කද්ර් (දෛව නියමය) විශ්වාස කිරීම නිසා ඔබ ඉදිරිපත් කළ ආකාරයේ ප්රශ්න මතු වේ. අපි කද්ර් විශ්වාස නොකරන බව සිතමු. එවිට වෙනත් ආකාරයේ ප්රශ්නවලට මුහුණ දීමට සිදුවනු ඇත.
සෑම මිනිසෙකුම තමන්ගේම තීරණය අනුව ක්රියා කරන අතර, එයට අල්ලාහ්ගේ කිසිදු මැදිහත්වීමක් නැතැයි විශ්වාස කරන්නේ නම්, ඔබ ඉදිරිපත් කළ ප්රශ්නයෙන් ගැලවිය හැකිය.
නමුත් එමගින් අල්ලාහ් දුර්වලයෙකු සහ කිසිවක් කිරීමට නොහැකි අයෙකු බවට පත්වේ.
සිදු වූ දේ, සිදුවෙමින් පවතින දේ සහ ඉදිරියේදී සිදුවීමට නියමිත සියලු දේ දැන සිටීම අල්ලාහ්ගේ ගුණාංගයකි. එම ගුණාංගය නොමැති තැනැත්තා දෙවියන් විය නොහැක.
හෙට ඔබ චෙන්නායි වෙත පැමිණීමට නියමිතය. “ඔබ හෙට චෙන්නායි වෙත පැමිණෙන බව අදම අල්ලාහ් දන්නවාද?” යනුවෙන් ඔබගෙන් විමසූ විට, “නැත, ඔහු දන්නේ නැත” යැයි ඔබ පැවසුවහොත්, එවැනි කෙනෙකු දෙවියන් ලෙස පිළිගැනීමේ අවශ්යතාවක් නැත. මට හෙට සිදුවන දේ නොදන්නා සේම, අල්ලාහ්ද හෙට සිදුවන දේ නොදන්නා බව එයින් අදහස් වේ.
“ඔබ හෙට චෙන්නායි වෙත පැමිණෙන බව අදම අල්ලාහ් දනී” යන්න ඔබේ පිළිතුර යැයි සිතමු.
අල්ලාහ් කුමක් සිදුවනු ඇත්දැයි දැනගෙන සිටින්නේද, එය අනිවාර්යයෙන්ම සිදුවිය යුතුය.
එසේම, හෙට කුමක් සිදුවනු ඇත්දැයි අල්ලාහ් දැනගෙන සිටින බැවින්, ඔබට කළ හැක්කේ ඔහු දැනගෙන සිටින දේම පමණක් වන අතර, එය ඉක්මවා ක්රියා කළ නොහැකිය යන අදහසද එම පිළිතුර තුළ අන්තර්ගත වේ.
එනම්, “හෙට කුමක් සිදුවනු ඇත්දැයි අල්ලාහ් දනී” යැයි ඔබ විශ්වාස කරන්නේ නම්, එම විශ්වාසය තුළ කද්ර් පිළිබඳ විශ්වාසයද අන්තර්ගත වේ.
ඔහු එය නොදනී යැයි විශ්වාස කරන්නේ නම්, එවැනි දෙවියෙකුගේ අවශ්යතාවක් නැත යන තත්ත්වයට පත්වේ.
මෙම විශ්වාස දෙකෙහිම යම් යම් ගැටලු තිබේ.
එබැවින් නබිතුමාණන් ﷺ “කද්ර් පිළිබඳව පමණක් වාද විවාද නොකරන්න! ඔබට පෙර ජීවත් වූ ජන සමාජයන් විනාශ වූයේ කද්ර් පිළිබඳව වාද විවාද කළ නිසාය” යනුවෙන් පවසා ඇත.
මූලාශ්රය: අහ්මද්
ඉස්ලාමයේ ප්රතිපත්ති, මූලධර්ම සහ නීති පිළිබඳව කුමන ප්රශ්නයක් ඇසුවද, ඒ සඳහා බුද්ධිමය පිළිතුරක් ඉස්ලාමය තුළ ඇත. නමුත් කද්ර් පිළිබඳව වාද විවාද කිරීම නබිතුමාණන් ﷺ විසින් තහනම් කර ඇති බැවින්, එතැනින් ඔබ්බට කිසිවෙකුට පැහැදිලි කිරීමක් කළ නොහැක.
එසේ පැහැදිලි කිරීමට පටන් ගතහොත්, ඉහත අප පෙන්වා දුන් ගැටලු දෙකෙන් එකකට හෝ මුහුණ දීමට සිදුවනු ඇත.
