish¿u iïm;a t;=udf.a
mduq, f.dv.eiSug;a rg jeisfhda bosßm;a jQy' tlS m%fndaOj;a m~qre mß;Hd. ish,a,
ms<sl=f,ka m%;sfCIm l, t;=ud" tal mqoa.,fhl= jYfhka ke.S isg" ;ud f.a u nJÿ
ckhdf.a" úúOdldr wjuka wmjdo bjid ord .ksñka" iudcfhka fldkalrkq ,nñka" ldhsl
jO nkaOkhgo uqyqK foñka O¾udkqYdikdjka ys ksr; jQy' w,a,dyaf.au wkqn,hla fkdfõ
kï" udkj ixy;sfha tlu .e,jqï u. bia,dï hk t;=udf.a wp, wêIaGdkho fkdfõ kï"
t;=ud ;u cSú; mrÿfjka bosßm;ajkq we;ao@ ;jo" ls%ia;shdkskag yd hqfoõjkag
úfrdaê jQ lsishï rgdjla t;=ud úiska bosßm;a flrefKao@ tfia kï bia,dóh úYajdih
Nla;sh iïmQ¾Kùfï wjYH;djhla jYfhka" uqia,sïjreka Bid kì
Jesus Christ ^wff,&" uQid Moses kì ^wff,&
m%uqL ish¨u Ydia;Djreka ms<sn| úYajdih msysgqjd .; hq;=hehs m%ldY lrkq we;ao@
lshùug fyda ,sùug fkdo;a;l= mqrd jir y;<syla uq¿,af,a ikaiqka osúhla .; l<
wfhl= iajlSh O¾udkqYdikdjka m%drïN l< wjia:dfõ" uq¿ uy;a wrdìlrhu úYañ; ù"
t;=udf.a NdId fl!Y,H;djhg jdf.a p;=¾hh flf¾ jiÕùu" t;=udf.a Ydia;D moúh ikd:
lrkakdjQ meyeos,s idCIshla fkdfõo@ uq¿ uy;a wrdì lrfhau úiq m%ùk lúhka lÓlhka
yd foaYlhkag mjd ta yd iudk lD;shla l< fkdyels úh' fï yer" toji lsisÿ úhf;l=
úiska ú.%y l< fkdyels ;rfï" iajNdj O¾uh ms<sn| úoHd;aul f;dr;=re l=¾wdkfhys -
f.kyer oelajQfha flfiao@
n,h yd wdêm;Hh ysñ ùfuka miqj;a t;=ud" ÿIalr pdï cSjk rgdjla i,id .;af;a
ulaksido@ t;=udf.a urKdikak fudfydf;a l< m%ldYh .ek úuid n,kq já' —¥; jxYhg
wh;a wmg Wreulï ,eî ke;' wm b;sß lr hk foa odk mß;Hd. msKsis fõ'˜
fï wkQj" fï N=;,h u;" udkj iudrïNfha isg" úúO os.a Nd.j," l,ska l, my< jQ
Ydia;Djrekaf.a oïjef,a" w;Hka; mqrel" uqyïuoa ^i,a& ;=uhd'
mrud¾:fha fY%aIaG;ajh" ud¾.fha myiqj yd úYauh ckl m%;sM, hk f; jeoereï idOlhka
u.ska mqrefIda;a;u Ndjh ukskq ,efí kï" kQ;k b;sydifha" uqyïuoa ^i,a& ;=ud hd
iei|sh yels mqrefIda;a;ufhla fjk ke;' w;sYhska iqm%isoaO mqoa.,fhda" tlaflda
wú wdhqO ;ekSu" kS;s jHjia:d iïmdokh ke;akï wêrdcHhka muKla ia:dmkh l,y' Tjqka
úiska fidhd.kq ,enq lsisjla fõ kï" ta Tjqkaf.a fofk;g jikaj mej;S lsishï
fN!;sl n,fõ.hla fõ' fï WÞr ukqIHhd- uqyïuoa ^i,a& ;=ud ;ekqfõ" yuqÞjka"
jHjia:djka" wêrdcHhka" ukqIH iudc yd mrïmrdjka muKla fkdfõ' t oji úiq
f,daljdiska f.ka ;=fkka tla fldgil muK jQ fldaá ixLHd; ñksiqka ;ekQy' Bg jvd
^mQcdik& w,a;dr" foúfoaj;djqka" wd.ï oyï" woyia Woyia ixLHdjlao úYajh yd
wd;auhkao fi<jQy' cfhaoS;a t;=udf.a ikaiqka iajNdjh" wêrdcHhla f.dvke.Sfï
wNs,dIhla fldfy;au ke;s" tlu mrud¾:hla i|yd lemjQ t;=udf.a wêIaGdk n,h"
t;=udf.a wLKav keuÿï- i,d;a- w,a,dya iu. l<d jQ .=ma;uh ixjdo" t;=udf.a urKh
yd mYapd;a ch.%yK hkdos ish,af,ka ikd: jkafka jHdc;ajhla fkdj" iajlSh
