දෙවියන් විශ්වාස කර ඔහුට වන්දනාමාන කරන ලෙස ජනතාවට උපදෙස් දෙන ආගමික නායකයෝ, ක්‍රමයෙන් තමන්ද දේවත්වය හිමි අය බව අහිංසක ජනතාවට ඒත්තු ගන්වමින්, මිනිසුන් ලවා තමන්ගේ පාමුල වැඳ වැටී වන්දනාමාන කරවති.
ගෞරවයෙන් හා අභිමානයෙන් ජීවත් විය යුතු මිනිසා, තමන් හා සමාන තවත් මිනිසෙකු ඉදිරියේ හිස නමා වැඳ වැටෙන තත්ත්වයට පත් කළේ ආගම් විසින්මය.
එබැවින් සියලු ආගම් අර්ථ විරහිත බව චින්තකයන්ගේ තර්කයයි.
එහෙත් ඉස්ලාමයට එරෙහිව මෙම විවේචනය එල්ල කළ නොහැක. මන්ද, එක් මිනිසෙකු තවත් මිනිසෙකුට වන්දනාමාන කිරීම ඉස්ලාමය තරම් දැඩිව විරුද්ධ වූ ප්‍රතිසංස්කරණ ව්‍යාපාර පවා නොමැති බැවිනි.
මුස්ලිම්වරුන් නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන්ට තමන්ගේ ජීවිතයටත් වඩා ආදරය කරති.
වෙනත් ආගම්වලට අයත් අය හෝ දේශපාලන පක්ෂවල සාමාජිකයන් හෝ විවිධ සංවිධානවල සාමාජිකයන් තම නායකයන්ට දක්වන ආදරයට වඩා වැඩි ආදරයක් මුස්ලිම්වරුන් නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන්ට දක්වති.
එසේ වුවද, මුස්ලිම්වරුන් අතර කිසිවෙකුත් නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන්ට වන්දනාමාන නොකරති. උන්වහන්සේ වෙනුවෙන් පිළිම තනන්නේ නැත. සිතුවම් අඳින්නේද නැත. තමන්ට මඟ පෙන්වීමට පැමිණි නායකයා ලෙස උන්වහන්සේට ගෞරව කරති. එහෙත් කිසිවිටෙකත් උන්වහන්සේට වන්දනාමාන නොකරති.
තමන්ට වන්දනාමාන නොකළ යුතු බව නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණෝ දැඩි ලෙස අවවාද කර ගොස් ඇත්තාහ.
“අල්ලාහ්ගෙන් මට දිව්‍ය පණිවිඩ ලැබීම හැරුණු විට, මමද නුඹලා මෙන්ම මනුෂ්‍යයෙකු පමණි” යනුවෙන් උන්වහන්සේ ඉතා පැහැදිලිව ප්‍රකාශ කළහ. එසේ ප්‍රකාශ කරන ලෙස අල්ලාහ් තමන්ට නියෝග කළ බවද පැවසූහ.
මෙම නියෝගය ශුද්ධ වූ අල්කුර්ආනයේ 18:110 සහ 41:6 යන වාක්‍යවල දැකගත හැකිය.
නබි ﷺ තුමාණන්ට අනාගතය දැනගත හැකි බව පැවසීම ප්‍රතික්ෂේප කිරීම
නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණෝ එක් විවාහ මංගල්‍ය උත්සවයකට සහභාගී වූහ. එහි කුඩා දැරියන් පිරිසක් ගීත ගායනා කරමින් සිටියහ. නබිතුමාණන් දුටු විට ඔවුහු,
“හෙට සිදුවන දේ දන්නා නබිවරයෙකු අප අතර සිටියි” යනුවෙන් ගායනා කළහ.
එය ඇසූ නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණෝ,
“එසේ නොකියන්න. ඊට පෙර ගායනා කරමින් සිටි දේම ගායනා කරන්න” යැයි පැවසූහ.
මූලාශ්‍රය: සහීහ් අල්-බුහාරි: 4001, 5147.
මිනිසෙකු තවත් මිනිසෙකුට සජදා කිරීම තහනම් කිරීම
මම හීරා නම් නගරයට ගියෙමි. එහි ජනතාව තම නායකයා ඉදිරියේ හිස නමා සජදා කරන ආකාරය දුටුවෙමි.
එවිට මම සිතුවේ, “මෙවැනි සජදාවක් ලැබීමට නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණෝ වඩාත් සුදුසු අය වෙති” යනුවෙනි.
