මරණය දක්වා ඔබට ආදරය කරන එකම බැඳීම

මරණය දක්වා ඔබට ආදරය කරන එකම බැඳීම

දෙමාපියන්ට යහපත් ලෙස සැලකීම පිළිබඳව බොහෝ දේශන පැවැත්වී තිබුණද, එය සෑම කාලයකම නැවත නැවතත් මතක් කළ යුතු වැදගත් මාතෘකාවකි.

“දෙමාපියන් රැකබලා ගත යුතුය” යැයි පැවසූ විට අප බොහෝ දෙනාගේ මතකයට එන්නේ මෙවැනි දේවල්ය: “මම සෑම මාසයකම මගේ මව්පියන්ට රුපියල් 5000ක් දෙනවා. මගේ බිරිඳට නොදුන්නත් මව්පියන්ට දීම අතපසු කරන්නේ නැහැ. ඔවුන්ගේ බෙහෙත් වියදම් මම භාරගෙන සිටිනවා.” තවද, “ඊද් දිනයේ මවට සාරියක් ගෙන දීමත්, පියාට ඇඳුම් මිලදී දීමත්” දෙමාපියන් රැකබලා ගැනීමේ ලකුණක් ලෙස බොහෝ දෙනා සලකති.

අල්-කුර්ආනයේ වාක්‍යයන් හා හදීස් දෙමාපියන්ට යහපත් වීම පිළිබඳ සඳහන් කරන විටත්, බොහෝ දෙනා තමන් ඉහත සඳහන් දේවල් කළ නිසා තම වගකීම ඉටු කළ බව සිතා සෑහීමකට පත්වෙති. එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ඉස්ලාමය “දෙමාපියන්ට යහපත් වීම” යන්නෙන් අදහස් කරන විශාල කොටසක් සැඟවී ගොස් ඇත. එය පැහැදිලි කිරීම අද අවශ්‍යතාවයක් වී තිබේ.

අල්-කුර්ආනය සහ හදීස් හොඳින් විමසා බැලූ විට, “දෙමාපියන්ට ආහාර, ඇඳුම් වැනි දේ ලබාදිය යුතුය” යනුවෙන් පැහැදිලිව කිසි තැනක සඳහන් නොවේ. නමුත් බිරිඳට ආහාර, ඇඳුම් සහ වාසස්ථානය ලබාදිය යුතු බව අල්-කුර්ආනය පවසයි. එබැවින්, ආහාර, ඇඳුම් සහ නිවස ලබාදීම පමණක් “රැකබලා ගැනීම” නම්, අල්ලාහ් වැඩි අවධානයක් යොමු කිරීමට නියෝග කර ඇත්තේ බිරිඳ පිළිබඳව බව කියන්නට සිදුවේ.

ඒ තරමටම, යම් පුද්ගලයෙකු තම බිරිඳ දික්කසාද කළ පසුවත්, ඇයගේ ඉද්දා කාලය අවසන් වන තෙක් ඇයට ආහාර හා ඇඳුම් සැපයීමේ වගකීම ඔහුටම පවරා ඇත. දික්කසාදය යනු සැමියා සහ බිරිඳ අතර තිබූ ආදර බැඳීම බිඳ වැටීමකි. එම ආදරය අවසන් වූ පසුවත් ඉස්ලාමය ඇයට නඩත්තු කිරීම නියම කරන බැවින්, ආදරය සහ ආහාර, ඇඳුම්, නිවස වැනි ද්‍රව්‍යමය දේ අතර මූලික සම්බන්ධයක් නොමැති බව පැහැදිලි වේ.

නමුත් බොහෝ දෙනා දෙමාපියන් රැකබලා ගැනීම යනු මේ ද්‍රව්‍යමය අවශ්‍යතා සපුරාලීම පමණක් යැයි සිතති. එසේ නම්, තම බිරිඳටවත් වියදම් කිරීමට නොහැකි දුප්පත් පුද්ගලයෙකු තම දෙමාපියන්ට යහපත් වන්නේ කෙසේද? යන ප්‍රශ්නය මතුවේ. එබැවින් “දෙමාපියන්ට යහපත් වීම” පිළිබඳ අපගේ අවබෝධය වැරදි බව තේරුම් ගත යුතුය.