m%;sm;a;sh ia:dmkh lrùfuys,d oelajQ iaÒr wêIaGdk Yla;sfhka w;a jQ ch.%yKhhs'
fï m%;sm;a;sh lreKq follska iukaú; fõ' tkï ^1& w,a,dyaf.a talSh;ajh yd ^2&
w,a,dyaf.a wfN!;sl Ndjhhs' m<uqjekafkka w,a,dya .ek ú.%y flf¾' fï fojekak" tkï
jHdc foúhka ;=rka lsÍfïys,d wism;a n,h;a" uq,alreKq ia:dmkh lsÍfuys,d
jd.an,hka fhdÞ .kakd ,os'
—Þ¾Ykslhl=" lÓlfhl=" wd.ï Ydia;Djrfhl=" jHjia:dÞhlfhl=" finf<l=" woyia
ch.kafkl=" rEmhla rys; oyulska m%;sm;a;s ia:dmkh lrkafkl=" fur ud wêrdcHhka
úiailao" mrf,da wêrdHhlao ia:dmkh lsÍfï mqfrda.dñlfhl=" ta uqyïuoa ^i,a& ;=ud
fj;s' ukqIH úYsIag;ajh ;SrKh lrkakdjQ ish¿u idOlhka .ek i,lk l," fu;=udg jvd
fYa%IaG mqreIfhla isá;aoehs m%Yak l< yelsh'˜
Lamartin – Histoire de la Turquie- Paris 1854- Vol. II -
^msgqj 276-77&
—wm úYauhg m;alrkafka w;s úYd, ne;su;=ka ixLHdjla fkdj" t;=udf.a O¾ufha
ia:djr;ajhhs' Y; j¾Y fod<yla mqrd" bkaoshdj" wms%ldj yd ;=¾lsfha ne;su;=ka
úiska mßph l< miqj jQjo" uq,oS th" ^l=¾wdkh& ulaldfõ yd uoSkdfõ flgqïm;a jQ
m%lD;s wdldrfhkau ;ju;a mj;S' wd.u flf¾ ;u Nla;sh fyda lemùu fkdwvqj
/l.ekafuys,d uqia,sï wh tlai;aj W;aiql jQy' —we;af;a tlu foúhka jykafia nj;a
uqyïuoa ^i,a& ;=ud Wkajykafiaf.a ¥;hd nj;a uu úYajdi lrñ'˜ hkq bia,dïys ir, yd
fkdfjkia weoys,a,hs' m%{djg f.dapr úh hq;= osjH Ndjhg" oDYHudk jQ lsishï
rEmdldrhla foñka osjHNdjh my;alr ke;' Ydia;Djrekag osh hq;= .re;ajh udkj mqo
i;aldr u.ska lvlr ke;' t;=udf.a cSú;do¾Yfhka u oekqu yd wd.fï iSudj hgf;a
wkq.dñlfhda iEySulg m;ajQy'
"Edward Gibbon and Simon Ocklay, History of the Saracen
Empire- London 1870 ^msgqj 54&
—t;=ud ;=, iSi¾ iy fmdamajykafia hk fofokdu wrlaf.k isàhy' t;=ud fmdama jQfha
fmdama jykafiaf.a ndysr weÕùï j,ska f;drjh' iSi¾ jQfha yuqÞ n, weKsj,ska
f;drjh" wd;aurCIl fin¿ka rys;jh' uy,a ud,s.d úrys;h' ia:drj wdÞhula ke;sjuh'
osjH wkq.%yfhka md,kfhys fhÿfKahehs hï lsisfjl= .ek mjif;d;a" ta uqyïuoah' wÞ<
wú wdhqO ke;s jQj;a" tajdfha Wmldrhla fkd,o;a iEu n,hlau ysñù ;snqKq neúks'˜
Bosworth Smith, Mohammad and Mohammadanism London 1874
^msgqj 92&
—wrdìfha fY%AIaG kì ;=ud f.a cSú; l:dj yd cSjk rgdj ms<sn|j wOHhkh lrkafkl=g"
t;=ud flf¾ iïudkkSh .re;ajhla yg.kS' fya;=j t;=ud w;sfY%aIaG mqreIhl= fukau
jeo.;a ¥;hl= nj yeÕS hduhs' Tng ud ljr wkaoñka mejiqj;a" ljr wjia:djla jQj;a"
h<s h<s;a t;=ukaf.a pß;h lshjk l,ays ta iEu wjia:djlu" ta uyd wdpd¾hjrhd flf¾
ud ;=< kj fifkyila .reire yd yeÕSula yg.kS'
Annie Besant – The Life and Teachings of Muhammad – Madras
1932 ^msgqj 4&
iajlSh oDIaÀh fjkqfjka jO fõokd ord.ekSug iqÞkï ùu" t;=ud flf¾ úYajdih