පසුව මම නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන් වෙත පැමිණ මෙසේ පැවසුවෙමි:
“මම හීරා නම් නගරයට ගියෙමි. එහි ජනතාව තම නායකයා ඉදිරියේ හිස නමා සජදා කරන ආකාරය දුටුවෙමි. අප ඔබතුමාට සජදා කිරීම සඳහා ඔබතුමා වඩාත් සුදුසුය.”
එවිට නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණෝ මෙසේ විමසූහ:
“මාගේ මරණයෙන් පසු මාගේ සොහොන අසලින් ඔබට යාමට සිදු වුවහොත්, එයටත් සජදා කරන්නේද?”
මම, “නැත” යැයි පිළිතුරු දුනිමි.
එවිට නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණෝ මෙසේ පැවසූහ:
“එසේමය. එසේ නොකළ යුතුය. එක් මිනිසෙකු තවත් මිනිසෙකුට සජදා කිරීම සුදුසු වූයේ නම්, බිරිඳට තම සැමියාට සජදා කරන ලෙස මම නියෝග කරනු ඇත.”
වාර්තා කළේ: කයිස් ඉබ්නු සඅද් (රළියල්ලාහු අන්හු).
මූලාශ්‍රය: සුනන් අබූ දාවූද්: 1828.
කිසිදු මිනිසෙකු තවත් මිනිසෙකුගේ පාමුල වැඳ වැටිය යුතු නැත
තම පාමුල වැඳ වැටීමට අවසර ඉල්ලා සිටි අවස්ථාවකදී, “කිසිදු මිනිසෙකු තවත් මිනිසෙකුගේ පාමුල වැඳ වැටිය යුතු නැත” යන පොදු නීතිය නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණෝ පෙන්වා දුන්හ.
පාමුල වැඳ වැටෙන පුද්ගලයාත්, ඔහු ඉදිරියේ වැඳ වැටෙනු ලබන පුද්ගලයාත් දෙදෙනාම මනුෂ්‍යයන් බව පෙන්වා දුන් උන්වහන්සේ, සජදා කිරීම අල්ලාහ්ට පමණක් හිමි වන්දනාමාන ක්‍රියාවක් බව පැහැදිලි කළහ.
එකල ලෝකයේ බොහෝ ප්‍රදේශවල බිරින්දෑවරුන් තම සැමියන්ගේ පාමුල වැඳ වැටීම සාමාන්‍ය සිරිතක්ව පැවතුණි. එවැනි සිරිතක් පවා තමන් අනුමත නොකළ බව පෙන්වා දෙමින්, “එය මා අනුමත නොකළ විට, මාගේ පාමුල කෙසේ නම් වැඳ වැටිය හැකිද?” යන අදහසද උන්වහන්සේ අවධාරණය කළහ.
එහෙත්, බොහෝ ප්‍රතිසංස්කරණවාදීන් තම අනුගාමිකයන් තමන්ට මෙවැනි ගෞරව දැක්වූ විට එය සතුටින් පිළිගන්නා ආකාරය අපට දැකගත හැකිය.
තමන් ජීවත්ව සිටියදීම තමන් වෙනුවෙන් පිළිම ඉදිකරවාගත් ප්‍රතිසංස්කරණවාදීන්ද, නොදැනුවත් ජනතාව තමන් වෙනුවෙන් පිළිම ඉදිකළ විට එය වළක්වා නොගෙන සතුටට පත් වූ නායකයන්ද, තම මරණයෙන් පසුව තමන් වෙනුවෙන් පිළිම ඉදිකරන ලෙස ඉල්ලා ගිය අයද අපට දැකගත හැකිය.
ඔවුන් විරුද්ධ වූ ක්‍රියාවම තමන්ට සිදු කරන විට එය පිළිගත්හ. මේ හේතුවෙන් ඔවුහු තමන්ගේ විශ්වසනීයත්වයද අහිමි කර ගත්හ.
නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණෝ තමන්ගේ සොහොන වන්දනාමාන කරන ස්ථානයක් බවට පත් නොකරන ලෙස ජනතාවට පැහැදිලි වන අයුරින් අල්ලාහ්ගෙන් ප්‍රාර්ථනා කළහ.
මූලාශ්‍රය: මුස්නද් අහ්මද්: 7054
“මාගේ සොහොන අසල කිසිදු සැමරුම් උත්සවයක් නොපවත්වන්න” යනුවෙන්ද නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණෝ පැවසූහ.
