ස්වාමිපුරුෂයා සහ බිරිඳ අතර සිදුවන ඇතැම් සංවාද හා කතා අනෙක් පාර්ශ්වය විසින් වැරදි ලෙස තේරුම් ගනු ලබයි. කෙනෙකු භාවිත කරන වචනයක අර්ථය, එය ඔහු උච්චාරණය කරන ආකාරය, කතා කරන වේලාව සහ එම අවස්ථාවේ ඔහු පෙන්වන හැඟීම් අනුව වෙනස් විය හැකිය. මෙය සාමාන්ය දෙයකි. නමුත් ස්වාමිපුරුෂයා හෝ බිරිඳ කතා කරන විට ඔහුගේ හෝ ඇයගේ වචනවලට වැරදි අර්ථයක් එක් කළහොත්, පවුල් ජීවිතය ගැටලු සහ ගැටුම්වලින් පිරී යයි.
මෙය තේරුම් ගැනීමට පහත හදීසය සම්පූර්ණයෙන් කියවන්න.
අබූ බක්ර් (රළි) තුමාගේ පුත් කාසිම් (රළි) තුමා — (අයිෂා (රළි) තුමියගේ සහෝදරයා) — මෙසේ වාර්තා කරයි:
වරක් දැඩි හිසරදයකින් පීඩා විඳිමින් සිටි අයිෂා (රළි) තුමිය, “අනේ මගේ හිස!” යැයි පැවසූ විට, අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන් (ﷺ) මෙසේ පැවසූහ:
“මා ජීවත්ව සිටින අවස්ථාවේ ඔබට එය (මරණය) පැමිණියහොත්, මම ඔබ වෙනුවෙන් අල්ලාහ්ගෙන් සමාව ඉල්ලා ප්රාර්ථනා කරමි; ඔබගේ පරලොව යහපත සඳහා ද ප්රාර්ථනා කරමි.”
එවිට අයිෂා (රළි) තුමිය පැවසුවාය:
“අහෝ! අල්ලාහ්ගේ නාමයෙන් දිවුරමි! ඔබ මා ඉක්මනින් මිය යාමට කැමති බව මම සිතමි. මා මිය ගියහොත් එදින අවසානයේම ඔබ මාගේ නිවසින් පිටව ගොස් ඔබගේ වෙනත් බිරිඳක් සමඟ විවාහ ජීවිතය ගත කරනු ඇත. ඔබ මාව අමතක කරනු ඇත.”
නබි (ﷺ) තුමා සිනාසී මෙසේ පැවසූහ:
“නැත. (ඔබට කිසිවක් සිදු නොවේ.) දැන් ‘අනේ මගේ හිස!’ යැයි පැවසිය යුත්තේ මටය. සැබැවින්ම මම ඔබටත් ඔබගේ පවුලේ අයටත් ඉතා ගෞරවයක් දක්වමි. ඒ නිසාම මම ඔබගේ පියා අබූ බක්ර්ටත් ඔහුගේ පුත්රයාටත් පණිවිඩයක් යවා, මගෙන් පසු නායකත්වය ගැන දැනුම් දීමට සිතුවෙමි. එසේ සිතුවේ කිසිවෙකු තමන් කැමති කෙනෙකු කලීෆා ලෙස නම් නොකරනු පිණිසත්, කිසිවෙකු තමන්ම එම තනතුරට ආශා නොකරනු පිණිසත්ය. පසුව මම මටම මෙසේ පැවසුවෙමි: අල්ලාහ් අබූ බක්ර් හැර වෙනත් කෙනෙකුට එය ලබා දීමට ඉඩ නොදෙනු ඇත; විශ්වාසවන්තයෝද එය පිළිගන්නේ නැත. එබැවින් මම එය ප්රකාශ නොකළෙමි.”
(බුහාරි 5666)
මෙම නබි වදනේදී නබි (ﷺ) තුමා අයිෂා (රළි) තුමියට “ඔබ මිය ගියහොත් මම ඔබ වෙනුවෙන් ප්රාර්ථනා කරමි” යැයි පවසති. මෙය අසා සතුටු විය යුතු අයිෂා (රළි) තුමිය, එම වචනයට වෙනත් අර්ථයක් ගෙන මෙසේ පවසති:
“අල්ලාහ්ගේ නාමයෙන් දිවුරමි! ඔබ මා ඉක්මනින් මිය යාමට කැමති බව මම සිතමි…”
ඇය තම හිසරදය පිළිබඳ දුක පළ කළ අවස්ථාවේ නබි (ﷺ) තුමා පැවසූ සතුටු දායක වචනයට ඇය වැරදි අර්ථයක් ලබා දුන්නාය.