බුද්ධිමය වශයෙන් පිළිගත හැකි දහස් ගණනක් වූ ප්රතිපත්ති හා මූලධර්ම අපට ලබා දුන් අල්ලාහ්, අපව පරීක්ෂා කිරීම සඳහා පවා මෙම තත්ත්වය ඇති කර තිබිය හැකිය.
එමෙන්ම, අනෙකුත් ආගම්වල කද්ර් පිළිබඳ විශ්වාසය මෙන් ඉස්ලාමයේ කද්ර් පිළිබඳ විශ්වාසය නොවේ.
“සියල්ලම කද්ර් අනුව සිදුවන බැවින්, උත්සාහ නොකරන්න! රෝගයක් වැළඳුණහොත් ප්රතිකාර නොගන්න!” යනුවෙන් ඉස්ලාමය පවසන්නේ නැත.
ඒ වෙනුවට, දැනටමත් සිදුවී අවසන් වූ දේවල් සම්බන්ධයෙන් පමණක් කද්ර් මත වගකීම භාර දීමට ඉස්ලාමය අපට මඟ පෙන්වයි.
තවමත් සිදු නොවූ දේවල් සම්බන්ධයෙන්, කද්ර් යන දෙයක් නොමැතිවාක් මෙන්, කටයුතු කළ යුතු ආකාරයට කටයුතු කරන ලෙස ඉස්ලාමය මඟ පෙන්වයි. එය උත්සාහ කරන ලෙසත්, වෙහෙසෙන ලෙසත් අපට උපදෙස් දෙයි.
එබැවින් ඉස්ලාමය පවසන ආකාරයට කද්ර් විශ්වාස කිරීම මිනිසාගේ දියුණුවට කිසිදු ආකාරයකින් බාධාවක් නොවේ.
එමෙන්ම, කද්ර් විශ්වාස කිරීමෙන් මනුෂ්ය වර්ගයාට ලැබෙන ප්රයෝජන සලකා බැලූ විට, ඒ සඳහා පමණක් වුවද කද්ර් විශ්වාස කිරීම මනුෂ්ය වර්ගයාට වඩාත් යහපත් වේ.
මිනිසෙකු තම සම්පූර්ණ ශක්තිය යොදා කිසියම් කාර්යයක නිරත වේ යැයි සිතමු. එහෙත් එම කාර්යය සාර්ථක නොවූ බව සිතමු.
කද්ර් විශ්වාස කරන පුද්ගලයා, “අපි කොතරම් උත්සාහ කළත්, අල්ලාහ්ගේ කැමැත්තද තිබිය යුතු නොවේද?” යැයි සිතා, ඊළඟ දිනයේම නැවත සාමාන්ය තත්ත්වයට පැමිණෙනු ඇත.
කද්ර් විශ්වාස නොකරන පුද්ගලයෙකු යැයි සිතමු. “මෙතරම් උත්සාහ කළත් සාර්ථක වුණේ නැහැ” යනුවෙන් නිරන්තරයෙන් දුක් වෙමින් මානසික රෝගියෙකු බවට පත්විය හැකිය. එතරම් දුර නොගියද, ඔහු නැවත සාමාන්ය තත්ත්වයට පැමිණීමට බොහෝ කාලයක් ගතවනු ඇත.
“ඔබට අහිමි වූ දේ ගැන ඔබ දුක් නොවීමටත්, ඔහු ඔබට ලබා දුන් දේ ගැන ඔබ උඩඟු නොවීමටත් (අල්ලාහ් කද්ර් නියම කළේය). උඩඟුකම් පෙන්වන, අහංකාර සෑම කෙනෙකුටම අල්ලාහ් ප්රිය නොකරයි.”
අල්–කුර්ආනය 57:23
මෙම ආයතනයේදී කද්ර් විශ්වාස කිරීමෙන් ලැබෙන ප්රයෝජන දෙකක් පිළිබඳව අල්ලාහ් පවසයි.
අල්ලාහ් අපට ධනය, පහසුකම් සහ අවස්ථා බහුලව ලබා දුන් විට, අප තුළ උඩඟුකම හා අහංකාරකම ඇති විය හැකිය.
කද්ර් විශ්වාස කිරීම තුළින් මෙම මානසික රෝගයෙන් මිදිය හැකිය.