මූලාශ්‍ර: අබූ දාවූද්: 1746, අහ්මද්: 8449.
යුදෙව්වරුන් සහ කිතුනුවන් තම දේව දූතයන්ගේ සොහොන් වන්දනාමාන කරන ස්ථාන බවට පත් කරගත්හ. එම හේතුවෙන් ඔවුන්ට අල්ලාහ්ගේ ශාපය අත්වන බව නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණෝ තම මරණාසන්න අවස්ථාවේදී අවවාද කළහ.
මූලාශ්‍රය: සහීහ් අල්-බුහාරි: 436, 1330, 1390, 3454, 4441, 4444, 5816.
නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන් එසේ අවවාද නොකළේ නම්, උන්වහන්සේගේ සොහොනද උස් කොට ඉදිකරනු ලබන්නට තිබූ බව නබිතුමාණන්ගේ බිරිඳ වන ආයිෂා (රළියල්ලාහු අන්හා) තුමිය වාර්තා කරයි.
මූලාශ්‍රය: සහීහ් අල්-බුහාරි: 1330, 1390, 4441.
ශතවර්ෂ දහහතරක් ගතවී තිබුණද, අද දක්වා නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන්ගේ සොහොන අසල කිසිදු සැමරුම් දිනයක් පවත්වනු නොලැබේ. උන්වහන්සේගේ සොහොන ඉදිරියේ කිසිවෙකු වැඳ වැටී වන්දනාමාන කරන්නේද නැත.
මිනිසා තම ආත්ම අභිමානය අත් නොහැරිය යුතු බව දැඩිව අවධාරණය කළ නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණෝ, තමන් වෙනුවෙන් වුවද අන් අය තම ආත්ම අභිමානය අහිමි කර නොගත යුතු බව පැවසූහ.
පිළිමවලට කිසිදු බලයක් නොමැති බව ප්‍රචාරය කළ බොහෝ දෙනෙකු, පසුව තම නායකයන්ගේ පිළිමවලට මල්මාලා පළඳවා ගෞරව දැක්වීමෙන් තම ආත්ම අභිමානය අහිමි කරගන්නා ආකාරය අපට දැකගත හැකිය.
තම නායකයා භූමදාන කර ඇති දිශාව දෙසට හැරී වන්දනාමාන කරන බව ප්‍රසිද්ධියේ ප්‍රකාශ කරන අයද අපට දැකගත හැකිය.
මියගිය පුද්ගලයාට කිසිවක් දැනෙන්නේ නැති බව හොඳින් දැන සිටියද, ඔහුගේ සොහොන් ගැබ මත මල් ඉසින අයද අපට දැකගත හැකිය.
මේ සියල්ල තර්කානුකූල චින්තනයටත්, ආත්ම අභිමානයටත් පටහැනි බව හොඳින් දැන සිටියද, ඒවා සිදු කරන අය අපට දැකගත හැකිය.
නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන්ට තම ජීවිතයටත් වඩා ආදරය කරන මුස්ලිම් සමාජය, උන්වහන්සේ වෙනුවෙන් පිළිමයක් නිර්මාණය කළේ නැත.
උන්වහන්සේගේ සොහොන ඉදිරියේ වැඳ වැටී වන්දනාමාන කළේද නැත.
උන්වහන්සේ වෙනුවෙන් කිසිදු සැමරුම් උත්සවයක් පැවැත්වූයේද නැත.
උන්වහන්සේගේ සොහොන මත මල් ඉසීමක් හෝ මල් ඇතිරීමක්ද සිදු නොකෙරේ.
උන්වහන්සේ නිසා කිසිදු මුස්ලිම්වරයෙකුගේ ආත්ම අභිමානයට සුළු වශයෙන් හෝ හානියක් සිදු වී නැත.
පාමුල වැඳ වැටීම ගැන කියනුම කුමක්ද! ඊටත් වඩා අඩු මට්ටමේ ගෞරව දැක්වීමක් වුවද නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණෝ පිළිගත්තේ නැත.
නායකයෙකු වෙනුවෙන් නැගී සිටීම පිළිබඳව
නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන්ගෙන් පසුව මුස්ලිම් අධිරාජ්‍යයේ පස්වැනි පාලකයා බවට පත්වූයේ මුආවියා (රළියල්ලාහු අන්හු) තුමාය.
