එතුමන්ගේ ජීවිතය සාරාංශයක් වශයෙන්
වර්තමාන සෞදි අරාබියේ පිහිටි මක්කා නගරයේ, ක්රිස්තු වර්ෂ 571දී නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන් උපත ලැබූහ.
කුල අභිමානය හා කුල භේදය මුලිනුපුටා දැමීමට කටයුතු කළ නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන්, එවකට අරාබි භූමියේ උසස්ම කුලයක් ලෙස සැලකුණු කුරෛෂ් කුලයේ උපත ලැබූහ.
උන්වහන්සේ මවගේ කුස තුළ සිටියදීම තම පියා වූ අබ්දුල්ලාහ් අහිමි කරගත් අතර, තම හයවැනි වියේදී මව වූ ආමිනාද අහිමි කරගෙන අනාථ දරුවෙකු බවට පත්වූහ.
ඉන්පසු උන්වහන්සේ තම සීයා වූ අබ්දුල් මුත්තලිබ්ගේ සෙනෙහස හා රැකවරණය යටතේ වැඩුණු අතර, ඔහුගේ මරණයෙන් පසු තම පියාගේ සහෝදරයා වූ අබූ තාලිබ්ගේ රැකවරණය යටතේ හැදී වැඩුණහ.
කුඩා වියේදී කිසිවෙකුට බරක් නොවිය යුතුය යන අදහසින් සුළු මුදලකට බැටළුවන් හා එළුවන් බලාගත්හ. යම් තරමක අවබෝධයක් ඇති වූ පසු තම පියාගේ සහෝදරයා සමඟ සිරියාවට ගොස් වෙළඳාම් කළහ. මේ හේතුවෙන් තරුණ වියේදී විධිමත් අධ්යාපනයක් ලැබීමට අවස්ථාවක් උන්වහන්සේට නොලැබුණි. එබැවින් උන්වහන්සේට ලිවීමට හෝ කියවීමට නොහැකි විය.
තම 25 වැනි වියේදී උන්වහන්සේ වෙළඳාම පිළිබඳ මනා දැනුමක් හා පළපුරුද්දක් ලබා ගත්හ. මක්කාවේ ඉතා ධනවත් කාන්තාවක් මෙන්ම විශාල වෙළෙන්දියක වූ කදීජා (රළියල්ලාහු අන්හා) මහත්මිය, නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන්ගේ යහපත් චරිතය, සදාචාරය, අවංකභාවය සහ වෙළඳාමේ දක්ෂතාව පිළිබඳ අසා, උන්වහන්සේ සමඟ විවාහ වීමට කැමැත්ත පළ කළාය. නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන්ට වඩා වයසින් වැඩි වූත්, වැන්දඹුවක වූත් කදීජා (රළියල්ලාහු අන්හා) මහත්මිය සමඟ නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන් විවාහ වූහ.
මෙම විවාහයත් සමඟ උන්වහන්සේ මක්කාවේ ප්රධාන ධනවතෙකු බවට පත්වූහ.
තම හතළිස් වැනි විය දක්වා, උන්වහන්සේ සාමාන්ය මිනිසෙකු ලෙසත්, වෙළෙන්දෙකු ලෙසත් ජීවත් වූහ. හතළිස් වැනි විය දක්වා උන්වහන්සේ කිසිදු ව්යාපාරයක් හෝ සංවිධානයක් ආරම්භ කළේ නැත. කිසිදු මතවාදී ප්රචාරක කටයුත්තක නිරත වූයේද නැත.
මේ වන්නේ නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන්ගේ හතළිස් වැනි විය දක්වා වූ ජීවිතයේ කෙටි ඓතිහාසික සාරාංශයයි.
හතළිස් වැනි වියෙන් පසු නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන්ගේ ජීවිතය ප්රධාන කොටස් දෙකකට බෙදා දැක්විය හැකිය.
එකක් — මක්කා ජීවිතය.
අනෙක — මදීනා ජීවිතය.
මේ පිළිබඳවද යම් තරමක අවබෝධයක් ලබා ගනිමු.
හතළිස් වැනි විය දක්වා සාමාන්ය මිනිසුන් අතර එක් අයෙකු ලෙස ජීවත් වූ නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන්, තම හතළිස් වැනි වියේදී තමන් අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන් බව ප්රකාශ කළහ.
මුළු විශ්වයම මැවූයේ එකම දෙවියන් වහන්සේ බවත්, එම එකම දෙවියන් හැර වෙන කිසිවෙකුට හෝ කිසිවකට නමස්කාර නොකළ යුතු බවත්, තමන් වෙත දෙවියන්ගෙන් ලැබෙන ප්රධානතම පණිවිඩය බව උන්වහන්සේ ප්රකාශ කළහ.
මිනිසුන් මිනීමැරුම්, මංකොල්ලකෑම්, පොලී, සූදුව, කාමචාරය, මත්ද්රව්ය, බොරු, වංචා, වංචනික ක්රියා සහ රැවටීම් වැනි සියලුම නපුරුවලින් ඈත්ව සිටිය යුතු බවට වූ පණිවිඩයද තමන් වෙත දෙවියන්ගෙන් ලැබෙන බව උන්වහන්සේ පැවසූහ.
කඃබාව නම් පූජනීය ස්ථානය තුළත්, එය වටාත් පිළිම 360ක් පිහිටුවා, දිනපතා එක් එක් පිළිමයකට නමස්කාර කරමින් සිටි සමාජයක, “නමස්කාර කළ යුත්තේ එකම දෙවියන්ට පමණි; අනෙක් ඒවා දෙවිවරුන් නොවේ” යනුවෙන් ප්රකාශ කළ විට ඇතිවන ප්රතිවිපාක කුමක් විය හැකිදැයි ඉතිහාසය නොදන්නා අයෙකුට පවා සිතාගත හැකිය.
“සත්යවාදියෙකි, විශ්වාස කළ හැකි පුද්ගලයෙකි” යනුවෙන් නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන් ප්රශංසා කළ ජනතාව, උන්වහන්සේ මෙම මතවාදය ප්රකාශ කිරීමෙන් පසු දැඩි සතුරන් බවට පත්වූහ. උන්වහන්සේට “පිස්සු මිනිසෙකු” යන නාමය පවා පටබැඳූහ. උන්වහන්සේටත්, උන්වහන්සේගේ මතය පිළිගත් ඇඟිලිවලින් ගණන් කළ හැකි තරම් සුළු පිරිසකටත් කිව නොහැකි තරම් දුක් වේදනාවන්ට මුහුණ දීමට සිදු කළහ.
නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන්ට මුලින්ම විරුද්ධ වූවන් සහ දැඩි ලෙස විරුද්ධ වූවන් උන්වහන්සේගේම පවුලේ සාමාජිකයන් වීම විශේෂයෙන් සඳහන් කළ යුතු කරුණකි.
“උසස් කුලයක් ලෙස සැලකෙන අපගේම කුලයට අයත් පුද්ගලයෙකු සියලු මිනිසුන් සමාන බව ප්රකාශ කරන්නේය! පහත් කරනු ලැබූවන්, පහත් කුලවල අය, කළු ජාතිකයන් සහ වහලුන් පවා උසස් කුලවල අයට සමාන බව පවසන්නේය! ඔවුන්ට තමන් හා සමාන ගෞරවයක් ලබා දෙමින් අපගේ කුල අභිමානය විනාශ කරන්නේය!”
යන කෝපය හේතුවෙන් තමන් ඉතා උසස් කුලයකට අයත් බව විශ්වාස කළ නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන්ගේ කුලයේ අය උන්වහන්සේට දැඩි ලෙස විරුද්ධ වූහ.
මේ හේතුවෙන් නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන්ට තම දහම් ප්රචාරය රහසිගතව සිදු කිරීමට සිදු විය.
නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන්ගේ මතවාදය වෙත ආකර්ෂණය වූ අහිංසක හා අසරණ මිනිසුන්ව ඝාතනය කළහ. කුඩා දරුවන් යොදවා ඔවුන්ට ගල් ගැසීමට පවා සැලැස්වූහ.
එක් අවස්ථාවක නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන් සහ උන්වහන්සේගේ සහචරයන් නගරයෙන් ඈත පිහිටි කඳු අතර වූ නිම්නයකට පලවා හැර, ඔවුන්ට සමාජ වර්ජනයක් පැනවූහ. දින ගණනාවක් පුරා කොළ සහ වියළි කොළපත් පමණක් ආහාරයට ගැනීමට සිදුවන තත්ත්වයකට ඔවුන් පත් වූහ.
“කිසිවෙකු නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන් සමඟ කතා නොකළ යුතුය; කිසිවෙකු ඔහු සමඟ කිසිදු සම්බන්ධතාවක් නොපැවැත්විය යුතුය” යනාදී ලෙස සමාජ නීති පැනවූහ.
නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන්ගේ සහචරයන්ට අවසානයේ නගරය පවා අතහැර පලා යාමට සිදුවිය. නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන්ගේ අවසරය ඇතිව ඔවුන්ගෙන් ඇතැමෙක් අබිසීනියාවටද, තවත් පිරිසක් මදීනා නගරයටද සංක්රමණය වූහ.
මෙතරම් පීඩනයන් හා මර්දනයන් මධ්යයේ වුවද නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන්ගේ දහම් පණිවිඩය වර්ධනය වෙමින් පැවතුණි.
අවසානයේ, “ඔහු ජීවත්ව සිටීමට ඉඩ දුන්නොත් මුළු නගරයම විනාශ කරනු ඇත. එබැවින් ඔහුව ඝාතනය කරමු” යනුවෙන් ඔවුහු සැලසුමක් සකස් කළහ.
මෙම පුවත දැනගත් නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන් තම ධනය, දේපළ, නිවස සහ අනෙකුත් සියලු දේ එලෙසම අතහැර, පහසුවෙන් රැගෙන යා හැකි රන් කාසි පමණක් රැගෙන, තම සහචරයා වූ අබූ බක්ර් (රළියල්ලාහු අන්හු) සමඟ මදීනා නගරය බලා කැපකිරීමේ හා සංක්රමණයේ ගමනක් ආරම්භ කළහ.
හතළිස් වැනි වියේදී ආරම්භ වූ නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන්ගේ මක්කා ජීවිතය, උන්වහන්සේගේ 53 වැනි විය දක්වා පැවතුණි.
නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන් මක්කාවේ සිටි කාලයේදී, උන්වහන්සේගේ දහම් ප්රචාරය පිළිබඳ අසා මදීනාවෙන් ඇතැම් පිරිස් පැමිණ උන්වහන්සේව මුණගැසී තිබුණි. ඔවුන් නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන් පැහැදිලි කළ මතවාදයද පිළිගෙන තිබුණි.