අප බොහෝ දෙනා සතුට ලැබෙන්නේ ධනය රැස් කිරීමෙන් යැයි සිතති. ධනය නොමැති පුද්ගලයා තමා සතුව කිසිවක් නැති බව සිතයි. නමුත් ධනය ජීවිතයට අවශ්‍ය වුවත්, ධනයම ජීවිතය නොවේ. අල්ලාහ් එවැනි නීතියක් තබා නැත.

මේ සියල්ලට වඩා, මේ ලෝකයේ වටිනාම හා මිල කළ නොහැකි දෙයක් තිබේ නම්, එය මිනිසෙකුට තවත් මිනිසෙකුගෙන් ලැබෙන සැබෑ ආදරයයි.

ධනවත් කෙනෙකුට, අපට උදව් කළ කෙනෙකුට, හෝ සමාජ ගෞරවයක් ඇති කෙනෙකුට අප ආදරය කළ හැකිය. නමුත් එවැනි ආදරය ස්වාභාවික නොව, යම් අරමුණක් ඇති ආදරයකි. එම අරමුණ ඉටු වූ පසු එය මිරිඟුවක් මෙන් අතුරුදහන් වේ.

ධනවත් පුද්ගලයන් වටා අවස්ථාවාදී මිතුරන් රැස්ව සිටින බව අප දකිමු. ඔවුන්ගේ ධනයත්, බලයත් නැති වූ විට, එම මිතුරන්ද සෙමින් අතුරුදහන් වෙති. එබැවින් එවැනි ආදරයට සැබෑ වටිනාකමක් නැත.

නමුත් හදවත්වල ඇතිවන සැබෑ ආදරය අල්ලාහ්ගේ දානයකි. මේ ගැන අල්ලාහ් මෙසේ පවසයි:

“ඔහු ඔවුන්ගේ හදවත් එකට බැඳ තැබුවේය. පොළොවේ ඇති සියල්ල ඔබ වියදම් කළත් ඔවුන්ගේ හදවත් එකට බැඳ තැබීමට ඔබට නොහැකි විය. නමුත් අල්ලාහ්ම ඔවුන්ගේ හදවත් එකට බැඳ තැබුවේය. සැබවින්ම ඔහු සර්ව බලධාරී, අති ප්‍රඥාවන්තය.”
(සූරත් අල්–අන්ෆාල් 8:63)

එබැවින් සැබෑ ආදරය අල්ලාහ් විසින් ඇති කරනු ලබන දෙයකි.

කෙනෙකු තවත් කෙනෙකුට විශාල අසාධාරණයක් කළහොත්, පසුව විශාල මුදලක් වන්දි ලෙස දුන්නද, එම මුදල ලබාගත් පමණින් ඔහුගේ හදවතේ ආදරය ඇති නොවේ.

සමහරුන් තමන්ව විවේචනය කළ විට, “ඔහු මොනවා කිව්වත් මට වැඩක් නැහැ” යැයි කියති. ඒ, විවේචනය කළ පුද්ගලයාගෙන් ඔවුන්ට කිසිදු අවශ්‍යතාවක් නොමැති නිසාය. නමුත් තමන්ට උපකාර කරන කෙනෙකු විවේචනය කළහොත්, “ඇයි එහෙම කිව්වේ?” යැයි කනස්සල්ලට පත්වෙති. එය අවශ්‍යතා මත ගොඩනැගුණු ආදරයේ ස්වභාවයයි.

නමුත් කිසිදු අපේක්ෂාවක් නොමැතිව, අප ඉල්ලීමක් නොකළත් අපට ලැබෙන ආදරය අල්ලාහ්ගේ මහත් කරුණාවකි. එවැනි ආදරයක වටිනාකම වචනවලින් මැනිය නොහැක.

මෙලොව අපගේ ජීවිතයටත් වඩා අපට ආදරය කරන බැඳීමක් තිබේ නම්, ඒ අපගේ මව සහ පියා පමණි. ඔවුන් අපෙන් ලැබෙන ලාභ හෝ ප්‍රයෝජන ගණන් නොබලා, අපගේ ආදරය පමණක් බලාපොරොත්තු වෙමින් තම ආදරය අප වෙත වැගිරවති.

නමුත් අවාසනාවකට මෙන්, අපි මේ ආදරයට වටිනාකමක් දෙන්නේ නැත. නොමිලේ ලැබෙන දේවල් අගය නොකරන නිසා, නොමිලේ ලැබෙන දෙමාපියන්ගේ ආදරයද අපට වටින්නේ නැත.