msysgqjd ;u kdhlhd jYfhka f;dard.;a;jqka ;=< msysá Wiia;u iÞpdrh iy t;=ud ,o
il, ch.%yKhlu úYsIag;ajh hkdos ish,a,u" t;=udf.a uQ,sl fY%aIaG;ajh ú|yd
olajhs' uqyïuoa ;=ud jHdc Ydia;Djrfhl= f,i ye|skaùfï oS .eg¿ úi|kjd fjkqjg
;j;a .eg¿" nyq, jYfhka u;=fõ" fï yer ngysr cd;Skaf.a ft;sydisl mqreIhka w;ßka
fiiq lsisfjl=g" uqyïuoa ;=udg n÷ my;a ie,lSula olajd ke;'
W. Montgomery Mohammed at Mecca,Oxford 1953 ^msgqj
52&
—bia,duh osh;a l< ckldka; mqreIhl= jQ uqyïuoa ^i,a& ;=ud ls%'j' 570 oS wrdìfha
m%;sud jkaol f.da;%hl Wmkay' wkd:fhl= jYfhka" ksrka;rfhkau ke;s neß ÿ.Ska"
jekaoUqjka yd wkd:hka jy¨ka yd mSä;hka flf¾ úfYaIfhka wkqlïmd l<y' jhi wjqreÿ
úiafiaoS id¾:l fjf,kafola jQy' miqj Okj;a jekaoUq ldka;djlf.a Tgq ;j,ï uq<la
fufyhjQy' t;=udf.a m%Yxiksh p¾hdj ÿgq t;=ñhf.a újdy fhdackdj wkQj" ;ukag jvd
jir 15 lska jeäuy¨ jQj;a t;=ud" t;=ñh yd újdm;a jQy' t;=ñh cSj;=ka w;r isák
;dla l,a wemlemjq iajdñmqreIfhl= jYfhka l%shd l<y' w,a,dyaf.a mKsúvh ck;dj w;g
m;alsÍug fmr" iajlSh fkdyelshdj fufkys fldg" fmr úiq ish¨u m%Odk fmf<a
Ydia;Djreka fuka t;=udo ,ePacd jQy' tfy;a iqr¥; f;fï ^csíÍ,a wff,& lshjkakehs
wK lf<ah' wm o;a muKska t;=udg lshùug fyda ,sùug kqmq¿jk" tfy;a ta wdl¾IKSh
joka ta whqßkau lshjkakg jQy' —we;af;a tlu foúfhla w,a,dya muKs' fu u.ska uy
fmdf,dj u; úYd, m%foaYhla ;=, buy;a fmr<shla isÿúh'
—iEu ls%hdjloSu" uqyïuoa ^i,a& ;=ud wjxl jYfhkau m%dfhda.sl jQy' t;=udf.a
ohdnr mq;a" bn%dySï u<.sh wjia:dfõ wyfia iQ¾Hh .%yKhla we;súh' —fu u.ska
w,a,dyaf.a fYdalh m%ldYfj;shs" ck;dj ;=< rdjhla me;sr .sfhah' tl, uqyïuoa
^i,a& ;=ud —iQ¾h .%yKh iajNdj O¾ufha úmß; isoaêhls' th ñksfil=f.a urKh fyda
Wm; ksid isÿjqfka hehs ie,lSu uq<djls˜hs m%ldY l<y'
—uqyïuoa ^i,a& ;=udf.au wejEfuka t;=udg osjH iajNdjhla wdfoaY lsÍug lsishï
jEhula .kq ,eìKs' tfy;a t;=udf.a wejEfuka m;ajQ mßmd,l ;=ud úiska flreKq
ft;sydisl jeo.;a njla Wiq,kakdjQ fY%AIaG foaYkhla u.ska tls jEhu jH¾: flreKs'
—Tn w;r uqyïuoa ^i,a& ;=udg j;dj;a lrkakka fj;a kï Tyqg úkdYh w;afõ' w,a,dyag
j;dj;a lrkakka fj;a kï Tyq ioygu cSj;a fj;s'
James A Michener – Islam: the Misunderstood Religion-
Readers Digest (American Edition) May 1955, ^msgqj 68-70&
—f,dalfha wêl n,mEï iys;
mqreIhkaf.a kdu ,ehsia;=j ieliSfï oS" uúiska tys m%Odk;u ia:dkh uqyïuoa ;=udkag
fok l," we;uqka uú; úh yelsh' ;j iuyfrl= m%Yak k.kq we;' tfy;a b;sydifha"
f,!lsl yd f,daflda;a;r hk fohdldrfhka fY%aIaG;u id¾:l;ajh Wiq,k tlu mqreIhd
t;=udh'˜
Michal H, Hart,
the 100: A Ranking of the Most influential Persons in History- New York-1978
^msgqj 37&
bia,dï ye|skaùula hk lD;sh wdY%fhka'
|