“ඔබට මක්කාවේ ජීවත් විය නොහැකි තත්ත්වයක් ඇති වුවහොත් කිසිදු පැකිලීමකින් තොරව මදීනාවට පැමිණෙන්න. අපගේ ජීවිත පවා පරිත්යාග කරමින් ඔබව ආරක්ෂා කරන්නෙමු” යනුවෙන් ඔවුහු පොරොන්දු වූහ.
ඔවුන් මදීනාවට ගොස් නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන් දේශනා කළ එකම දෙවියන් පිළිබඳ විශ්වාසය ප්රචාරය කළ අතර, යම් පිරිසක් ඉස්ලාමය වෙත ආකර්ෂණය කර ගැනීමටද සමත් වූහ.
නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන් මදීනා නගරය බලා පිටත්ව ගියේද මේ හේතුව නිසාය.
ඔවුන් අපේක්ෂා කළ ආකාරයටම, එම නගරයේදී නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන්ට මහත් පිළිගැනීමක් සූදානම්ව තිබුණි. එහි ජනතාව නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන් දේශනා කළ මතවාදය පිළිගත් අතර, උන්වහන්සේව තම නායකයා ලෙසද පිළිගත්හ.
මදීනා නගරයේ ජනතාව පමණක් නොව, ඒ අවට ප්රදේශවල ජනතාවද නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන් පිළිබඳ අසා, කණ්ඩායම් වශයෙන් ඉස්ලාමයට ඇතුළු වූහ.
නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන් තම 63 වැනි වියේදී මදීනාවේදී මරණයට පත්වන විට, වර්තමාන ඉන්දියාවට වඩා විශාල භූමි ප්රදේශයක් තම පාලනය යටතට ගෙන තිබුණි.
ඉන්දියාව වැනි විශාල භූමි ප්රදේශයක් එක් රටක් බවට පත් කිරීමට මුස්ලිම්වරුන්ගේ වසර 800ක පාලනයත්, යුරෝපීයයන්ගේ වසර 200ක පාලනයත් ලෙස වසර දහසක් පමණ ගත විය.
වසර දහසක් පමණ ගත වී ගොඩනැගිය යුතු වූ එවැනි විශාල රාජ්යයක් නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන් වසර දහයක් තුළ ගොඩනැගූහ. එයද බලහත්කාරය මත නොව, තම දහම් පණිවිඩය ප්රචාරය කරමින් ජනතාවගේ හදවත් දිනා ගැනීම තුළින් ගොඩනැගූ රාජ්යයක් විය.
මෙවැනි අධිරාජ්යයක් නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන්ට පෙර හෝ පසුව ලෝකයේ වෙනත් කිසිදු ස්ථානයක ඇති වී නොමැති බව පැවසිය හැකිය.
නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන් මදීනාවට පැමිණි කාලයේදී ඉතාලිය සහ පර්සියාව ලෝකයේ ඉතා බලවත් රාජ්යයන් දෙකක් විය. ඒ දෙක ලෝකයේ ප්රධාන බලවතුන් ලෙස පැවතුණි. නමුත් නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන් වසර දහයක් වැනි කෙටි කාලයක් තුළ තම රාජ්යය ලෝකයේ ප්රබල බලවතෙකු බවට පත් කළහ.
එවකට ලෝකයේ ඉතා ශක්තිමත් හමුදා බලයක් සහිත වූයේත්, වැටුපක් වෙනුවෙන් පමණක් සේවය නොකළ සෙබළුන්ගෙන් සමන්විත වූයේත් නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන්ගේ හමුදාව පමණක් බව සඳහන් කළ හැකිය.
එමෙන්ම, කිසිවෙකුට ප්රශ්න කිරීමට පවා නොහැකි තරම් පුළුල් බලතල සහිත නායකයෙකු ලෙසද නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන් සිටියහ.
බලවත් නායකත්වයන් දෙකක්
පාලන නායකත්වයට පමණක් සීමා නොවී, තවත් නායකත්වයක්ද උන්වහන්සේ සතු විය. එනම්, උන්වහන්සේ හඳුන්වා දුන් ඉස්ලාමය නම් ආධ්යාත්මික මාර්ගයේද උන්වහන්සේම නායකයා වූහ. එක් අතකින් බලන විට, මෙය පාලන නායකත්වයටත් වඩා බලවත් නායකත්වයක් ලෙස පැවසිය හැකිය.
පාලන නායකත්වයකට යටත් වන විට බොහෝ විට මිනිසුන් බිය නිසා පමණක් යටත් වෙති. ඔවුන් පූර්ණ කැපවීමකින් යටත් නොවෙති. නමුත් ආගමික නායකත්වයකට ඔවුන් භක්තියෙන් යටත් වෙති. ආධ්යාත්මික නායකයෙකු ඉදිරියේ පාලකයන් හා විද්වතුන් පවා හිස නමා සිටින ආකාරයත්, රටක් පාලනය කරන නායකයන් පවා ආධ්යාත්මික නායකයන්ගේ පාමුල වැටී ගෞරව කරන ආකාරයත් අද පවා අපට දැකගත හැකිය.
අන් අය විසින් නිර්මාණය කරන ලද ආගමක සිටින දහස් ගණනක් වූ ආධ්යාත්මික පුද්ගලයන් අතරින් එක් අයෙකුට පවා මෙවැනි තත්ත්වයක් ලැබෙන්නේ නම්, දහමක් හඳුන්වා දී එම දහමේ එකම ආධ්යාත්මික නායකයා වූ නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන් ජනතාව විසින් කෙතරම් ගෞරවයට පාත්ර කරනු ලැබුවේදැයි අමුතුවෙන් පැවසීමට අවශ්ය නැත.
මේ නිසා නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන්ගේ ඇවිදීම, ඇඳුම් පැළඳුම් සහ හැසිරීම් පවා එලෙසම අනුගමනය කිරීමට සූදානම් වූ අනුගාමිකයන් උන්වහන්සේට සිටියහ.
කිසිවෙකුට ප්රශ්න කළ නොහැකි තරම් වූ ආධ්යාත්මික නායකත්වයක්ද, සෙලවිය නොහැකි පාලන නායකත්වයක්ද තමන් සතුව තිබියදී නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන් කෙසේ හැසිරුණේද?
නායකත්වයට ආශා කරන පුද්ගලයෙකු හෝ මෙවැනි තනතුරු හා බලතල ලබාගත් පුද්ගලයෙකු සාමාන්යයෙන් හැසිරෙන ආකාරයට නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන් හැසිරුණේ නැත. තනතුරු හා බලතල ලැබූ අය ඒවා භාවිත කරන ආකාරයට උන්වහන්සේද ඒවා භාවිත කළේ නැත.
දේපළ රැස් කළේ නැත; සුඛෝපභෝගී ජීවිතයක් ගත කළේද නැත
මෙතරම් මහත් බලයක් හා බලපෑමක් හිමිව තිබූ නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන් තම බලය හා බලපෑම භාවිත කරමින් ධනය රැස් කළාද? තම ජීවිතය සුඛෝපභෝගී කරගත්තාද? දේපළ මිලදී ගනිමින් ඒවා ගොඩගසා ගත්තාද? විවිධ රසවත් ආහාර භුක්ති විඳිමින්, මාලිගාවල වාසය කරමින් සුඛෝපභෝගී ජීවිතයක් ගත කළාද?
පළමුව අපි මෙය විමසා බලමු.
මන්ද, දේශපාලනයේ හෝ ආධ්යාත්මික ක්ෂේත්රයේ නායකත්වය ලබාගත් බොහෝ දෙනා එම නායකත්වය ප්රයෝජනයට ගනිමින් මෙවැනි ආකාරයට හැසිරෙන බව අපි දකිමු.
යම් රටක අග්රාමාත්යවරයෙකු ලෙස පත්වූ පුද්ගලයෙකු මාස කිහිපයක් අග්රාමාත්ය ධුරය දැරීමෙන් පසු එම තනතුර අහිමි වූවා යැයි සිතමු. ඔහු එම තනතුර ලබාගැනීමට පෙර සතුව තිබූ දේපළ ප්රමාණයමත්, ඔහුගේ පවුලේ සාමාජිකයන් සතුව තිබූ දේපළ ප්රමාණයමත් අදටත් පවතිනු ඇත්ද? නිසැකවම එසේ නොවනු ඇත. ඔහු මාස කිහිපයක් තනතුර දැරූ කාලය තුළම කිහිප ගුණයකින් දේපළ රැස් කරගෙන තිබිය හැකිය.
මෙලෙස දේපළ රැස් කිරීමට අග්රාමාත්ය ධුරය පවා අවශ්ය නොවේ. අග්රාමාත්යවරයාට වඩා අඩු බලතල සහිත අමාත්යවරුන් හා ඉහළ නිලධාරීන් පවා සුඛෝපභෝගී ජීවිත ගත කරමින්, තම නමින් හා තම පවුලේ සාමාජිකයන්ගේ නම්වලින් දේපළ රැස් කරගන්නා ආකාරය අපට දැකගත හැකිය.
ඊටත් වඩා අඩු බලතල සහිත පාර්ලිමේන්තු මන්ත්රීවරුන්, පළාත් සභා මන්ත්රීවරුන්, නිලධාරීන්, පළාත් පාලන ආයතනවල නායකයන් හා සාමාජිකයන් පවා තම බලතල පෞද්ගලික වාසි සඳහා භාවිත කරන ආකාරය අපට දැකගත හැකිය.
ඔවුන් මෙම තනතුරු ලබාගැනීමට පෙර සිටි තත්ත්වයට වඩා දහස් ගණනකින් වැඩි පහසුකම් සහිත පුද්ගලයන් බවට පත්වෙති.
මෙය පිළිගැනීමට ඉතිහාස දැනුමක් හෝ සාක්ෂි අවශ්ය නොවේ. අපගේ ඇස් ඉදිරිපිට ජීවත් වන සෑම නායකයෙකුම පාහේ මෙයට පැහැදිලි උදාහරණයක් බවට පත්ව සිටී.
කිසියම් නායකයෙකුට දූෂණ චෝදනාවක් එල්ල වූ විට, “මම දූෂණය කර නැත” යනුවෙන් පමණක් ඔහු ප්රතික්ෂේප කරන්නේ නැත. ඒ වෙනුවට, “ඔබ කියන්නේ මම දූෂණය කළා කියලද? ඔබම දූෂණය කර නැද්ද?” යනුවෙන් චෝදනා කළ පුද්ගලයාගෙන්ම පෙරළා ප්රශ්න කිරීම ඔහුගේ පිළිතුර බවට පත්වේ.
ප්රශ්න කිරීමට විපක්ෂ දේශපාලන පක්ෂද, දඬුවම් කිරීමට නීතිය හා අධිකරණද, කරුණු හෙළි කිරීමට මාධ්යද පවතින වර්තමාන යුගයේ පවා මෙවැනි තත්ත්වයක් තිබේ නම්, මෙවැනි බාධාවන් කිසිවක් නොතිබූ කාලයක බලය හිමි කරගත් අය කෙතරම් අත්තනෝමතික ලෙස හැසිරෙන්නට ඇත්ද?