එබැවින්, අපගේ ව්‍යාපාරික හවුල්කරුවන්ගේ හෝ ප්‍රයෝජනවත් සබඳතාවල ආදරය ආරක්ෂා කිරීමට අප දක්වන අවධානය, කිසිදු පෞද්ගලික ලාභයක් නොසොයා අපට සැබෑවටම ආදරය කරන මව සහ පියාගේ ආදරය ආරක්ෂා කිරීමට අප දක්වන අවධානයට වඩා බොහෝ වැඩිය.

මෙයට හේතුව දෙමාපියන්ගේ උසස් තත්ත්වය නිසි ලෙස නොතේරුම් ගැනීමයි.

එබැවින්, දෙමාපියන්ගේ සැබෑ වටිනාකම අවබෝධ කර ගැනීමට මූලික කරුණු හතරක් දැනගත යුතුය. එම කරුණු හතර තුළම දෙමාපියන්ට යහපත් වීමේ සම්පූර්ණ අර්ථය අන්තර්ගත වේ.

පළමු කරුණ

අප සියලු දෙනාම පරලොව විශ්වාස කරන අය වෙමු. එහිදී අපගේ යහපත් ක්‍රියා බරින් වැඩිවී, නපුරු ක්‍රියා සැහැල්ලු වීමට අපි කැමැත්තෙමු. ලෝකයේ කොපමණ මුදල් වියදම් කළත්, යහපත් හා නපුරු ක්‍රියාවල තරාදිය වෙනස් කළ නොහැකි බව අපි විශ්වාස කරමු.

එබැවින්, අල්ලාහ්ට පමණක් නමස්කාර කිරීමෙන් පසු ඉතාමත් උතුම් යහපත් ක්‍රියාව දෙමාපියන්ට යහපත් වීමයි.

නබි ﷺ තුමාගෙන් මෙසේ විමසන ලදී:

“අල්ලාහ්ට වඩාත් ප්‍රියමනාප ක්‍රියාව කුමක්ද?”

නබි ﷺ තුමා පිළිතුරු දුන්නේ:
“නියමිත වේලාවේ සලාතය ඉටු කිරීම.”

“ඊළඟට කුමක්ද?” යැයි විමසූ විට,

“දෙමාපියන්ට යහපත් වීම.”

“ඊළඟට කුමක්ද?” යැයි විමසූ විට,

“අල්ලාහ්ගේ මාර්ගයේ ජිහාද් කිරීම.”

(සහීහ් අල්–බුඛාරි 527, ඉබ්නු මස්ඌද් (රළි) විසින් වාර්තා කරන ලදී.)

මෙම හදීසයෙන් පැහැදිලි වන්නේ, අල්ලාහ්ගේ මාර්ගයේ සටන් කිරීම හෝ වෙනත් බොහෝ යහපත් ක්‍රියාවලටත් වඩා දෙමාපියන්ට යහපත් වීම ඉතා උසස් ස්ථානයක් ගන්නා බවයි.

ඊසා (අලයිහිස්සලාම්) නබිතුමා පිළිබඳ අල්ලාහ් අල්-කුර්ආනයේ මෙසේ පවසයි:

“මම කොතැන සිටියත් ඔහු මාව ආශීර්වාද ලත් කෙනෙකු බවට පත් කළේය. මා ජීවත්ව සිටින තුරු සලාතය ඉටු කිරීමටත්, සකාත් දීමටත්, මගේ මවට යහපත් වීමටත් ඔහු මට අණ කළේය. ඔහු මාව උඩඟු අවාසනාවන්තයෙකු බවට පත් කළේ නැත.”
(සූරත් මර්යම් 19:31–32)

මෙම වාක්‍යය මවට යහපත් වීමේ උසස් තත්ත්වය ඉතා සංවේදී ලෙස පෙන්වා දෙයි. අපගේ යහපත් ක්‍රියාවල තරාදිය බර කර ගැනීමට, දෙමාපියන්ට යහපත් වීම තරම් මහත් කාර්යයක් තවත් නැති බව පැවසිය හැක.