නමුත් නබි (ﷺ) තුමා කෝප නොවී, සන්සුන්ව තම වචනයේ සැබෑ අර්ථයත් එයට හේතුවත් පැහැදිලි කළහ. නබි (ﷺ) තුමා අයිෂා (රළි) තුමියගේ වචන අතිශය දැඩි නීතිමය ආකාරයෙන් විග්රහ කළේ නම්, ඇය නබි තුමාගේ ස්වභාවයට හා චරිතයට දෝෂාරෝපණය කළා යැයි කියා ඇයට වැරදි මතවාදී හෝ ආගමෙන් ඉවත් වූ කෙනෙකු ලෙස චෝදනා කළ හැකිව තිබුණි.
කෝපයෙන්, හදිසියෙන් හෝ හිතත් ශරීරයත් දුර්වල වූ අවස්ථාවලදී කෙනෙකු පැවසූ වචන සියල්ලටම නීතිමය තීරණ ලබා දිය නොහැක.
එමෙන්ම අසාමාන්ය අවස්ථාවක කෙනෙකු පැවසූ වචනයක් පදනම් කරගෙන දින ගණන්, මාස ගණන් එය විග්රහ කරමින් පවුල තුළ බිඳීම් ඇති කිරීම සුදුසු නොවේ. මෙය විවාහ ජීවිතයේදී තේරුම් ගැනීම ඉතා වැදගත්ය.
සමහර අවස්ථාවල පිරිමින් කාන්තාවන් සමඟ විහිළුවක් ලෙස යම් වචන හෝ අදහස් පවසති. එහි අරමුණ විනෝදය පමණක් විය හැකිය. නමුත් පිරිමින් යම් දෙයක් සාමාන්ය ලෙස ගන්නා ආකාරයට කාන්තාවන් සෑම විටම එය නොගනිති. ඔවුන් බොහෝ විට හැඟීම් මත එය සලකා බලති.
එබැවින් විහිළුවට පැවසූ වචන ඔවුන්ගේ දිවට කටුක දෙයක් මෙන්ද, හදවතට ඇණයක් මෙන්ද දැනී වේදනාව ඇති කළ හැකිය. එබැවින් විහිළුවක් විපතක් බවට පත් නොවීමට ස්වාමිපුරුෂයා සැලකිලිමත් විය යුතුය. එසේම මෙවැනි දේවල් ගැන අධික ලෙස සිත නොගෙන ඉවසීමේ විශාල හදවතක් බිරිඳ තුළද තිබිය යුතුය.
කතා කරන වචන පමණක් නොව, නිහඬව සිටීම පවා ඇතැම් විට වැරදි අර්ථයක් ලබා දිය හැකිය. ස්වාමිපුරුෂයා හෝ බිරිඳ යම් හේතුවක් නිසා හෝ යම් දුෂ්කරතාවයක් නිසා නිහඬව සිටිය හැකිය. නමුත් එම නිහඬතාවයට පවා විවිධ අර්ථයන් එක් කරනු ලැබේ.
“ඔහු මා සමඟ තරහින් නිසා කතා නොකරයි. උදෑසන තේ ලබා දීමට ප්රමාද වූ නිසා ඔහු මෙසේ සිටියි. මේ වගේ සුළු දෙයකට මෙතරම් මුහුණ වෙනස් කරගෙන සිටිය යුතුද?” යනාදී ලෙස තමන්ම අර්ථ නිර්මාණය කරගෙන සිතින් විවාද කරමින් සිටීමද පවුල් ගැටලු ඇති කිරීමට හේතු වේ.
සමහර විට කාන්තාවන් තම හදවතේ ඇති යම් අපේක්ෂාවක් පෙන්වීම සඳහා යම් වචන පවසති. එය අසා පිරිමින් එම වචන තර්කානුකූලව විග්රහ කර ප්රතිප්රශ්න අසති. එම ප්රශ්න සමහර විට තවත් ගැටලු ඇති කරන ආකාරයට පත්විය හැකිය.