මේ සඳහා ඉතිහාසයේ ගණන් කළ නොහැකි තරම් සාක්ෂි ඇත. ඔවුන් විනෝද වූ මාලිගා, බලකොටු, අන්තඃපුර සහ සුඛෝපභෝගී භාණ්ඩ අදටත් ඒ සඳහා සාක්ෂි දරමින් පවතී.
තමන් වාඩිවන ආසනය පවා රත්තරනින් නිර්මාණය කරගත් අයද, තම පෙම්වතිය වෙනුවෙන් ජනතාවගෙන් අයකළ බදු මුදලින් ප්රේම මාලිගා ඉදිකළ අයද ඉතිහාසයේ සිටිති.
කිසිවෙකුට ප්රශ්න කළ නොහැකි මෙවැනි කාලයක නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන්ද පාලනය කළහ. උන්වහන්සේ වටා කයිසර්, කිස්රා සහ හෙරක්ලියස් වැනි බලවත් රජවරුන් සහ කුඩා රාජ්ය පාලකයන් පාලනය කරමින් සිටියහ. නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන්ද ඔවුන් මෙන් පාලනය කළේ නම් කිසිවෙකුට ඔහුට දොස් පැවරිය නොහැකි වනු ඇත!
නායකත්ව තනතුරක් ලබාගත් පුද්ගලයෙකු:
- විවිධ වර්ගයේ ආහාර අනුභව කරමින්, විවිධ ඇඳුම් පැළඳ සිටියාද?
- විවිධාකාර භාණ්ඩ භාවිත කළාද?
- සුඛෝපභෝගී භාණ්ඩ රැස් කළාද?
- අහස දෙස බැලීමට සිදුවන තරම් විශාල මාලිගා ඉදි කළාද?
- විශාල භූමි ප්රමාණයන් අත්පත් කරගත්තාද?
- තම උරුමකරුවන් වෙනුවෙන් දේපළ රැස් කර තබා ගියාද?
යන ප්රශ්නවලට “නැත” යනුවෙන් පිළිතුරු දිය හැකි නම් පමණක්, ඔහු තම තනතුර භාවිත කරමින් ධනය රැස් නොකළ බව පැවසිය හැකිය.
නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන් සම්බන්ධයෙන් ඉහත සියලු ප්රශ්නවලට ඉතිහාසය ලබා දෙන පිළිතුර “නැත” යන්නයි.
ආහාරයෙන් සැප වින්දේ නැත
මිනිසාගේ පළමු අවශ්යතාව ආහාරයයි. ආහාර රසවත් විය යුතු නිසාම මිනිසා වැඩි වැඩියෙන් උපයයි. ඒ සඳහා අක්රමික ක්රියාවල පවා නිරත වේ.
නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන් පාලන නායකයෙකු ලෙසත්, ආධ්යාත්මික නායකයෙකු ලෙසත් ඉහළම තත්ත්වයට පත්ව සිටි කාලයේ උන්වහන්සේ අනුභව කළ ආහාර කෙබඳුදැයි පළමුව විමසා බලමු.
මහා රජවරුන් අනුභව කළ ආහාර නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන් තම දෑසින්වත් දැක නොතිබූ බවටත්, සාමාන්ය මිනිසෙකු අනුභව කරන ආහාර පවා බොහෝ අවස්ථාවල උන්වහන්සේට නොලැබුණු බවටත් උන්වහන්සේගේ ජීවිත ඉතිහාසයේ සාක්ෂි රාශියක් ඇත.
නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන්ගේ බිරිඳ ආයිෂා (රළියල්ලාහු අන්හා) පැවසුවාය: “අපගේ නිවෙස්වල මාස තුනක් පුරා ලිපක් දල්වා නොතිබූ අවස්ථා තිබුණි.”
මම ඇගෙන් ඇසුවෙමි: “එසේ නම්, මගේ නැන්දණියනි, ඔබලා ජීවත් වීමට කුමක් අනුභව කළේද?”
ආයිෂා (රළියල්ලාහු අන්හා) පිළිතුරු දුන්නාය: “අපගේ ආහාරය වූයේ රටඉඳි සහ ජලය පමණි. ඇතැම් අවස්ථාවල අසල්වැසි නිවසේ සිටි සහචරයන් කිරි දොවා අපට තෑගි වශයෙන් ලබා දුන්හ. අපි එය පානය කළෙමු.”
වාර්තා කළේ: උර්වා
මූලාශ්රය: සහීහුල් බුහාරි 2567, 6459
නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන්ගේ සේවකයන්ගෙන් කෙනෙකු වූ සහ්ල් ඉබ්නු සඅද් (රළියල්ලාහු අන්හු)ගෙන් මම ඇසුවෙමි: “නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන් පොත්ත ඉවත් කළ තිරිඟුවලින් සාදන ලද පාන් අනුභව කළේද?”
ඔහු පිළිතුරු දුන්නේය: “අල්ලාහ් උන්වහන්සේව තම දූතයා ලෙස පත් කළ දා සිට උන්වහන්සේ මිය යන තුරු පෙරන ලද පිටිවලින් සාදන ලද පාන් අනුභව කළ බවක් මම නොදනිමි.”
මම ඇසුවෙමි: “නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන්ගේ කාලයේ ඔබලා සතුව පිටි පෙරන පෙරනයක් තිබුණේද?”
ඔහු පිළිතුරු දුන්නේය: “අල්ලාහ් උන්වහන්සේව තම දූතයා ලෙස පත් කළ දා සිට උන්වහන්සේ එවැනි පෙරනයක් දැක තිබුණේ නැත.”
මම ඇසුවෙමි: “එසේ නම් පොත්ත ඉවත් නොකළ තිරිඟු පිටි නොපෙරා කෙසේ අනුභව කළේද?”
ඔහු පිළිතුරු දුන්නේය: “අපි සම්පූර්ණ තිරිඟු අඹරන යන්ත්රයක අඹරා ගනිමු. පසුව එයට කටින් පිඹිමු. එවිට තිරිඟුවල පොතු ඉවතට පියාසර කරයි. ඉතිරි වූ කොටස ජලය සමඟ මිශ්ර කර අනුභව කරමු.”
වාර්තා කළේ: අබූ හාසිම්
මූලාශ්රය: සහීහුල් බුහාරි 5413
නබිතුමාණන්ගේ පවුලේ සාමාජිකයන්
නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන් මිය යන තුරු අඛණ්ඩව දින තුනක් පුරා කිසිදු ආහාරයක් බඩ පිරෙන තරම් අනුභව කර නොතිබූ බව නබිතුමාණන්ගේ සමීප සහාබිවරයකු වූ අබූ හුරෛරා (රළියල්ලාහු අන්හු) තුමා පැවසීය.
මූලාශ්රය: බුහාරි 5374
නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන් මදීනාවට පැමිණි දින සිට මිය යන තුරු, අපි එතුමාණන්ගේ පවුලේ සාමාජිකයන් ලෙස අඛණ්ඩව දින තුනක් බඩ පිරෙන තරම් ආහාර අනුභව කර නොතිබුණෙමු.
නබිතුමාණන්ගේ බිරිඳ ආයිෂා (රළියල්ලාහු අන්හා) තුමිය පැවසුවාය.
මූලාශ්රය: බුහාරි 5416, 6454
හජ් උත්සව දිනයේ මස් ව්යංජනයෙන් ඉතිරි වූ එළු පාදයක් දින පහළොවකට පසුව (නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන් අනුභව කිරීම සඳහා) අපි තබා ගන්නෙමු. නබිතුමාණන් එය අනුභව කළහ.
“මෙවැනි දෙයක් කිරීමට අවශ්යතාව ඇති වූයේ ඇයි?” යනුවෙන් ඇයගෙන් විමසන ලදී.
එවිට ඇය සිනාසී මෙසේ පැවසුවාය:
“ව්යංජනය සමඟ ඇති රොටිවලින් අපි, එනම් නබිතුමාණන්ගේ පවුලේ සාමාජිකයන්, දින තුනක් බඩ පිරෙන තරම් ආහාර අනුභව කර නොතිබුණෙමු.”
මූලාශ්රය: බුහාරි 5423
නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන් සමඟ වසර දහයක් සේවය කළ අනස් (රළියල්ලාහු අන්හු) තුමා වෙත අපි ගියෙමු. එවිට රොටි සාදන්නෙකු රොටි සාදමින් සිටියේය. අනස් (රළියල්ලාහු අන්හු) තුමා අප දෙස බලා “කන්න” යැයි පැවසීය. ඉන්පසු ඔහු මෙසේ පැවසීය:
“නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන් මෘදු, සුදුසු රොටි අනුභව කරනු මා දැක නැත. තෙල්වල බැදූ සම්පූර්ණ බැටළුවෙකු ද තම දෑසින් දැක නැත.”
වාර්තාකරු: කතාදා
මූලාශ්රය: බුහාරි 5385, 5421, 6457
නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන් කුසගින්නේ සිටින බව දැනගෙන, මගේ නිවසේ සිට තිරිඟු රොටි සහ ගන්ධය වෙනස් වූ උණු කළ මේදය රැගෙන ගියෙමි. එතුමාණන්ගේ නිවසේ කිසිදු අවස්ථාවක එක් “සා‘” ප්රමාණයක තිරිඟු හෝ වෙනත් ධාන්යයක් පවා තිබී නැත.
නබිතුමාණන්ගේ සේවක අනස් (රළියල්ලාහු අන්හු) තුමා මෙසේ පැවසීය.
මූලාශ්රය: බුහාරි 2069, 2508
නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන් මස්ජිදයේ කුස පිටට ඇලී සිටින ආකාරයෙන් වැතිර සිටිනු මම දුටුවෙමි. වහාම මගේ මව වන උම්මු සුලයිම් (රළියල්ලාහු අන්හා) වෙත පැමිණ මෙය පැවසුවෙමි.
එවිට ඇය මට මෙසේ පැවසුවාය:
“මා සතුව ඇත්තේ එක් රොටි කැබැල්ලක් සහ රටඉඳි කිහිපයක් පමණි. නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන් පමණක් පැමිණියහොත් එතුමාණන්ගේ කුස පිරවිය හැකිය. නමුත් වෙනත් කෙනෙකුත් සමඟ රැගෙන පැමිණියහොත් ඔවුන්ට ප්රමාණවත් නොවනු ඇත.”
වාර්තාකරු: අනස් (රළියල්ලාහු අන්හු)
මූලාශ්රය: මුස්ලිම් 3802
නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන්ගේ සමීප සහාබිවරයකු වූ අබූ හුරෛරා (රළියල්ලාහු අන්හු) පිරිසක් අසලින් ගමන් කළහ. ඔවුන් ඉදිරියේ බැදූ බැටළුවෙකු තබා තිබුණි. ඔවුහු අබූ හුරෛරා (රළියල්ලාහු අන්හු) තුමාටද ආහාරයට ආරාධනා කළහ.