මුස්ලිම්වරයෙකු ඝාතනය කළ පුද්ගලයාටත් දෙමාපියන්ට යහපත් වීමේ මහා ගුණය

යම් පුද්ගලයෙකු මුඃමින්වරයෙකු (විශ්වාසවන්ත මුස්ලිම්වරයෙකු) ඝාතනය කර, ලෝකීය දඬුවමෙන් බේරී පාලකයන්ගෙන් සැඟවී සිටියද, අල්ලාහ්ගෙන් අවංකව පාප සමාව ඉල්ලා සිටියහොත් අල්ලාහ් ඔහුට සමාව දිය හැකිය. නමුත් සහාබීවරයෙකු වූ ඉබ්නු අබ්බාස් (රළියල්ලාහු අන්හු) මුල් කාලයේ මේ පිළිබඳ වෙනස් අදහසක් දැරූහ. ඔහුගේ මතය වූයේ, එවැනි ඝාතකයෙකුට මෙලොවද පරලොවද සමාවක් නොලැබෙන බවයි. එහෙත් පසුව එම මතය වැරදි බව ඔහු පිළිගත්තේය.

එක් අවස්ථාවක පුද්ගලයෙකු ඉබ්නු අබ්බාස් (රළි) වෙත පැමිණ,

“මම කෙනෙකු ඝාතනය කර ඇත. මට තව්බා (පාප සමාව) තිබේද?”

යනුවෙන් විමසීය.

ඉබ්නු අබ්බාස් (රළි) ඔහුට,

“ඔබට සමාවක් නැත.”

යැයි පැවසූහ.

ඒ පුද්ගලයා පිටව යන විට නැවත ඔහු කැඳවා,

“ඔබගේ දෙමාපියන් තවමත් ජීවතුන් අතර සිටිනවාද?”

යැයි විමසූහ.

ඔහු,

“ඔව්.“

යැයි පිළිතුරු දුන්නේය.

එවිට ඉබ්නු අබ්බාස් (රළි) මෙසේ පැවසූහ:

“ඔබ ඔබේ දෙමාපියන්ට යහපත් ලෙස සේවය කළහොත්, ඒ හේතුවෙන් අල්ලාහ් ඔබගේ පාපයට සමාව දෙනු ඇතැයි බලාපොරොත්තු විය හැක.”

මුඃමින්වරයෙකු ඝාතනය කළ පුද්ගලයාට සමාවක් නොමැති බවට වූ තම පෙර මතයෙන් ඉබ්නු අබ්බාස් (රළි) ඉවත් වීමට හේතු වූයේ, දෙමාපියන්ට යහපත් වීමේ අසීමිත ගුණාංගය පිළිබඳ ඔහුට තිබූ අවබෝධයයි.

ගුහාවේ සිරවූ තිදෙනාගේ සිදුවීම

ගුහාවේ සිරවූ තිදෙනාගේ ප්‍රසිද්ධ හදීසයේද, පළමුව සඳහන් වන්නේ දෙමාපියන්ට කළ යහපතයි. ඔවුන්ගෙන් පළමු පුද්ගලයා තම දුආව ආරම්භ කළේද ඒ යහපත මතය.

සහීහ් අල්–බුඛාරි (2215) හි ඉබ්නු උමර් (රළි) වාර්තා කරන පරිදි නබි ﷺ තුමා මෙසේ පැවසූහ:

පෙර කාලයේ පුද්ගලයන් තිදෙනෙක් ගමන් කරමින් සිටියහ. මාර්ගයේදී වර්ෂාව වැටුණු නිසා ඔවුන් කන්දක තිබූ ගුහාවකට ඇතුල් වූහ. එවිට විශාල ගලක් පෙරළී ගොස් ගුහාවේ දොරටුව වැසී ගියේය.

ඔවුන් එකිනෙකාට මෙසේ කීහ:

“ඔබ කළ යහපත් ක්‍රියාවන්ගෙන් ඉතාමත් උතුම් ක්‍රියාවක් මත අල්ලාහ්ගෙන් ප්‍රාර්ථනා කරමු.”

පළමු පුද්ගලයා

ඔහු මෙසේ ප්‍රාර්ථනා කළේය:

“අහෝ අල්ලාහ්! මට වයෝවෘද්ධ දෙමාපියන් දෙදෙනෙක් සිටියහ. මම සෑම දිනකම බැටළුවන් ගාල් කර පැමිණ, කිරි දොවා පළමුව ඔවුන්ට බොන්න දෙමි. ඉන්පසු මගේ දරුවන්ටත්, බිරිඳටත්, පවුලේ අයටත් දෙමි.