උදාහරණයක් ලෙස, බිරිඳ ගෙදර වැඩවලින් වෙහෙසට පත්වී ස්වාමිපුරුෂයාට මෙසේ පැවසිය හැකිය:
“ඔබත් ටිකක් ගෙදර වැඩ ගැන අවධානය යොමු කරන්න.”
හෝ දරුවන්ගේ කරදර නිසා වෙහෙසට පත්වූ විට:
“දරුවන්ගේ කටයුතු ගැන මට පමණක් දුක් විඳින්න වෙන්නෙ ඇයි? ඔබත් දරුවන් ගැන අවධානය යොමු කරන්න.”
මෙය අසා ස්වාමිපුරුෂයා සෑම වචනයක්ම ශබ්දකෝෂයකින් බලන ආකාරයට විග්රහ කළහොත් ජීවිතයේ ගමන සරලව ඉදිරියට යන්නේ නැත.
එවැනි අවස්ථාවක ස්වාමිපුරුෂයා වහාම:
“එහෙනම් මම ගෙදර ගැනවත්, දරුවන් ගැනවත් කිසිම අවධානයක් ගන්නේ නැහැ කියලාද කියන්නේ?”
යැයි අසන්නේ නම්, බිරිඳද:
“ඔබ මොන ලොකු දෙයක් කරලා තියෙනවාද?”
යැයි පිළිතුරු දීමෙන් ගැටලු දිගින් දිගටම පවතිනු ඇත.
සැබැවින්ම ගෘහ කටයුතුවලදී ස්වාමිපුරුෂයාද සහභාගී වී සහයෝගය ලබා දෙන්නේ නම් එය විශාල උපකාරයක් වනු ඇත. එසේම “මම ගෙදර වැඩ කරමින් සිටින විට ස්වාමිපුරුෂයා දරුවන් ගැන ටිකක් අවධානය යොමු කළේ නම් එය කොතරම් පහසුවක්ද!” යන ඇයගේ අපේක්ෂාව ස්වාමිපුරුෂයා තේරුම් ගත යුතුය. තම හැඟීම මෙම මෝඩයා තේරුම් නොගන්නේ ඇයි යන කෝපය ඇය තුළ ඇති වූ විට, ඊළඟට ඇයගෙන් පිටවන පිළිතුර බරපතළ විය හැකිය.
සමහර අවස්ථාවල බිරිඳ වැඩ කරමින් සිටින අතර, ස්වාමිපුරුෂයා විවේකයෙන් සිටිනවා හෝ පුවත්පතක් කියවමින් සිටිනවා විය හැකිය. එවැනි අවස්ථාවක බිරිඳ වෙහෙසට පත්වී, “මට තනියම ගවයෙකු මෙන් මැරී වැඩ කරන්න බැහැ!” යන අදහසින් මැසිවිලි නඟන්නට පුළුවන.
සමහර විට මෙවැනි අවස්ථාවල විහිළු කරන ස්වාමිපුරුෂයෙකු, “අනේ! වයස ගියාම ඔහොම තමයි!” යනුවෙන් යමක් පැවසුවහොත් බිරිඳට එය තදින් දැනිය හැකිය. එවිට ඇයද:
“මම විතරද වයසට ගියේ? ඔයා විතරක් තරුණයෙක් කියලා හිතනවාද?”
යනුවෙන් පිළිතුරු දිය හැකිය. මෙය විහිළුවක් ලෙසම ගෙන අවසන් කළහොත් ප්රශ්නයක් නැත.
සමහර ස්වාමිපුරුෂයන් මෙවැනි අවස්ථාවල විහිළුවට:
“ඔයාට තනියම වැඩ කරන්න බැරි නිසා මට තවත් විවාහයක් කරගන්න කියනවාද?”
යනුවෙන් අසති.
දැවෙන ගින්නකට තෙල් වත් කරන ආකාරයට මෙසේ පැවසූ විට බිරිඳ:
“එක් බිරිඳක්වත් හරියට බලාගන්න බැරි ඔයාටද දෙවැනි බිරිඳක් අවශ්ය වෙන්නේ?”
යන ආකාරයෙන් ප්රතිචාර දැක්විය හැකිය.