එවිට අබූ හුරෛරා (රළියල්ලාහු අන්හු) මෙසේ පැවසීය:
“නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන් පවා පොත්ත ඉවත් නොකළ තිරිඟු රොටි බඩ පිරෙන තරම් අනුභව නොකළ අවස්ථාවක, මම මෙය අනුභව නොකරමි.”
මූලාශ්රය: බුහාරි 5414
නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන් තම පවුලේ අයගෙන්, “ව්යංජනයක් තිබේද?” යනුවෙන් විමසූහ. එවිට ඔවුහු, “විනාකිරි හැර වෙන කිසිවක් අප සතුව නැත” යැයි පැවසූහ.
එවිට එය ගෙන එන ලෙස පවසා, විනාකිරි සමඟ රොටි අනුභව කළහ. “විනාකිරි කොතරම් හොඳ ව්යංජනයක්ද!” යනුවෙන් දෙවරක් පැවසූහ.
මූලාශ්රය: මුස්ලිම් 3824
මම මගේ නිවසේ සෙවණෙහි සිටගෙන සිටියෙමි. එවිට නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන් මා පසුකර ගියහ. එතුමාණන් දුටු විගස මම එතුමාණන් වෙත ගොස් පසුපසින් ගමන් කළෙමි.
“ළඟට එන්න” යැයි එතුමාණන් පැවසූ විට මම ළඟට ගියෙමි. එතුමාණන් මගේ අත අල්ලාගෙන ගමන් කළහ.
එතුමාණන්ගේ නිවසට පැමිණි පසු, “උදෑසන ආහාරයක් තිබේද?” යනුවෙන් විමසූහ.
නිවසේ සිටි අය “තිබේ” යැයි පවසා රොටි තුනක් ගෙනැවිත් තැබූහ.
“ව්යංජනයක් තිබේද?” යනුවෙන් නබිතුමාණන් විමසූහ.
“සුළු විනාකිරි ප්රමාණයක් හැර වෙන කිසිවක් නැත” යැයි පවුලේ අය පැවසූහ.
“එය ගෙන එන්න” යැයි නබිතුමාණන් පැවසූහ.
එය ගෙන ආ විට, මට සහ එතුමාණන්ට එක බැගින් රොටි තැබූහ. තුන්වන රොටිය දෙකට කඩා, එහි එක් කොටසක් මා ඉදිරියේත් අනෙක් කොටස තමන් ඉදිරියේත් තැබූහ.
ජාබිර් (රළියල්ලාහු අන්හු) තුමා මෙය වාර්තා කරයි.
මූලාශ්රය: මුස්ලිම් 3826
නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන්ගේ මුහුණේ කුසගින්නෙහි ලක්ෂණ මම දකිමි. එබැවින් එතුමාණන් සමඟ තවත් පස් දෙනෙකුට ප්රමාණවත් ආහාරයක් සූදානම් කරන්නැයි අබූ ෂුඅයිබ් (රළියල්ලාහු අන්හු) තම සේවකයාට පැවසීය.
ඉන්පසු ඔහු නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන්ට ආහාර සඳහා ආරාධනා කළේය. එවිට එතුමාණන් සමඟ ආරාධනා නොකළ තවත් පුද්ගලයෙකුද පැමිණියේය.
එවිට නබිතුමාණන් මෙසේ පැවසූහ:
“මෙම පුද්ගලයා අප පසුපසින් පැමිණ ඇත. ඔහුටද අවසර දීමට ඔබ කැමති නම් අවසර දෙන්න. එසේ නොමැති නම් ඔහු නැවත හැරී යනු ඇත.”
එවිට අබූ ෂුඅයිබ් (රළියල්ලාහු අන්හු) “ඔහුටත් මම අවසර දෙමි” යැයි පැවසීය.
මූලාශ්රය: බුහාරි 2081, 2456, 5434, 5461
එක් දිනක නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන් පිටතට පැමිණි විට අබූ බක්ර් (රළියල්ලාහු අන්හු) සහ උමර් (රළියල්ලාහු අන්හු) යන දෙදෙනා දුටහ.
“මෙම වේලාවේ නිවසින් පිටතට පැමිණීමට හේතුව කුමක්ද?” යනුවෙන් නබිතුමාණන් ඔවුන්ගෙන් විමසූහ.
ඔවුන් දෙදෙනා “කුසගින්න” යැයි පැවසූහ.
එවිට නබිතුමාණන්, “ඔබ දෙදෙනා පිටතට පැමිණීමට හේතු වූ කාරණය නිසාම මමත් පිටතට පැමිණියෙමි” යැයි පැවසූහ.
හදීසයේ සාරාංශය.
මූලාශ්රය: මුස්ලිම් 3799
මෙම ඓතිහාසික සාක්ෂි අපි විවිධ පැතිකඩවලින් විමසා බැලිය යුතුය.
දිළිඳුකමින්ම ජීවිතය ගත කරන පුද්ගලයෙකු ඉතා සරල ආහාර අනුභව කිරීමේ කිසිදු පුදුමයක් නැත.
නමුත් නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන් වයස අවුරුදු 25 සිට 40 දක්වා කාලයේ ඉතා විශාල ධනවත්භාවයකින් සිටියහ. වියළුණු රොටි අනුභව කිරීමට සිදුවන තත්ත්වයක එතුමාණන් සිටියේ නැත.
ධනවත්කම හා සැප පහසුකම් අත්විඳීමට පුරුදු නොවූ, ඒ සඳහා අවස්ථාවක් හෝ පහසුකමක් නොලැබුණු පුද්ගලයෙකු මෙවැනි ආහාර පුරුද්දක් අනුගමනය කළහොත් අපට පුදුම විය යුතු නැත.
නමුත් නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන් බලවත් රාජ්ය නායකයෙකු වූහ. එම බලය භාවිත කර සියලු සැප පහසුකම් භුක්ති විඳීමට එතුමාණන්ට අවස්ථාව තිබුණි. එතුමාණන් එසේ භුක්ති වින්දත් කිසිවෙකුට එතුමාණන්ගෙන් ප්රශ්න කිරීමට පවා හැකියාවක් නොතිබූ තත්ත්වයක් පැවතුණි.
එතුමාණන් පිහිටුවා තිබූ රාජ්ය භාණ්ඩාගාරයේ කිසිදු අවස්ථාවක මුදල් නොතිබූ බව කිසිවෙකු සිතන්නට අවශ්ය නැත.
එතුමාණන් පිහිටුවා තිබූ රාජ්යය ස්වයංපෝෂිත වූ ආකාරයට, අද දක්වා ලෝකයේ කිසිදු රාජ්යයක් එතරම් ස්වයංපෝෂිත වී නැත. (මෙය පසුව අපි පැහැදිලි කරන්නෙමු.)
- එසේ තිබියදී පොත්ත ඉවත් නොකළ තිරිඟු රොටි අනුභව කරමින් එම ශ්රේෂ්ඨ රජතුමාට ජීවිතය ගත කළ හැකි වූයේ කෙසේද?
- ව්යංජනයක් පවා නොමැතිව විනාකිරිවල තවරා එය රස විඳිමින් ආහාරයට ගැනීමට එතුමාණන්ට හැකි වූයේ කෙසේද?
- වියළුණු රොටි හෝ විනාකිරි පවා නොමැතිව, හුදෙක් රටඉඳි පමණක් අනුභව කරමින් සහ සරල ජලය පමණක් පානය කරමින් මාස ගණනාවක් ගත කිරීමට එතුමාණන්ට හැකි වූයේ කෙසේද?
- එවැනි ආහාරයක් පවා දිනපතා අනුභව කිරීමට නොහැකි වූ තත්ත්වය එතුමාණන් ඉවසුවේ කෙසේද?
- එක් දිනක පිළියෙළ කළ පැරණි ව්යංජනයක් දින පහළොවකට පසුව භාවිත කිරීමට සමාන වූ මෙවැනි දුෂ්කර ජීවිතයක් ලෝක ඉතිහාසයේ අපට දැකිය හැකිද?
- තම නායකයාගේ කුසගින්න දැක ඔහු කෙරෙහි අනුකම්පා කර, තම නිවසින් ආහාර ගෙනැවිත් දීමට ඔහු යටතේ සේවය කරන පුද්ගලයෙකුට සිදුවූ තත්ත්වයක් ලෝකයේ කිසියම් රජෙකු හෝ බලවත් පුද්ගලයෙකු අත්විඳ තිබිය හැකිද?
- වියළුණු රොටි සහ එය සමඟ ආහාරයට ගැනීමට පවා සුවඳක් නොමැති උණු කළ මේදය තම සේවකයාගේ නිවසින් ලබාගෙන කුසගින්න නිවාගත් නායකයෙකු කල්පිත කතාවකවත් සිටිය හැකිද?
- ඔහුගේ මුහුණේ කුසගින්න හා වෙහෙස දැක, සාමාන්ය පුරවැසියෙකු ඔහුට ආහාර සඳහා ආරාධනා කරන තරමට ඔහුගේ ජීවිතය සරල වී තිබුණේ කෙසේද?
මෙම සාක්ෂි එක් වරක් පමණක් නොව, නැවත නැවතත් කියවා බලන්න!
නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන් තම තනතුර භාවිත කරමින් ධනය රැස් නොකළ බවත්, ධනය ගොඩගසා නොගත් බවත් මෙයින් පැහැදිලි වේ.
“මෙම ආහාර පුරුද්ද පමණක් පදනම් කරගෙන නබිතුමාණන් තම තනතුර භාවිත කරමින් ධනය රැස් නොකළ බව කියන්නේ කෙසේද? සරල ආහාර පුරුද්දක් ඇති බොහෝ දෙනෙක් ධනවත් තත්ත්වයක සිටිති. ඔවුන් වෙනත් ආකාරයේ සැප පහසුකම් භුක්ති විඳිති. එසේ නම් නබිතුමාණන්ද තම තනතුර හරහා ධනය රැස් කර, වෙනත් ආකාරයේ සැප පහසුකම් භුක්ති වින්දේද?” යනුවෙන් යමෙකු අසන්නේ නම්, එයටද පිළිතුර නැත යන්නයි.
ඇඳුම් පැළඳුම්වලින්ද සැප වින්දේ නැත
එතුමාණන් ඇඳ සිටි ඇඳුම්, අද කාලයේ අන්ත දිළිඳු පුද්ගලයෙකු පවා ඇඳීමට ලැජ්ජා විය හැකි තරම් සරල ඒවා විය.
නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන්ගේ බිරිඳ ආයිෂා (රළියල්ලාහු අන්හා) තුමිය, ඉහළින් පොරවා ගන්නා එක් පොරෝනාවක් සහ පහළින් අඳින රළු රෙද්දක් පෙන්වා, “මෙම ඇඳුම් දෙක ඇඳ සිටි තත්ත්වයේම නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන් මිය ගියහ” යැයි පැවසුවාය.