එක් රාත්‍රියක මම ප්‍රමාද වී පැමිණි විට ඔවුන් නිදාගෙන සිටියහ. ඔවුන් අවදි කිරීමට මම කැමති නොවීය. මගේ කුඩා දරුවන් කුසගින්නෙන් මගේ පාද අසල අඬමින් සිටියද, මම කිරි භාජනය අතේ තබාගෙන දෙමාපියන් අවදි වන තුරු සිටියෙමි.

අහෝ අල්ලාහ්! මම මෙය කළේ ඔබගේ තෘප්තිය පමණක් බලාපොරොත්තුවෙන් නම්, අපට අහස පෙනෙන තරමට මෙම ගල ඉවත් කර දෙන්න.”

ඔහුගේ දුආව පිළිගෙන ගල ටිකක් ඉවත් විය.

දෙවන පුද්ගලයා

දෙවන පුද්ගලයා තම ඥාති සොයුරියක් කෙරෙහි තිබූ දැඩි ආදරය, නමුත් අල්ලාහ්ට බියෙන් සිනාකාරක පව්කම අත්හැර දැමූ බව සිහිපත් කරමින් දුආ කළේය.

ඒ හේතුවෙන් ගල තවත් විශාල ප්‍රමාණයකින් ඉවත් විය.

තුන්වන පුද්ගලයා

තුන්වන පුද්ගලයා මෙසේ පැවසීය:

“මම කම්කරුවෙකුට ඔහුගේ කුලිය ලබා දුන්නෙමි. නමුත් ඔහු එය නොගෙන පිටව ගියේය. මම එම කුලිය ආයෝජනය කර වගා කර, පසුව ගවයන් සහ එම ගවයන් බලාගන්නා සේවකයෙකු ද මිලදී ගත්තෙමි.

පසුව කම්කරු නැවත පැමිණ, ‘මගේ කුලිය දෙන්න’ යැයි ඉල්ලා සිටියේය.

මම, ‘මෙම ගවයන් සහ එම සේවකයා සියල්ල ඔබට අයිතියි. ඒවා රැගෙන යන්න’ යැයි පැවසුවෙමි.

ඔහු, ‘ඔබ මට විහිළු කරනවාද?’ යැයි ඇසීය.

මම, ‘නැහැ, මේ සියල්ල ඔබටම අයිතියි’ යැයි පැවසුවෙමි.

අහෝ අල්ලාහ්! මම මෙය ඔබගේ තෘප්තිය වෙනුවෙන් කළේ නම්, අපගේ මෙම දුෂ්කරතාව සම්පූර්ණයෙන්ම ඉවත් කර දෙන්න.”

එවිට ගල සම්පූර්ණයෙන්ම ඉවත් වී ඔවුන් ගුහාවෙන් පිටතට පැමිණියහ.

(සහීහ් අල්–බුඛාරි 2215)

මෙම හදීසයෙන් පැහැදිලි වන්නේ, පළමු පුද්ගලයා තම දෙමාපියන්ට කළ යහපත අල්ලාහ් ඉදිරියේ ඉදිරිපත් කර ප්‍රාර්ථනා කළ විට, ගල ඉවත් වීමට හේතු වූ බවයි. මෙය දෙමාපියන්ට යහපත් වීමේ උසස්භාවය සහ වැදගත්කම ඉතා පැහැදිලිව පෙන්වයි.

අපගේ ජීවිතයේද මෙවැනි දුෂ්කර අවස්ථාවක් ඇති වුවහොත්, අපද දෙමාපියන්ට කළ යහපත් ක්‍රියා සිහිපත් කරමින්, ඒවා මත අල්ලාහ්ගෙන් දුආ කළහොත්, අල්ලාහ්ගේ අනුග්‍රහයෙන් අපගේ දුෂ්කරතා ඉවත් වීමට එය හේතුවක් විය හැකිය.

නබි ﷺ තුමා මෙසේද ප්‍රකාශ කළහ:

“යමෙකුගේ දෙමාපියන් හෝ ඔවුන්ගෙන් එක් අයෙකු ඔහු ජීවත්ව සිටින කාලයේ සිටියදී, ඔවුන්ට යහපත් වීමෙන් ස්වර්ගය ලබා නොගන්නේ නම්, ඔහු විනාශයට පත්වේවා!”