එක් අවස්ථාවක ඔහු පිටතට පැමිණි විට, ඔහුව දුටු අබ්දුල්ලාහ් ඉබ්නු සුබයිර් (රළියල්ලාහු අන්හු) සහ ඉබ්නු සෆ්වාන් යන දෙදෙනා නැගී සිටියහ.
එවිට මුආවියා (රළියල්ලාහු අන්හු) තුමා ඔවුන්ට,
“වාඩි වන්න!” යැයි පැවසූහ.
තවද, “තමන් වෙනුවෙන් මිනිසුන් නැගී සිටිය යුතුයැයි කවරෙකු කැමති වන්නේද, ඔහු තම වාසස්ථානය නිරයේ සකස් කරගන්නේය” යනුවෙන් නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන් පැවසූ බව මම අසා ඇත්තෙමි යැයිද මුආවියා (රළියල්ලාහු අන්හු) තුමා පැවසූහ.
මූලාශ්‍ර: තිර්මිදි: 2769, අබූ දාවූද්: 4552.
නබි ﷺ තුමාණන් වෙනුවෙන් නැගී සිටීම පවා උන්වහන්සේ පිළිකුල් කළහ
“ලෝකයේ නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන්ට වඩා අපට ආදරය කළ හැකි වෙනත් කිසිවෙකු සිටියේ නැත. එසේ වුවද, උන්වහන්සේ අප වෙත පැමිණෙන විට අපි උන්වහන්සේ වෙනුවෙන් නැගී සිටියේ නැත. මන්ද, අප එසේ කිරීම උන්වහන්සේ දැඩි ලෙස පිළිකුල් කළ බැවිනි.”
නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන්ට වසර දහයක් සේවය කළ අනස් (රළියල්ලාහු අන්හු) තුමා මේ බව වාර්තා කරයි.
මූලාශ්‍ර: අහ්මද්: 12068, 11895; තිර්මිදි: 2678.
පර්සියානු හා රෝම අධිරාජ්‍යයන්ගේ සිරිත අනුගමනය නොකරන්න
එක් අවස්ථාවක නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණෝ රෝගාතුර වූහ. එවිට උන්වහන්සේ වාඩි වී සලාතය මෙහෙයවූහ. අපි උන්වහන්සේ පිටුපස සිටගෙන සලාතය ඉටු කළෙමු.
උන්වහන්සේ ආපසු හැරී බැලූ විට අප සිටගෙන සිටිනු දුටුහ. එවිට අතින් සංඥා කර අපට වාඩි වන ලෙස පැවසූහ. අපි වාඩි වී උන්වහන්සේ අනුගමනය කරමින් සලාතය ඉටු කළෙමු.
සලාතය අවසන් වූ පසු උන්වහන්සේ මෙසේ පැවසූහ:
“පර්සියානු සහ රෝම අධිරාජ්‍යයන්ගේ පාලකයන් වාඩි වී සිටියදී ජනතාව ඔවුන් ඉදිරියේ සිටගෙන සිටින ආකාරයට ඔබලාත් ක්‍රියා කිරීමට උත්සාහ කළා නොවේද? මින් ඉදිරියට එසේ නොකරන්න. ඔබේ ඉමාම්වරයා අනුගමනය කරමින් සලාතය ඉටු කරන්න. ඔහු සිටගෙන සලාතය මෙහෙයවන්නේ නම්, ඔබලාත් සිටගෙන සලාතය ඉටු කරන්න. ඔහු වාඩි වී සලාතය මෙහෙයවන්නේ නම්, ඔබලාත් වාඩි වී සලාතය ඉටු කරන්න.”
මූලාශ්‍රය: සහීහ් මුස්ලිම්: 624.
යම් පුද්ගලයෙකුට ශාරීරික අපහසුතාවක් හේතුවෙන් සිටගෙන සිටීමට නොහැකි නම්, ඔහුට වාඩි වී සලාතය ඉටු කිරීමට අවසර ඇත.
එම නීතිය අනුවම නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණෝ වාඩි වී සලාතය මෙහෙයවූහ. නමුත් උන්වහන්සේ පිටුපසින් සලාතය ඉටු කළ අයට එවැනි ශාරීරික අපහසුතාවක් නොතිබූ බැවින් ඔවුහු සිටගෙන සලාතය ඉටු කළහ.