මූලාශ්රය: බුහාරි 3108, 5818
එක් කාන්තාවක් නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන් වෙත පොරෝනාවක් ගෙනැවිත්, “මෙය ඔබතුමාණන්ට ඇඳීමට මාගේ දෑතින් වියාගෙන පැමිණියෙමි” යැයි පැවසුවාය.
එතුමාණන්ට එය අවශ්ය වූ බැවින් එය භාර ගත්හ. පසුව එය ඉණ වටා ඇඳගෙන අප වෙත පැමිණියහ.
සහ්ල් (රළියල්ලාහු අන්හු) තුමා මෙය වාර්තා කරයි.
මූලාශ්රය: බුහාරි 1277, 2093, 5810
මෙයින් එතුමාණන්ට ඇඳුම්වල දැඩි හිඟයක් තිබූ බවත්, අමතර ඇඳුමක් තිබුණහොත් එය යහපත් වන තරමට ඇඳුම් අවශ්යතාවකින් සිටි බවත් දැනගත හැකිය.
එම පොරෝනාව ලැබුණු විගසම එය ඉණ වටා ඇඳගත් බවෙන්, එතුමාණන්ට ඇඳුම් කෙතරම් හිඟව තිබුණේද යන්නද පැහැදිලි වේ.
නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන් අවස්ථා එකක් හෝ දෙකකදී ඝන ලොම්වලින් සාදන ලද ශීත ඇඳුමක් ඇඳ සිටි බවත්, ඉතා සුළු අවස්ථාවලදී මැසූ කමිසයක් ඇඳ සිටි බවත් සාක්ෂි ඇත.
ඒ හැරුණු විට, අනෙක් අවස්ථාවලදී එතුමාණන් පොරෝනාවක් ඉහළින් පොරවා ගත්හ. එහි දකුණු කෙළවර වම් උරහිස මතත්, වම් කෙළවර දකුණු උරහිස මතත් තබා ගත් අතර, දෙඅත් පිටතට තිබුණි. එම නිසා එතුමාණන්ගේ කිහිලි දක්වා සම්පූර්ණ අත් පිටතට පෙනුණි.
බොහෝ අවස්ථාවල එතුමාණන්ගේ ඉහළ ඇඳුම වූයේ මෙයයි. පොරෝනාව කුඩා වූ විට පහළින් තවත් පොරෝනාවක් ඉණ වටා බැඳ ගත්හ.
නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන් සලාතයේදී, සුජූද් කරන අවස්ථාවේ, තම කිහිලි පෙනෙන තරමට දෑත් දෙපසට විහිදුවා තබා ගත්හ.
මූලාශ්රය: බුහාරි 390, 807, 3654
නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන් වැසි ඉල්ලා කරන සලාතයේදී තම කිහිලි පෙනෙන තරමට දෑත් ඔසවා ගත්හ.
මූලාශ්රය: බුහාරි 1031, 3565
මිනිසුන් සියලුදෙනා එක්රැස් කර පවත්වන ලද වැසි ඉල්ලා කරන සලාතයේදී පවා, කිහිලි පෙනෙන තරමට පොරෝනාවක්ම කමිසයක් වෙනුවට ඇඳගෙන සිටියහ.
නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන් සකාත් එකතු කිරීම සඳහා එක් පුද්ගලයෙකු යැවූහ. ඔහු සකාත් එකතු කරගෙන පැමිණ, “මෙය මට තෑග්ගක් ලෙස ලබා දෙන ලදී. මෙය ඔබතුමාණන්ට අයත්ය” යැයි පැවසීය.
මෙය ඇසූ නබිතුමාණන් කෝපයෙන් මෙසේ පැවසූහ:
“ඔහු තම නිවසේ හෝ තම මවගේ නිවසේ ගොස් වාඩි වී සිටිය යුතුය. එවිට ඔහුට තෑග්ගක් ලබා දෙන්නේදැයි බලමු!”
ඉන්පසු එතුමාණන්ගේ කිහිලි අපට පෙනෙන තරමට තම දෑත් ඔසවා, “අහෝ අල්ලාහ්! මම මේ කරුණ ප්රකාශ කළෙමිද?” යැයි පැවසූහ.
මූලාශ්රය: බුහාරි 2597, 6636, 6979, 7174, 7197
මෙම සාක්ෂිවලින් නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන්ගේ ඉහළ ඇඳුම බොහෝ විට කුඩා පොරෝනාවක් පමණක් වූ බවත්, එම නිසා එතුමාණන්ගේ කිහිලි පෙනුණු බවත් දැනගත හැකිය.
ශ්රේෂ්ඨ රජෙකු මෙන්ම අතිමහත් ආධ්යාත්මික නායකයෙකු ලෙස සිටියදී පවා, තම තනතුර හා ගෞරවය භාවිත කර ඇඳීමට අවශ්ය ඇඳුම් පවා ප්රමාණවත් ලෙස රැස් කර නොගත් බවට මෙය සාක්ෂියකි.
මිනිසා ආහාර, ඇඳුම් වැනි පහසුකම් සඳහා දේපළ සොයයි. ඒ සඳහා විවිධ අයුතු ක්රියාවල පවා නිරත වෙයි. තම ශරීරයට අපහසු නොවන ආකාරයේ මෙට්ට හා සුවපහසු ඇඳන් ද ඔහු කැමති වෙයි.
වයස අවුරුදු හතළිහට පෙර මෙම සියලු පහසුකම් අත්විඳ පුරුදු වී සිටි නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන්ට, පසුවත් කැමති නම් එම සැප පහසුකම් භුක්ති විඳීමට හැකි තත්ත්වයක් තිබියදීත්, ඒ සියල්ලෙන් වැළකී සරල ජීවිතයක් ගත කිරීම එතුමාණන්ගේ අවංකභාවයට තවත් සාක්ෂියකි.
සැප සම්පත්වල ගිලී සිටියේ නැත
ආහාර සහ ඇඳුම් පමණක් නොව, විවිධ වර්ගයේ ගෘහ උපකරණ භාවිත කළේද? එසේත් නැතිනම් අලංකාර භාණ්ඩ මිලදී ගෙන ගොඩගසා තිබුණේද?
නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන් කිසිවිටෙකත් පිඟානක තබා ආහාර අනුභව නොකළහ. රොටි රෙදි ඇතිරූ පටියක් මත තබා අනුභව කළ බව නබිතුමාණන්ගේ සේවක අනස් (රළියල්ලාහු අන්හු) තුමා පැවසීය.
මූලාශ්රය: බුහාරි 5386, 5415
පොතු පිරවූ සම්වලින් සාදන ලද කොට්ටයක් පමණක් නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන් හේත්තු වී සිටීමට භාවිත කළ කොට්ටය වූ බව ආයිෂා (රළියල්ලාහු අන්හා) තුමිය වාර්තා කරයි.
මූලාශ්රය: බුහාරි 6456
නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන් පැදුරක් මත නිදාගැනීමට පුරුදුව සිටියහ. එම නිසා එම පැදුරේ සලකුණු එතුමාණන්ගේ ශරීරයේ තැන්පත් විය.
එය දුටු අපි, “අල්ලාහ්ගේ දූතයාණනි! ඔබතුමාණන් අවසර දෙන්නේ නම්, මේ මත ඇතිරීමට සුදුසු ඇතිරිල්ලක් සූදානම් කර දෙන්නෙමු. එය ඔබතුමාණන්ගේ ශරීරය ආරක්ෂා කරනු ඇත” යැයි පැවසුවෙමු.
එවිට නබිතුමාණන් මෙසේ පැවසූහ:
“මා සහ මේ ලෝකය අතර ඇති සම්බන්ධය කුමක්ද? ගසක සෙවණ යට සුළු වේලාවක් විවේක ගෙන, පසුව එය අතහැර යන සංචාරකයෙකු සහ එම ගස අතර ඇති සම්බන්ධය වැනි සම්බන්ධයකි මා සහ මේ ලෝකය අතර ඇත්තේ.”
ඉන්පසු එතුමාණන් එම ඉල්ලීම ප්රතික්ෂේප කළහ.
මෙය අබ්දුල්ලාහ් (රළියල්ලාහු අන්හු) තුමා වාර්තා කරයි.
මූලාශ්ර: තිර්මිදි 2299, ඉබ්නු මාජා 4099, අහ්මද් 3525, 3991
සියලු මිනිසුන්ට අවශ්ය මූලික භාණ්ඩ අතර නිදාගැනීමට භාවිත කරන පැදුර ඉතා වැදගත් එකකි. හිඟා කා ජීවත් වන අය පවා තම පවුලට අවශ්ය පැදුරු තබාගෙන සිටිති.
නමුත් ශ්රේෂ්ඨ රජෙකු වූ නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන් සතුව තිබුණේ එක් පැදුරක් පමණි. එය නිදාගැනීමට පමණක් නොව විවිධ කාර්යයන් සඳහාද භාවිත කළ තත්ත්වයක් පැවතුණි.
නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන් සතුව එක් පැදුරක් තිබුණි. දිවා කාලයේදී එය ඇතිරීමට භාවිත කළ අතර රාත්රියේදී එය දොරක් ලෙස භාවිත කළ බව එතුමාණන්ගේ බිරිඳ ආයිෂා (රළියල්ලාහු අන්හා) තුමිය වාර්තා කරයි.
මූලාශ්රය: බුහාරි 730, 5862
නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන් පැදුර මත කිසිදු දෙයක් නොඇතිර, එහිම නිදා සිටියහ. එම නිසා එතුමාණන්ගේ දෙපස ශරීරයේ පැදුරේ සලකුණු තැන්පත් වී තිබුණි.
එතුමාණන්ගේ හිස යට පොතු පිරවූ සම් කොට්ටයක් තිබුණි. එතුමාණන්ගේ පාද අසල සම් පදම් කිරීමට භාවිත කරන කොළ ගොඩගසා තිබුණි. හිස පැත්තේ ජලය තබන සම් භාජනයක් එල්ලා තිබුණි.
මෙය දුටු මම හඬන්නට පටන් ගතිමි.
“ඔබ හඬන්නේ ඇයි?” යැයි නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන් මගෙන් විමසූහ.
මම මෙසේ පැවසුවෙමි:
“අල්ලාහ්ගේ දූතයාණනි! පර්සියානු රජු වන කිස්රා සහ රෝමයේ රජු වන කයිසර් මෙතරම් සැප පහසුකම් භුක්ති විඳිමින් ජීවත් වන විට, අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන් වන ඔබතුමාණන් මෙවැනි තත්ත්වයක සිටිනවා නොවේද?”
එවිට නබිතුමාණන් මෙසේ විමසූහ:
“ඔවුන්ට මෙලොව ජීවිතයත්, අපට පරලොව ජීවිතයත් ලැබීම ඔබට සෑහීමකට පත් නොවන්නේද?”