බල්ලෙකුට ජලය දුන් මිනිසා

තවත් හදීසයක අබූ හුරෛරා (රළි) වාර්තා කරන පරිදි, නබි ﷺ තුමා මෙසේ පැවසූහ:

එක් පුද්ගලයෙකු මාර්ගයක ගමන් කරමින් සිටියදී දැඩි පිපාසයකින් පෙළුණේය. ඔහු ළිඳකට බැස ජලය පානය කර පිටතට පැමිණියේය.

එවිට පිපාසයෙන් අධික ලෙස දුක් විඳිමින් තෙත් පස් ලෙවකමින් සිටි බල්ලෙකු ඔහු දුටුවේය.

ඔහු සිත තුළ මෙසේ කීවේය:

“මට ඇති වූ පිපාසයම මේ බල්ලාටත් ඇති වී තිබේ.”

ඔහු නැවත ළිඳට බැස, තම සපත්තුවට ජලය පුරවාගෙන පැමිණ බල්ලාට බොන්න දුන්නේය.

එම යහපත් ක්‍රියාව පිළිගෙන අල්ලාහ් ඔහුට සමාව දුන්නේය.

එවිට සහාබාවරුන් ඇසුවෝය:

“අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෙනි! සතුන්ට කරුණාව දැක්වීමෙන්ද අපට ප්‍රතිලාභයක් තිබේද?”

නබි ﷺ තුමා පිළිතුරු දුන්නේ:

“ජීවත්වන සෑම සත්වයෙකුටම කරුණාව දැක්වීමේදී ඔබට ප්‍රතිලාභයක් ඇත.”

(සහීහ් අල්–බුඛාරි 2466)

බල්ලෙකුට ජලය දුන් කෙනෙකුට අල්ලාහ් සමාව දුන්නේ නම්…

කිසිදු යහපතක් තමන්ට නොකළ බල්ලෙකුට ජලය දුන් නිසා අල්ලාහ් ඔහුගේ පාපයන්ට සමාව දුන්නේ නම්, අපව බිහි කර, හදා වඩා, ලොකු කළ අපගේ මවට වතුර වීදුරුවක් දුන්නොත්, ඇයට ආහාර ලබා දුන්නොත්, ඇය නිදාගන්නා ස්ථානය පිරිසිදු කළොත්, ඇය සමඟ ආදරයෙන් කතා කර ඇය සතුටු කළොත්—ඒවාට ලැබෙන කුසලය කොපමණ මහත්දැයි අප සිතා බැලිය යුතුය.

එසේම, බළලෙකු බැඳ තබා එයට ආහාර හෝ ජලය නොදී පීඩා කළ නිසා කාන්තාවක් නිරයට ඇතුල් වූවා නම්, අපව බිහි කළ දෙමාපියන්ට අප වේදනාවක් කළහොත්, එයට ඇති දඬුවම කොතරම් දැඩි විය හැකිදැයිද අප කල්පනා කළ යුතුය.

එබැවින්, දෙමාපියන්ට ගෞරව කිරීම, ඔවුන් සතුටු කිරීම වැනි ක්‍රියාවන් සඳහා අසීමිත ප්‍රතිඵල ඇති බව අප තේරුම් ගත යුතුය.

අපගේ මව හෝ පියා අපෙන් යමක් ඉල්ලා සිටින විට, “ඔවුන් සතුටු කිරීමට මට තවත් කුමක් කළ හැකිද?” යන හැඟීම අප තුළ ඇති වන්නේ නම්, එමඟින් අපි අල්ලාහ්ගේ ප්‍රියතම සේවකයන් බවට පත්වෙමු.

නබි ﷺ තුමා මෙසේ පැවසූහ:

“රබ් (අල්ලාහ්)ගේ තෘප්තිය තිබෙන්නේ දෙමාපියන්ගේ තෘප්තිය තුළය. රබ්ගේ කෝපය තිබෙන්නේ දෙමාපියන්ගේ කෝපය තුළය.”
(සුනන් අත්–තිර්මිදි 1899)

එබැවින්, දෙමාපියන් වෙනුවෙන් අප කරන ඉතා කුඩා යහපත් ක්‍රියාවකට පවා හිමාලය තරම් විශාල ප්‍රතිඵලයක් ඇති බව අපගේ හදවතේ තදින් තබාගත යුතුය.