මෙම ධනය අපට ලැබී ඇත්තේ අපගේම හැකියාව නිසා නොව, අල්ලාහ්ගේ කද්ර් අනුව බව සිතන්නේ නම්, තිබූ උඩඟුකම කිසිදු සලකුණක් නොතබා පහව යනු ඇත. නිහතමානීභාවය වැඩි වනු ඇත.
එසේම, අපට දරාගත නොහැකි දුකක් ඇති වූ විට අපි සම්පූර්ණයෙන්ම බිඳ වැටිය හැකිය. දින ගණනාවක් හෝ මාස ගණනාවක් කිසිදු දෙයකට උනන්දුවක් නොදක්වා බලාපොරොත්තු සුන් විය හැකිය. කද්ර් පිළිබඳ විශ්වාසය මෙම මානසික වේදනාවද දුරු කරයි.
“අපට කුමක් කළ හැකිද? අල්ලාහ්ගේ කැමැත්ත එපමණයි” යනුවෙන් සිතන්නේ නම්, මිනිසෙකු ඉතා ඉක්මනින් නැවත සාමාන්ය තත්ත්වයට පැමිණෙනු ඇත.
මෙම ප්රයෝජන දෙකම කද්ර් විශ්වාස කිරීම තුළින් මනුෂ්ය වර්ගයාට ලැබෙන බව මෙම ආයතයේදී අල්ලාහ් පෙන්වා දෙයි.
සමහරු “සියල්ලම කද්ර් අනුව සිදුවන බැවින්” යන හේතුව පෙන්වා දෙමින් වන්දනාමාන කටයුතු කෙරෙහි උනන්දුවක් නොදක්වා සිටිති.
“අපි වන්දනාමාන කර යහපත් මිනිසුන් බවට පත්වීම අපගේ කද්ර් තුළ ලියා තිබේ නම්, අපගේ උත්සාහයකින් තොරවම අපි ඒවා සිදු කරනු ඇත. අපි යහපත් මිනිසුන් නොවිය යුතු බව අපගේ කද්ර් තුළ ලියා තිබේ නම්, අපි උත්සාහ කළත් කිසිදු ප්රයෝජනයක් සිදු නොවේ” යැයි ඔවුහු සිතති.
නමුත්, කද්ර් විශ්වාස කරන ලෙස අපට පවසන අල්ලාහ්ම උත්සාහයන් ගන්නා ලෙසද අපට අණ කර ඇති බව ඔවුහු අමතක කරති.
එමෙන්ම, යම් පුද්ගලයෙකු සැබැවින්ම කද්ර් පිළිබඳ විශ්වාසය නිසා වන්දනාමාන නොකර සිටින්නේ නම්, ඔහු සෑම කරුණකදීම එලෙසම කටයුතු කළ යුතුය.
යමෙකු යහපත්ද නපුරුද යන්න සම්බන්ධයෙන් පමණක් කද්ර් පවතින බව ඉස්ලාමය පවසන්නේ නැත.
මෙලොවදී පුද්ගලයෙකුට ලැබෙන ධනය, දුප්පත්කම, තනතුරු, පදවි ආදියද කද්ර් අනුවම ලැබෙන බව ඉස්ලාමය පවසයි.
අල්ලාහ්ට වන්දනාමාන නොකර සිටීමට කද්ර් මත වරද පටවන පුද්ගලයා, මෙම කරුණු සම්බන්ධයෙන්ද එලෙසම කටයුතු කළ යුතු නොවේද?
“තමන්ට ලැබිය යුතු ධනයේ ප්රමාණය කද්ර් තුළ නියම කර ඇති බැවින්, ඒ අනුව ධනය තමන් වෙත පැමිණෙනු ඇත” යැයි විශ්වාස කරමින් ඔහු කිසිදු රැකියාවක් හෝ ව්යාපාරයක් නොකර නිවසේම රැඳී සිටින්නේ නැත.
ඒ වෙනුවට ඔහු ධනය සොයා වෙහෙසෙමින් උත්සාහ කරනු ඇත.
එම උනන්දුවම වන්දනාමාන කටයුතු සඳහාද දැක්විය යුතු බව ඔහු නොසිතීම පරස්පර විරෝධී කරුණකි.
එබැවින්, කද්ර් පිළිබඳ වාද විවාදවලින් වැළකී, මිනිසාට දැනගත නොහැකි කරුණු එකක් හෝ දෙකක් අල්ලාහ් සතුව තබා ඇති බව පිළිගෙන, කද්ර් විශ්වාස කිරීමෙන් ලැබෙන ප්රයෝජන සිතෙහි තබාගෙන, කද්ර් විශ්වාස කිරීමම යහපත් වේ.