මෙය නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන්ගෙන් පසු දෙවන කලීෆා ලෙස කටයුතු කළ උමර් ඉබ්නු අල්-ඛත්තාබ් (රළියල්ලාහු අන්හු) තුමා වාර්තා කරයි.
මූලාශ්රය: බුහාරි 4913
මෙවැනි සරල කොට්ටයක්වත් ප්රමාණවත් තරම් තිබුණේද යන්න විමසුවහොත්, එයටද පිළිතුර නැත යන්නයි.
ඉබ්නු අබ්බාස් (රළියල්ලාහු අන්හු) තුමාගේ මව් පාර්ශ්වයේ කුඩා මවක් නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන් සමඟ විවාහ වී සිටියාය. ඉබ්නු අබ්බාස් (රළියල්ලාහු අන්හු) කුඩා දරුවෙකු වූ බැවින් නිතරම තම කුඩා මවගේ නිවසේ රැඳී සිටියහ. එහිදී සිදු වූ සිදුවීමක් ඔහුම මෙසේ පවසයි:
“මම එක් රාත්රියක් මගේ කුඩා මවගේ නිවසේ රැඳී සිටියෙමි. මම කොට්ටයේ පළල පැත්තේ වැතිර සිටියෙමි. නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන් සහ මගේ කුඩා මව කොට්ටයේ දිග පැත්තේ වැතිර සිටියහ.”
මූලාශ්රය: බුහාරි 183, 992, 1198, 4572
පොතු පිරවූ මෙම සාමාන්ය කොට්ටය පවා ඔවුන් සතුව තිබුණේ එකක් පමණි. ඒ නිසා නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන් සහ එතුමාණන්ගේ බිරිඳ කොට්ටයේ දිග පැත්තේ හිස් තබාගෙන සිටියදී, ඉබ්නු අබ්බාස් (රළියල්ලාහු අන්හු) පළල පැත්තේ හිස තබා නිදාගෙන ඇත.
විශාල වටිනාකමක් නොමැති මෙවැනි සාමාන්ය කොට්ටයක් පවා එකක් පමණක් තිබූ බව පෙන්වන මෙම සිදුවීම, නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන් තම තනතුර භාවිත කර කිසිදු සුඛෝපභෝගී ජීවිතයක් ගත නොකළ බව සැකයකින් තොරව පෙන්වා දෙයි.
බලවත් අධිරාජ්යයක නායකයෙකු ජීවත් වූයේ මෙවැනි ජීවිතයක නම්, අතිශය දුප්පත් තත්ත්වයක සිටින පුද්ගලයෙකුට පවා මෙවැනි ජීවිතයක් ගත කළ හැකිද?
නබිතුමාණන්ගේ මාලිගය
නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන් තම උපන් නගරය වන මක්කාව අතහැර මදීනාවට පැමිණෙන විට, රැගෙන යා නොහැකි දේපළ එහිම තබා, රැගෙන යා හැකි රන් හා රිදී කාසි රැගෙන මදීනාවට පැමිණියහ.
මදීනාවට පැමිණි වහාම මුස්ලිම්වරුන්ට සලාතය ඉටු කිරීම සඳහා මස්ජිදයක් අවශ්ය වූ බැවින්, තරුණයන් දෙදෙනෙකුට අයත් ඉඩමක් මිලදී ගැනීමට එතුමාණන් ඉල්ලා සිටියහ.
නමුත් එම තරුණයන් දෙදෙනා, “අපි එය නොමිලේ ලබා දෙන්නෙමු. විකිණීමට කැමති නැත” යැයි පැවසූහ.
එහෙත් නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන් අවධාරණය කර, තම පෞද්ගලික මුදලින් එම ඉඩම මිලදී ගත්හ.
මූලාශ්රය: බුහාරි 3906
නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන් තම පෞද්ගලික මුදලින් මිලදී ගත් එම ඉඩමේම මදීනාවේ ශුද්ධ මස්ජිදය වන මස්ජිදුන් නබවි අද දක්වා පවතී.
එතුමාණන් එම ඉඩම මිලදී ගත්තේ සලාතය ඉටු කිරීම සඳහා පමණක් නොවේ. රාජ්යයක් පවත්වාගෙන යාමට අවශ්ය විවිධ කාර්යයන් පිළිබඳව සලකා බලා එම ස්ථානය මිලදී ගත්හ.
සලාතය සඳහා විශාල මස්ජිදයක්, මක්කාව අතහැර පැමිණි සுமார் හැත්තෑ දෙනෙකු ස්ථිරව රැඳී සිටීමට හැකි ස්ථානයක්, ක්රීඩා හා හමුදා පුහුණුව සඳහා මස්ජිදය ඉදිරිපිට විශාල විවෘත භූමියක් යනාදිය එහි සකස් කරන ලදී.
මස්ජිදයට යාබදව තමන් සඳහාද නිවාස සකස් කර ගත්හ. මස්ජිදයට අයත් ඉඩමේ තම නිවස ඉදි නොකළහ. ඒ වෙනුවට තම පෞද්ගලික මුදලින් මිලදී ගත් ඉඩමේ ඉතා කුඩා කොටසක් තමන් සඳහා වෙන් කර ගත්හ.
ලෝකයේ කිසියම් රජෙකු තම පෞද්ගලික මුදලින් ඉදි කළ රාජ්ය මූලස්ථානයක් තිබේ නම්, මෙය එවැනි එකක් විය හැකිය.
තම පෞද්ගලික මුදලින් මිලදී ගත් ඉඩමක තමන් සඳහා එතුමාණන් කොතරම් විශාල ප්රදේශයක් වෙන් කරගෙන තිබෙන්නට ඇතිද?
එවකට ඉඩම්වලට විශාල වටිනාකමක් නොතිබූ නිසා, එතරම් විශාල ඉඩමක් තමන් සඳහා තබාගෙන සිටියත් එය විශාල දේපළක් ලෙස නොසැලකෙනු ඇත. එවැනි කාලයක නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන්ගේ නිවස කෙසේ තිබුණේදැයි බලන්න!
නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන් මධ්යම රාත්රියේ අවදි වී අල්ලාහ්ට සලාතය ඉටු කිරීමට පුරුදුව සිටියහ.
මුස්ලිම්වරුන් සලාතයේදී තම නළල බිම තබා වැඳ වැටෙන ආකාරය බොහෝ දෙනෙකු දැක ඇතිවාට සැකයක් නැත. මෙය සුජූද් ලෙස හැඳින්වේ.
නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන් තම නිවස තුළ සුජූද් කිරීමට පවා කොතරම් අපහසුතාවකට පත්වූයේද යන්න දැනගත් විට, එතුමාණන්ගේ නිවසේ විශාලත්වය පිළිබඳව අපට අවබෝධ කරගත හැකිය.
“නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන් ඉදිරියේ මම නිදා සිටිමි. මගේ දෙපා දෙකම එතුමාණන් සුජූද් කරන ස්ථානයේ දිග හැර තිබේ.
එතුමාණන් සුජූද් කිරීමට යන විට, තම ඇඟිල්ලෙන් මගේ පාදයට ස්පර්ශ කර සංඥාවක් දෙති. එවිට මම වහාම මගේ පාදය හකුළා ගනිමි.
එතුමාණන් සුජූද් කර අවසන් කර නැවත නැගී සිට සලාතය කරන විට මම නැවත මගේ පාදය දිග හරිමි.
එසේ සිදු වූයේ එවකට අපගේ නිවසේ පහනක් නොතිබූ බැවිනි.”
නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන්ගේ බිරිඳ ආයිෂා (රළියල්ලාහු අන්හා) තුමිය පැවසුවාය.
මූලාශ්රය: බුහාරි 382, 513, 1209
එක් පුද්ගලයෙකු නිදා සිටින විට ඔහුට බාධාවක් නොවන ලෙස තවත් පුද්ගලයෙකුට සලාතය ඉටු කිරීමට නම් අඩි 5 × 5 පමණ ඉඩක් ප්රමාණවත් විය හැකිය. නමුත් මෙම ශ්රේෂ්ඨ මිනිසාගේ නිවස එයටත් වඩා කුඩා විය.
බිරිඳ නිදා සිටින විට නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන්ට සලාතය ඉටු කිරීමට ප්රමාණවත් ඉඩක් නොතිබුණි. බිරිඳ තම පාද හකුළා ගත් පසුව පමණක් එතුමාණන්ට සලාතය ඉටු කළ හැකි වූයේ නම්, එය කෙතරම් අද්භූත සරල ජීවිතයක්දැයි බලන්න!
එම කාමරය පවා රටඉඳි ගස්වල කොළවලින් ආවරණය කර සාදා තිබුණි. එම නිවසට දොරවල් හෝ ජනෙල් තිබුණේ නැත. එය විවෘත ප්රවේශයක් පමණක් විය. රාත්රියේදී පැදුරම දොරක් ලෙස භාවිත කළ බව අපි මීට පෙර දුටුවෙමු.
මහා රජෙකු ගැන පසෙකින් තබමු! මෙය කියවන ඔබ අතරින් ඉතා දුප්පත් තත්ත්වයක සිටින කෙනෙකු හෝ මෙවැනි නිවසක ජීවත් වීමට කැමති වේද?
තම නිවසට වඩා දහස් ගුණයකින් විශාල ස්ථානයක් සමාජයට ලබා දුන් පුද්ගලයෙකු තමන් සඳහා මෙවැනි නිවසක ජීවත් වීමට කැමති වේද?
මෙම ඓතිහාසික සිදුවීම නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන්ගේ නිවසේ විශාලත්වය පමණක් නොපෙන්වයි.
ඒ සමඟ තවත් වැදගත් කරුණක්ද පෙන්වා දෙයි.
“නබිතුමාණන් සුජූද් කිරීමට යන විට, ඔබටම පෙර ඔහුගේ පාද හකුළා ගත හැකි නොවේද? එතුමාණන් ඇඟිල්ලෙන් ස්පර්ශ කරන තුරු බලා සිටින්නේ ඇයි?” යන සැකය දුරු කිරීම සඳහා ආයිෂා (රළියල්ලාහු අන්හා) තුමිය, “එවකට අපගේ නිවසේ පහනක් නොතිබුණි” යැයි පැහැදිලි කළාය.
නිවසේ පහනක් නොතිබීම නිසා අඳුර පැවති අතර, නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන් තම ඇඟිල්ලෙන් ස්පර්ශ කළ විට එතුමාණන් සුජූද් කිරීමට යන බව ආයිෂා (රළියල්ලාහු අන්හා) තුමිය දැනගත්තාය.
ලෝකයේ මහා බලවත් රාජ්යයක නායකයෙකු වූ නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන්ගේ නිවසේ පහනක් පවා නොතිබුණේ නම්, ඊටත් වඩා සරල ජීවිතයක් තිබිය හැකිද?