දෙවන කරුණ

දෙමාපියන්ට යහපත් වීමේදී, ඊළඟට අප අවධානය යොමු කළ යුතු වැදගත් කරුණ වන්නේ ඔවුන්ට ගෞරව කළ යුතු ආකාරයයි.

යම් පුද්ගලයෙකු සමඟ ඇසුරු කිරීමෙන් අපගේ ආගමට හෝ චරිතයට හානියක් සිදුවේ නම්, ආගම වෙනුවෙන් ඔහුගෙන් ඈත් විය හැකිය. ඔහු නිවැරදි වන තෙක් දුරස්ථව සිටීමද අවසර ඇත.

එසේම, ලෞකික කරුණු නිසා යම් කෙනෙකු සමඟ අමනාප වූවත්, එය දින තුනකට වඩා දිගු නොකළ යුතුය. මේවා සාමාන්‍ය මිනිසුන් සමඟ කටයුතු කිරීමේ ඉස්ලාමීය මූලධර්මයන්ය.

නමුත් දෙමාපියන් සම්බන්ධයෙන් එය එසේ නොවේ.

ලෞකික කරුණු නිසා පමණක් නොව, ආගමික කරුණු නිසාද දෙමාපියන්ට වෛර කළ නොහැක.

ඔවුන්ගේ විශ්වාසය වැරදි නම්,

“ඔබගේ විශ්වාසය වැරදියි. මට එය පිළිගත නොහැක. නිවැරදි දේ මෙයයි.”

යනුවෙන් මෘදු ලෙස සත්‍යය පැහැදිලි කළ යුතුය.

නමුත් ඔවුන්ට වෛර කිරීමට ඉඩක් නැත.

අල්ලාහ් මෙසේ පවසයි:

“මා සමඟ ඔබට දැනුමක් නැති දෙයක් ආදේශ කරන ලෙස ඔවුන් දෙදෙනා ඔබට බල කළහොත්, ඔවුන්ට කීකරු නොවන්න. නමුත් මෙලොවදී ඔවුන් සමඟ යහපත් ආකාරයෙන් ඇසුරු කරන්න.”
(සූරත් ලුක්මාන් 31:15)

අල්ලාහ්ට හවුල්කරුවන් පත් කිරීම සියලු පාපයන් අතරින් ඉතාමත් විශාල පාපයයි. එවැනි පාපයක් කිරීමට දෙමාපියන් බල කළත්, ඔවුන්ට කීකරු නොවිය යුතුය. එහෙත් ඔවුන්ට වෛර නොකර, යහපත් ලෙසම සැලකිය යුතු බව අල්ලාහ් අණ කර ඇත.

අද අප අතර සමහරු තම දෙමාපියන්ට වියදම් නොකිරීම සඳහා “අපගේ ආකීදාව වෙනස්” යැයි හේතු දක්වා ඔවුන්ගෙන් ඈත් වෙති. ඔවුන් එය “ආගමික ස්ථිරභාවය” යැයි සිතති.

නමුත්, වැරදි විශ්වාසයක් ඇති තම මිතුරන්ට එම ආකාරයෙන්ම හැසිරෙන්නේ නැත.

තවත් සමහරු “අපි දෙමාපියන්ට ගරු කරනවා” යැයි පවසමින්, ඔවුන් කරන සියලු වැරදි දේවල්ද අනුමත කරති.

උදාහරණයක් ලෙස, “අම්මාගේ හිත රිදවන්න බැහැ” යැයි කියමින්, ඇයගේ ඉල්ලීම නිසා ඉස්ලාමයට පටහැනි දෑ (උදා: දෑවැදි ලබා ගැනීම) සිදු කරති.

එවැනි අයගෙන් විමසූ විට,

“මම එකම දරුවා. මගේ දෙමාපියන්ගේ හිත රිදවන්නේ කොහොමද?”

යනුවෙන් පැහැදිලි කරති.

එහෙත්, තමන් අකමැති කාන්තාවක් විවාහ කරගන්නැයි දෙමාපියන් පැවසුවහොත්, ඔවුන් එය පිළිගන්නවාද?

එය අප සිතා බැලිය යුතු කරුණකි.

දෙමාපියන් වැරදි මඟක සිටී නම්, ඔවුන්ව නිවැරදි කිරීම, යහමඟ පෙන්වීම පිළිබඳ සැලකිල්ලක් සැබෑ මුඃමින්වරයෙකුට තිබිය යුතුය.