මෙය ස්වාමිපුරුෂයා කෝපයට පත් කළහොත්:
“මම ඔයාට මොන අඩුවක් කළාද කියන්න!”
යනුවෙන් විවාදය තවත් ඉදිරියට යා හැකිය. එවිට විහිළුවක් ජයග්රහණයක් සෙවීමේ තරගයක් බවට පත්වේ.
සමහර විට බිරිඳ ගෙදර පිළිවෙලට සකස් කරමින් වෙහෙසට පත්වී:
“ගෙදර හැම තැනම අපිරිසිදුයි. මෙතන හදනකොට අනිත් පැත්ත අවුල් වෙලා!”
යනුවෙන් මැසිවිලි නඟන්නට පුළුවන.
සමහර ස්වාමිපුරුෂයන් මෙය “මම ගෙදර අවුල් කරනවා කියලා තමයි ඇය කියන්නේ” යන අදහසින් ගනිති. තවත් සමහර අවස්ථාවල බිරිඳද මේ අදහසට තවත් වචන එකතු කරමින් පැවසිය හැකිය. එය ස්වාමිපුරුෂයා කෝපයට පත් කර, “මේ ගෙදර මමද අවුල් කළේ?” යන ආකාරයෙන් කතා කළ විට ප්රශ්නයක් බවට පත්වේ.
මේ ආකාරයේ උදාහරණ බොහෝ ගණනක් පැවසිය හැකිය. මේ සියල්ලේදී වචනයෙන් වචනයට අර්ථ සෙවීමෙන් වැළකී, අනෙක් පුද්ගලයාගේ ශාරීරික හා මානසික තත්ත්වය තේරුම් ගෙන, සමාව දී හෝ අවශ්ය අවස්ථාවල පසුබැසී කටයුතු කළ යුතුය.
මේ සඳහා මාර්ගෝපදේශ කිහිපයක් ඉදිරිපත් කිරීම සුදුසු යැයි සිතමි.
(1) ස්වාමිපුරුෂයා බිරිඳවද, බිරිඳ ස්වාමිපුරුෂයාවද තේරුම් ගත යුතුය. පිරිමි හා ගැහැනු දෙපාර්ශ්වයේ ස්වභාවික ගුණාංග මෙන්ම තම ජීවන සහකරුගේ ස්වභාවය, ගතිගුණ, පුරුදු සහ හැසිරීම් පිළිබඳව පැහැදිලි අවබෝධයක් තිබිය යුතුය.
(2) පිරිමියෙකු සිතන ආකාරය සහ කතා කරන ආකාරය කාන්තාවකගේ සිතුවිලි හා කතා කිරීමේ ක්රමයට වඩා වෙනස්ය. මෙය දෙපාර්ශ්වයම හදවතේ තබා ගත යුතුය.
(3) දෙදෙනාම එකිනෙකාගේ කතා නිවැරදිව තේරුම් ගැනීමට උත්සාහ කළ යුතුය. වැරදි ලෙස තේරුම් ගෙන, එම වැරදි අවබෝධය මත වැරදි සිතුවිලි වර්ධනය කර නොගත යුතුය.
(4) ස්වාමිපුරුෂයා සම්බන්ධයෙන් ගත් විට, ඔහු බිරිඳගේ කතාවට සවන් දිය යුතුය. මන්ද හදවතේ ඇති හැඟීම් ප්රකාශ කිරීමට ඇයට ඇති ප්රධාන මාර්ගය කතා කිරීමයි. ඇයගේ හැඟීම්වලට ඔබ ගරු කරන බව ඇයට දැනෙන්නේ ඇයගේ කතාවට ඔබ ලබා දෙන වැදගත්කම තුළිනි. එබැවින් ඇයට ටිකක් සවන් දෙන්න.
අම්මා අයිෂා (රළි) තුමිය වචන 300කට පමණ අඩංගු දිගු සිදුවීමක් පැවසූහ. නබි (ﷺ) තුමා එය සම්පූර්ණයෙන්ම සවන් දී, අයිෂා (රළි) තුමිය සෑහීමකට පත්වන ආකාරයේ පණිවිඩයක්ද අවසානයේ ප්රකාශ කළහ.
By: Asshaikh S.H.M. Ismail Salafi