මෙහි සඳහන් කරන්නේ පර්සියානු හෝ රෝම අධිරාජයන්ගේ මාලිගාවල එල්ලා තිබූ විශාල පහන් ගැන නොවේ.
එක් අයෙකුට අනෙකාව දැකගැනීමට උපකාර වන පරිදි මැටි භාජනවල ඔලිව් තෙල් දමා දැල්වූ සරල පහන් පිළිබඳවයි මෙහි සඳහන් වන්නේ.
එම පහන්වලට දැමීමට තෙල් තිබුණේ නම්, වියළුණු රොටි තවරා ගැනීමට එය භාවිත කළ හැකිව තිබුණා නොවේද?
එය එක් දිනක් හෝ දෙකක් පමණක් පහනක් නොමැතිව සිටීමක්ද? එයද එසේ නොවේ.
“එවකට අපගේ නිවසේ පහනක් නොතිබුණි” යන ආයිෂා (රළියල්ලාහු අන්හා) තුමියගේ ප්රකාශය, ඔවුන්ගේ නිවසේ කිසිදා පහනක් නොතිබූ බව පෙන්වා දෙයි.
නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන්ගේ නිවසේ බිත්තිය පවා ප්රමාණවත් උසකින් යුක්ත නොවීය.
නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන් රාත්රියේ තම නිවසේ සලාතය ඉටු කළහ. එම නිවසේ බිත්තිය අඩු උසකින් යුක්ත වූ බැවින්, නබිතුමාණන් සලාතය ඉටු කරන ආකාරය සහාබිවරුන්ට පෙනුණි.
මූලාශ්රය: බුහාරි 729
නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන් වාසය කළ නිවසේ තත්ත්වය මෙයයි.
ධන සම්පත් මධ්යයේ හැදී වැඩී, සියලු ආකාරයේ සැප පහසුකම් භුක්ති විඳීමට පුරුදු වී සිටි නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන්, තමන් විශ්වාස කළ ප්රතිපත්තිය වෙනුවෙන් ඒ සියල්ල අත්හැර දැමූහ.
රටින් නෙරපා හරිනු ලැබීමෙන් පසුව, මුළු අරාබි භූමියම එතුමාණන්ගේ පාමුලට යටත් විය. එවැනි තත්ත්වයකදී එතුමාණන් සුඛෝපභෝගී ජීවිතයක් ගත නොකළත්, සාමාන්ය මිනිසෙකු ආශා කරන ජීවිතයක් හෝ ගත කළ හැකිව තිබුණි.
නමුත් රාජ්ය මුදලින් කිසිවක් තමන් වෙනුවෙන් භාවිත නොකරන බවට තිබූ ප්රතිපත්තිය නිසා, අවසන් මට්ටමේ සිටින දුප්පත් පුද්ගලයෙකුගේ ජීවිතයටත් වඩා සරල ජීවිතයක් ගත කළහ.
දේශපාලන නායකත්වය සහ ආධ්යාත්මික නායකත්වය යන නායකත්වයන් දෙකම තිබියදීත්, ඒවා භාවිත කර තමන් වෙනුවෙන් කිසිවක් රැස් කර නොගත් බවට මේවා ප්රමාණවත් සාක්ෂි වේ.
උරුමකරුවන් සඳහා ඉතිරි කර ගියේ කුමක්ද?
බොහෝ දෙනෙක් ආහාර, ඇඳුම් සහ ජීවන රටාව වැනි දේවලදී අරපිරිමැස්මෙන් ජීවත් වෙති. නමුත් තම පරම්පරාවේ අනාගතය සඳහා මුදල් හා දේපළ ඉතිරි කර මිය යති. ඔවුන් මිය යන අවස්ථාවේදී පමණක් ඔවුන් සතුව විශාල ධනයක් තිබූ බව ලෝකයට දැනගන්නට ලැබේ.
නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන්ද මෙලෙස තම ආහාර වියදම් අඩු කරමින්, තම උදර වියදම් පාලනය කරමින්, තම උරුමකරුවන් වෙනුවෙන් ධනය රැස් කර තබා මිය ගියාද?
යමෙකු එසේ සිතන්නේ නම්, එය සම්පූර්ණයෙන්ම වැරදිය.
මන්ද, එතුමාණන් මිය යන විට විශාල වටිනාකමක් ඇති කිසිවක් ඉතිරි කර ගියේ නැත.
ලෝකයේ මහා බලවත් රාජ්යයක නායකයා ලෙස සිටියදී මිය ගිය එතුමාණන්, සුළු ණයක් පවා ගෙවා අවසන් නොකළ තත්ත්වයක මිය ගියහ.
නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන් තිරිඟු මිනුම් ඒකක තිහක් වෙනුවෙන් තම යුද්ධ සන්නාහය යුදෙව් ජාතිකයෙකු වෙත උකස් කර තිබූ අතර, එය ආපසු ලබා ගැනීමට පෙරම මිය ගිය බව එතුමාණන්ගේ බිරිඳ ආයිෂා (රළියල්ලාහු අන්හා) තුමිය වාර්තා කරයි.
මූලාශ්රය: බුහාරි 2068, 2096, 2200, 2251, 2252, 2386, 2509, 2513, 2916, 4467
පැමිණි සියලු දෙනාට රාජ්ය භාණ්ඩාගාරයෙන් බහුලව පරිත්යාග කළ ශ්රේෂ්ඨ රජෙකු වූ නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන්, තමන් සඳහා ණයක් ලෙස පවා රාජ්ය භාණ්ඩාගාරයෙන් කිසිවක් ලබාගෙන නැත.
තම රටේ පුරවැසියෙකු වූ යුදෙව් ජාතිකයෙකු වෙත තම සන්නාහය උකස් කර තිරිඟු මිනුම් ඒකක තිහක් ලබාගෙන තිබීමත්, එම සන්නාහය ආපසු ලබා නොගෙනම මිය යාමත්, ලෝක ඉතිහාසයේ කිසිදු රජෙකු ජීවත් වී පෙන්වා නොදුන් ජීවිතයකි.
එතුමාණන් මිය යන විට ඉතිරි කර ගිය දේපළ ලැයිස්තුව බලන්න!
නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන් මිය යන විට රන් කාසියක් හෝ රිදී කාසියක් හෝ, වහලුන් හෝ වෙනත් කිසිදු දේපළක් හෝ ඉතිරි කර නොගියහ. එතුමාණන් ඉතිරි කර ගියේ තම සුදු පැහැති කොටළුවා, තම ආයුධ සහ දානමය වශයෙන් පරිත්යාග කර තිබූ ඉඩම පමණි.
මූලාශ්රය: බුහාරි 2739, 2873, 2912, 3098, 4461
නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන්ගේ පාලන සමයේ රට ආරක්ෂා කළ හමුදා සාමාජිකයන්ට නිශ්චිත වැටුපක් ලබා දී නොතිබුණි. අල්ලාහ්ගේ තෘප්තිය අරමුණු කරගෙනම ජනතාව යුද්ධවලට සහභාගී වූහ.
යුද්ධයෙන් ජයග්රහණය ලැබූ විට, පරාජය වී පලා ගිය පිරිස් අතහැර ගිය දේපළ, අල්ලා ගත් සිරකරුවන් සහ අත්පත් කරගත් ඉඩම් යුද්ධයට සහභාගී වූවන් අතර බෙදා දෙන ලදී.
නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන්ද යුද්ධවලට සහභාගී වූ බැවින් එවැනි කොටස් එතුමාණන්ටද ලැබුණි. ඛයිබර් සහ ෆදක් ප්රදේශවලින් එවැනි ආකාරයෙන් ලැබුණු ඉඩම් එතුමාණන් සතුව තිබුණි. එයද එතුමාණන් ඉතිරි කර ගිය දේපළ අතරට අයත් විය.
වසර දහයක් ශ්රේෂ්ඨ රජෙකු ලෙස පාලනය කළ නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන් මිය යන විට ඉතිරි කර ගියේ මේ දේවල් පමණි.
එම සුළු දේපළ පවා තම මරණයෙන් පසුව රාජ්යයට අයත් විය යුතු බව ප්රකාශ කරමින් එතුමාණන් මිය ගියහ.
සෞභාග්යය මධ්යයේ තෝරාගත් දිළිඳු ජීවිතය
නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන්ගේ පාලන සමයේ දරිද්රතාවය හා සාගතය බහුලව පැවති නිසා එතුමාණන්ට කිසිදු සැප පහසුකමක් භුක්ති විඳීමට නොහැකි වූවා විය හැකියැයි යමෙකු සිතන්නට පුළුවන.
එසේ සිතන්නේ නම් එයද වැරදිය.
නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන් මදීනා නගරයට පැමිණි පළමු වසර දෙක තුළ දැඩි දරිද්රතාවයක් පැවති බව සැබෑය. නමුත් එතුමාණන් හඳුන්වා දුන් සකාත් නම් විප්ලවීය ආර්ථික ක්රමය හරහා සෞභාග්යය සහ ආර්ථික ස්වයංපෝෂිතභාවය ඇති විය.
එතුමාණන්ගේ පාලනය යටතේ ඇති වූ තරම් ආර්ථික ස්වයංපෝෂිතභාවයක් එතුමාණන්ගෙන් පසුව අද දක්වා කිසිදු රටක් හෝ පාලනයක් අත්කරගෙන නැත.
ඔව්! එතුමාණන්ගේ පාලනය යටතේ එතරම් විශාල ධන සම්පත් පැවතුණි. එවැනි සෞභාග්යමත් තත්ත්වයක් තිබියදී තමයි එතුමාණන් මෙතරම් සරල ජීවිතයක් තෝරා ගත්තේ!
එතුමාණන්ගේ සෞභාග්යමත් පාලනයට උදාහරණ කිහිපයක් බලමු.
නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන් මදීනාවට පැමිණි මුල් කාලයේ කිසියම් පුද්ගලයෙකු මිය ගිය විට, එම මළ සිරුර නබිතුමාණන් වෙත ගෙන එනු ලැබුවේ එතුමාණන් ඔහු වෙනුවෙන් ජනසා සලාතය ඉටු කිරීම සඳහාය.
එවිට නබිතුමාණන්, “ඔහු කිසිවෙකුට ණය වී සිටීද?” යනුවෙන් විමසූහ.
“ඔව්” යැයි පැවසුවහොත්, “එම ණය ගෙවීමට ප්රමාණවත් දෙයක් ඔහු ඉතිරි කර තිබේද?” යැයි විමසූහ.
“ඔව්” නම්, එතුමාණන් ඔහු වෙනුවෙන් සලාතය ඉටු කළහ.
“නැත” යැයි පැවසුවහොත්, “ඔබේ සහෝදරයා වෙනුවෙන් ඔබම සලාතය ඉටු කරන්න” යැයි පැවසූහ.
ඔහුගේ ණය සඳහා කිසිවෙකු වගකීම භාර ගත්තේ නම්, එතුමාණන් ඔහු වෙනුවෙන් සලාතය ඉටු කළහ.