දෙමාපියන් වැරදි ආගමක සිටියත් ගෞරව කළ යුතුය

අස්මා බින්ත් අබී බක්ර් (රළි) මෙසේ වාර්තා කළාය:

මගේ මව ඉස්ලාමය පිළිගෙන නොසිටි, බහුදේවවාදිනියක ලෙස නබි ﷺ තුමාගේ කාලයේ මා වෙත පැමිණියාය.

මම නබි ﷺ තුමාගෙන් විමසා,

“මගේ මව මා සමඟ සබඳතාව පවත්වා ගැනීමට කැමතියි. මම ඇය සමඟ යහපත් ලෙස ඇසුරු කළ යුතුද?”

යැයි ඇසුවෙමි.

නබි ﷺ තුමා මෙසේ පැවසූහ:

“ඔව්. ඔබේ මව සමඟ යහපත් ලෙස සම්බන්ධතා පවත්වාගෙන යන්න.”
(සහීහ් අල්–බුඛාරි 2620)

තවත් සහාබීවරයෙකු ඉස්ලාමය වැළඳගත් විට, ඔහුගේ මව එයට කැමති නොවීය.

ඇය මෙසේ දිවුරුවාය:

“ඔබ ඉස්ලාමය අත්හරින තුරු මම කන්නේවත් බොන්නේවත් නැහැ.”

සහාබීවරයා ඇය බැලීමට පැමිණෙන සෑම අවස්ථාවකම, ඇයගේ ශරීරය තව තවත් දුර්වල වන බව දුටුවේය.

එවිට ඔහු මවට මෙසේ පැවසීය:

“ඔබට මෙවැනි දෙය දහස් වාරයක් සිදු වුවත්, මම කිසිදා ඉස්ලාමය අත්හරින්නේ නැහැ.”

ඔහු තම ආගම පිළිබඳ ස්ථිරව සිටියද, තම මව කෙරෙහි තිබූ ආදරය අත්හැරියේ නැත.

නබි ﷺ තුමාගේ මව

නබි ﷺ තුමාගේ මව ඉස්ලාමය පිළිගැනීමට පෙර මිය ගියාය. එය නබි ﷺ තුමාට මහත් දුකක් විය.

අබූ හුරෛරා (රළි) වාර්තා කරන පරිදි නබි ﷺ තුමා මෙසේ පැවසූහ:

“මගේ මව වෙනුවෙන් පාප සමාව ඉල්ලීමට මම මගේ රබ්ගෙන් අවසර ඉල්ලුවෙමි. නමුත් ඔහු මට අවසර දුන්නේ නැත. එහෙත් ඇයගේ සොහොන බැලීමට අවසර ඉල්ලූ විට, ඔහු මට අවසර දුන්නේය.”
(සහීහ් මුස්ලිම් 2303)

එබැවින්, ආගමික කරුණු නිසා පවා දෙමාපියන්ට වෛර කිරීම නොකළ යුතුය යන්න අප පැහැදිලිව අවබෝධ කරගත යුතුය.

නමුත් අද බොහෝ දෙනා මෙහි සමබර මඟ අනුගමනය නොකරති.

දෙමාපියන් ආගමික වශයෙන් වැරදි කරද්දී,

“මම කිව්වත් අහන්නේ නැහැ.”

යැයි කියා නිහඬව සිටිති.

එහෙත්, දේපළ බෙදීමේදී තමන්ට අඩුවක් වුවහොත්,

“මේ වගේ තාත්තා කෙනෙක්ද? සාධාරණව බෙදන්න ඕනේ!”

යැයි දැඩි ලෙස විරෝධය දක්වති.

ඒ අනුව, දැඩිව නොව මෘදු ලෙස නිවැරදි කළ යුතු තැන්වල අප නිහඬව සිටින අතර, ඉවසීමෙන් හා කරුණාවෙන් හැසිරිය යුතු තැන්වල අප කෝපයෙන් ක්‍රියා කරමු. සමහර විට දෙමාපියන් සමඟ ඇති සම්බන්ධතාවයම බිඳ දමමු.

මෙම අන්ත දෙකම වැරදිය.

දෙමාපියන් වැරදි මඟක සිටී නම්, මෘදු ලෙස ඔවුන්ට සත්‍යය පැහැදිලි කළ යුතුය. නමුත් කිසිවිටෙක ඔවුන්ට වෛර නොකළ යුතුය.