ඔවුන් නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන්ට ගෞරව දැක්වීම සඳහා සිටගෙන සිටියේ නැත. සලාතයේ එක් ඉරියව්වක් ලෙස සිටගෙන සිටි බැවිනි. එබැවින් ඔවුන්ට දෝෂාරෝපණය කිරීමේ අවශ්‍යතාවක් නොතිබුණි.
එසේ වුවද, නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණෝ ඉදිරියෙන් වාඩි වී සිටින විට, උන්වහන්සේ පිටුපසින් අනෙක් අය සිටගෙන සිටින ආකාරය දකින විට, නබිතුමාණන් ඉදිරියේ කිසිවෙකු වාඩි නොවිය යුතු නිසා ඔවුන් සිටගෙන සිටින බවක් පෙනෙන්නට ඉඩ තිබේ. එය වෙනත් රටවල රජවරුන් ඉදිරියේ ජනතාව සිටගෙන සිටින ආකාරයට සමාන දර්ශනයක් ඇති කරයි.
එවැනි හැඟීමක සෙවණැල්ලක් පවා තමන් කෙරෙහි ඇති නොවිය යුතුය යන අරමුණින්, සියලු දෙනාටම වාඩි වී සලාතය ඉටු කරන ලෙස නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණෝ නියෝග කළහ.
එම ජනතාව තමන්ට ගෞරව දැක්වීම සඳහා සිටගෙන නොසිටින බව උන්වහන්සේ හොඳින් දැන සිටියහ. එසේ වුවද, එවැනි හැඟීමක් හෝ ඇති නොවිය යුතුය යන අදහසින් එම ක්‍රියාවද තහනම් කළහ.
තමන් වෙනුවෙන් සිටගෙන සිටීමත්, තමන් ඉදිරියේ නැමීමත් පවා නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණෝ තහනම් කළ බැවින්, සැබෑ මුස්ලිම්වරු තමන්ව බිහි කළ මව ඇතුළු කිසිවෙකුගේ පාමුල වැඳ වැටෙන්නේ නැත. කිසිදු මුස්ලිම් කාන්තාවක් තම සැමියාගේ පාමුල වැඳ වැටී වන්දනාමාන කරන්නේද නැත. කිසිදු නායකයෙකු වෙනුවෙන් පිළිම නිර්මාණය කර ඔවුන්ට වන්දනාමාන කරන්නේද නැත.
එබැවින්, මිනිසාගේ ආත්ම අභිමානය ඉස්ලාමය තරම් ආරක්ෂා කළ වෙනත් කිසිදු මතවාදයක් නොමැත.
ආත්ම අභිමානය වෙනුවෙන් ව්‍යාපාර ආරම්භ කළ අය පවා තම නායකයා වෙනුවෙන් පිළිම නිර්මාණය කර, ඒවාට මල්මාලා පළඳවා ගෞරව දක්වති.
ගල් පිළිමවලට කිසිදු බලයක් නොමැති බව පවසමින් තාර්කික චින්තනය පදනම් කරගත් ව්‍යාපාර ආරම්භ කළ අය, තම නායකයාගේ ගල් පිළිමයට මල්මාලා පළඳවන්නේ කෙසේද? එය කෙසේ නම් තාර්කික ක්‍රියාවක් විය හැකිද?
ඔවුන් වෙනස් කර ඇත්තේ වන්දනාමාන කරන පිළිම පමණි. වන්දනාමාන කරන ක්‍රමය වෙනස් කර ඇත. පූජා භාණ්ඩ වෙනස් කර ඇත. එහෙත් වන්දනාමාන කිරීමේ ක්‍රියාව අත්හැර නැත.
එබැවින්, චින්තකයන් අපේක්ෂා කරන මට්ටමටත් වඩා ඉහළින් ඉස්ලාමය මිනිසාගේ ආත්ම අභිමානය ආරක්ෂා කරයි.
ආගමික පූජකවරුන්ගේ පාමුල වැඳ වැටී යටහත් වන ආකාරයටම, ආත්ම අභිමාන ව්‍යාපාරවලින් බිහි වූ නායකයන්ගේ පාමුලද ඔවුන්ගේ අනුගාමිකයෝ වැඳ වැටී යටහත් වෙති.
නමුත් ආගමික පූජකවරුන්ගේ පාමුල වැඳ වැටීම පවා ඉස්ලාමය මුළුමනින්ම තහනම් කර ඇත.
එබැවින්, ඉස්ලාමයට එරෙහිව එල්ල කරන මෙම චෝදනාවද සත්‍ය නොවේ.