පසුව අල්ලාහ් එතුමාණන්ට බොහෝ ජයග්රහණ ලබා දුන් විට, එතුමාණන් මෙසේ පැවසූහ:
“මුඃමින්වරුන් සම්බන්ධයෙන් ගත් විට, ඔවුන් ගැන ඔවුන්ට වඩා මම වගකිව යුතු තැනැත්තා වෙමි. එබැවින් යමෙකු ණයක් ඇති තත්ත්වයේ මිය ගියහොත්, එම ණය ගෙවීම මගේ වගකීමකි. යමෙකු දේපළක් ඉතිරි කර ගියහොත්, එය ඔහුගේ උරුමකරුවන්ට අයත් වේ.”
මූලාශ්රය: බුහාරි 2297, 2398, 2399, 4781, 5371, 6731, 6745, 6763
පුරවැසියන් නොගත් ණය පවා පුරවැසියන්ගේ හිස මත පටවන ආණ්ඩු අප දැක ඇත.
අධික ලෙස වියදම් කිරීම සඳහා ධනවත් රටවලින් ණය ලබාගෙන, ජනතාවගේ බදු මුදලින් එම ණය සඳහා පොලී ගෙවන පාලන ක්රමද අප දැක ඇත.
ජනතාව ලබාගත් ණය සඳහා ජනතාවගෙන්ම පොලී අය කරන ආණ්ඩුද, පොලී ගෙවීමට අපොහොසත් වූ විට දේපළ අත්පත් කරගන්නා පාලන ක්රමද අප දැක ඇත.
නමුත් නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන්ගේ පාලනය යටතේ, සෑම පුරවැසියෙකුම කොපමණ ණය වී සිටියත්, කුමන හේතුවක් නිසා ණය වී සිටියත්, එම ණය සියල්ලම පාලකයා ලෙස නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන් විසින් ගෙවා දැමූහ.
මෙලෙස ණය ගෙවා දැමීමට හැකි වන්නේ අතිවිශාල ධනයක් රැස්වී තිබුණහොත් පමණි.
අද ලෝකයේ ඉතාමත් ධනවත් රටවල් ලෙස සැලකෙන රටවල් තම පුරවැසියන්ගේ සියලු ණය ගෙවීමට ඉදිරිපත් වුවහොත්, ඒවා හිඟමනට වැටුණු රටවල් බවට පත්වනු ඇත.
සෑම පුරවැසියෙකුගේම ණය රාජ්යය විසින්ම ගෙවා දැමූ එවැනි විශිෂ්ට හා සෞභාග්යමත් පාලනයක් නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන් ගෙන ගියහ.
නබිතුමාණන්ගේ පාලනය කෙතරම් සෞභාග්යමත් වූයේද යත්, යමෙකු කිසිවක් ඉල්ලා පැමිණියහොත් ඉතා ත්යාගශීලීව විශාල ප්රමාණයක් ලබා දීමට තරම් ධන සම්පත් තිබුණි.
ඒ සඳහා එක් සිදුවීමක් පමණක් මෙහි සඳහන් කරමු.
අපි නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන් සමඟ මස්ජිදයේ සිටියෙමු. එතුමාණන් නැගිටින විට අපිද නැගිට්ටෙමු.
එතුමාණන් මස්ජිදයේ මැද කොටසට පැමිණි විට, එතුමාණන් දුටු එක් පුද්ගලයෙකු පිටුපසින් එතුමාණන්ගේ ඉහළ ඇඳුම ඇද ගත්තේය. එතුමාණන්ගේ ඉහළ ඇඳුම රළු රෙද්දකින් සාදා තිබූ බැවින්, එතුමාණන්ගේ ගෙල පිටුපස රතු විය.
එම පුද්ගලයා, “මුහම්මද්! මට ඔටුවන් දෙදෙනෙකු පිරවීමට තරම් භාණ්ඩ ලබා දෙන්න. ඔබේ ධනයෙන් හෝ ඔබේ පියාගේ ධනයෙන් ඔබ ලබා දෙන්නේ නැති බව මම දනිමි” යැයි පැවසීය.
නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන්, “මාගේ ඉහළ ඇඳුම ඇදගෙන සිටීම නවත්වන තුරු මම ඔබට කිසිවක් ලබා නොදෙමි” යැයි පැවසූහ.
ඔහු, “මම එය අත් නොහරිමි” යැයි පැවසීය.
නබිතුමාණන් එසේ තුන් වරක් පැවසූ අතර, ඔහුද තුන් වරක්ම “මම එය අත් නොහරිමි” යැයි පැවසීය.
එම ගම්වාසියාගේ ප්රකාශය අපට ඇසුණු විට අපි ඔහු වෙත වේගයෙන් ගියෙමු.
එවිට නබිතුමාණන්, “මා අවසර දෙන තුරු කිසිවෙකු තම ස්ථානයෙන් නොසැලිය යුතුය” යැයි පැවසූහ.
ඉන්පසු පිරිස අතර සිටි එක් පුද්ගලයෙකු අමතා, “ඔහුගේ එක් ඔටුවෙකු මත තිරිඟුද, අනෙක් ඔටුවා මත රටඉඳිද පටවා ඔහු වෙත යවන්න” යැයි පැවසූහ.
ඉන්පසු ජනතාව දෙස බලා, “ඔබ පිටත්ව යන්න!” යැයි පැවසූහ.
මෙය අබූ හුරෛරා (රළියල්ලාහු අන්හු) තුමා වාර්තා කරයි.
මූලාශ්රය: නසායි 4694, අබූ දාවූද් 4145
එවකට ඔටුවන් දෙදෙනෙකු සතු පුද්ගලයෙකු සුවපහසු ජීවිතයක් ගත කරන අයෙකු ලෙස සැලකුණි.
එවැනි පහසුකම් සහිත, තමන් නොදන්නා පුද්ගලයෙකු පවා අශිෂ්ට ආකාරයෙන් ඉල්ලීමක් කළ විට, එක් ඔටුවෙකුට පැටවිය හැකි තරම් රටඉඳිද, අනෙක් ඔටුවෙකුට පැටවිය හැකි තරම් තිරිඟුද ලබා දී නබිතුමාණන් ඔහු වෙත යැවීම, එතුමාණන්ගේ පාලනය යටතේ පැවති සෞභාග්යයට සාක්ෂියකි.
ඉල්ලන සෑම පුද්ගලයෙකුටම නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන් රාජ්ය භාණ්ඩාගාරයෙන් බහුලව ලබා දුන් බවට තවත් ගණන් කළ නොහැකි සාක්ෂි ඇත. ඒවා සියල්ල මෙහි සඳහන් කළහොත් එයම වෙනම ග්රන්ථයක් වනු ඇත.
සිතන මිනිසුන් සඳහා මෙයම ප්රමාණවත්ය.
රාජ්ය භාණ්ඩාගාරයේ ගණන් කළ නොහැකි තරම් ධනය රැස්ව තිබියදී, නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන් මෙතරම් සරල ජීවිතයක් තෝරා ගත්තේ ඇයි?
මෙම සරල ජීවිතය තෝරා ගත්තේ ඇයි?
නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන් සරල ජීවිතයක් තෝරා ගැනීමට හේතුව වූයේ එතුමාණන් විසින්ම පිහිටුවා ගත් ප්රතිපත්තියයි.
මහා රජෙකු ලෙස නොව, පහසුකම් නොමැති පුරවැසියෙකු ලෙස තම අත්යවශ්ය අවශ්යතා සඳහා රාජ්ය මුදලින් යම් මුදලක් ලබා ගත්තත්, එය එතුමාණන්ගේ අවංකභාවයට කිසිදු හානියක් සිදු නොකරනු ඇත. එය එතුමාණන් පෙන්වා දුන් ආධ්යාත්මික මාර්ගයටද පටහැනි නොවනු ඇත.
නමුත් රාජ්ය මුදලින් වැටුපක් ලෙස හෝ, ණයක් ලෙස හෝ, තෑග්ගක් ලෙස හෝ, දානයක් ලෙස හෝ කිසිදු ආකාරයකින් කිසිවක් ලබා නොගැනීම එතුමාණන් ප්රතිපත්තියක් ලෙස පිහිටුවා ගත්හ.
තමන් පමණක් නොව, තම බිරිඳවරුන් සහ දරුවන් පවා එසේ කිසිවක් ලබා නොගත යුතු බවට එතුමාණන් ප්රතිපත්තියක් ඇති කළහ.
මෙම ප්රතිපත්තිය ජනතාව ඉදිරියේ ප්රකාශ කළහ. අවසන් හුස්ම දක්වාම එම ප්රතිපත්තිය තුළ ස්ථිරව සිටියහ.
එයයි එතුමාණන්ගේ සරල ජීවිතයට හේතුව වූයේ.
මෙම ප්රතිපත්තිය සම්බන්ධයෙන් එතුමාණන් කෙතරම් දැඩිව හා ස්ථිරව සිටියේද යන්න පහත සිදුවීමෙන් පැහැදිලි වේ.
නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන්ගේ ප්රධාන කාර්යාලය ලෙස පැවති මස්ජිදයේ එක් කොනක, සකාත් නම් පොදු අරමුදලට අයත් රටඉඳි ගොඩගසා තිබුණි.
එක් අවස්ථාවක නබිතුමාණන්ගේ මුනුපුරෙකු එයින් එක් රටඉඳි ගෙඩියක් ගෙන කටේ දමා ගත්තේය.
එය නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන් දුටුහ. වහාම එහි පැමිණ, “තූ! තූ!” යැයි තම මුනුපුරාට පවසා එය කටින් පිටතට දමන ලෙස සැලැස්වූහ.
එයින් නතර නොවී, “අපට සකාත් (පොදු අරමුදලට අයත්) දේපළ අනුභව කළ නොහැකි බව ඔබ නොදන්නේද?” යැයි තම මුනුපුරාගෙන් විමසූහ.
මූලාශ්රය: බුහාරි 1485, 1491, 3072
තම මුනුපුරාගේ කටින් රටඉඳි ගෙඩිය පිටතට ගත් පසු, “මුහම්මද්ගේ පවුලේ සාමාජිකයන්ට සකාත් අනුභව කළ නොහැකි බව ඔබ නොදන්නේද?” යැයි පැවසූ බව වාර්තා වේ.
මූලාශ්රය: බුහාරි 1485
මෙයින් පැහැදිලි වන්නේ පොදු අරමුදලට අයත් එක් රටඉඳි ගෙඩියක් පවා ලබා ගැනීමට නොහැකි බවටත්, කුඩාම වයසේ සිටින ළදරුවෙකු වුවද තම පවුලේ සාමාජිකයෙකුට එය අනුභව කිරීමට ඉඩ නොදිය යුතු බවටත් නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන් තම ප්රතිපත්තිය සම්බන්ධයෙන් කෙතරම් දැඩිව හා ස්ථිරව සිටියේද යන්නයි.