චන්ද්රග්රහණය යනු සූර්යයා, පෘථිවිය සහ චන්ද්රයා එකම සරල රේඛාවක පිහිටීම නිසා පෘථිවියේ සෙවණැල්ල චන්ද්රයා මත වැටෙන ආකාශ විද්යාත්මක සංසිද්ධියකි. එය සිදුවන විට චන්ද්රයාගේ ආලෝකය මැකී ගොස්, චන්ද්රයා අඳුරු පැහැයෙන්ද, ඇතැම් අවස්ථාවල රතු පැහැයෙන්ද දිස් වේ. මෙය සිදුවන්නේ පූර්ණ චන්ද්ර දිනයකදී පමණි.
ග්රහණය පිළිබඳ නබි ﷺ තුමාගේ මඟ පෙන්වීම
නබි ﷺ තුමා පැවසූහ:
“කිසිදු මිනිසෙකුගේ මරණය හේතුවෙන් සූර්යග්රහණයක් හෝ චන්ද්රග්රහණයක් සිදු නොවේ. ඒ දෙක අල්ලාහ්ගේ සංඥා අතරින් සංඥා දෙකකි. එබැවින්, ඔබ ඒවා දුටුවහොත් නැඟිට සලාතය ඉටු කරන්න.”
(බුහාරි 1041, මුස්ලිම් 1670)
ග්රහණය දකින විට සලාතය ඉටු කරන ලෙස නබිතුමා ﷺ පැහැදිලිව පවසා ඇති බැවින්, ග්රහණය පැහැදිලිව නොපෙනෙන ප්රදේශයක එම විශේෂ සලාතය ඉටු කිරීම අවශ්ය නොවන බව වටහා ගත යුතුය.
ග්රහණය පැහැදිලිව පෙනෙන ප්රදේශයකදී නබිතුමා ﷺ පෙන්වා දුන් ආකාරයට ග්රහණ සලාතය ඉටු කළ යුතුය.
ග්රහණය සහ නබිතුමා ﷺ පෙන්වා දුන් ක්රමවේදය
සූර්යග්රහණයක් හෝ චන්ද්රග්රහණයක් සිදුවන විට විශේෂ සලාතයක් ඉටු කරන ආකාරය නබිතුමා ﷺ අපට පෙන්වා දී ඇත.
ග්රහණ සලාතය ඉටු කරන ආකාරය
- ග්රහණය සිදුවන විට “අස්සලාතු ජාමිආ” (සලාතයට එක්වන්න) යනුවෙන් ජනතාවට නිවේදනය කළ යුතුය.
- පල්ලියේදී සලාතය ඉටු කිරීම.
- රකඅත් දෙකක් ජමාඅත් සමඟ ඉටු කිරීම.
- ඉමාම්වරයා ශබ්දයෙන් කුර්ආනය පාරායනය කිරීම.
- එක් එක් රකඅතයක රුකූ දෙක බැගින් සිදු කිරීම.
- කියාම් (නැඟී සිටීම), රුකූ සහ සුජූද් සාමාන්ය සලාතවලට වඩා දිගු කිරීම.
- ග්රහණය සිදුවන අවස්ථාවේ තක්බීර් බහුලව පැවසීම.
- තවද, සිකර් කිරීම, පාපවලට සමාව ඉල්ලා සිටීම සහ සදකා දීම වැනි යහපත් ක්රියාවල නිරත වීම.
මේ සඳහා ඇති සාක්ෂි
නබිතුමා ﷺ පැවසූහ:
“ඔබ ග්රහණය දකින විට සලාතය වෙත ඉක්මන් වන්න.”
වාර්තා කළේ: ආයිෂා (රළියල්ලාහු අන්හා)
මූලාශ්ර: බුහාරි 1046, මුස්ලිම් 1500.
නබිතුමා ﷺ ජීවත්ව සිටි කාලයේ සූර්යග්රහණයක් සිදු වූ විට “අස්සලාතු ජාමිආ” යනුවෙන් නිවේදනය කරන ලදී.
වාර්තා කළේ: අබ්දුල්ලාහ් බින් අම්ර් (රළියල්ලාහු අන්හු)
මූලාශ්ර: බුහාරි 1051, මුස්ලිම් 1515.
නබිතුමා ﷺ ජීවත්ව සිටි කාලයේ සූර්යග්රහණයක් සිදු විය. එවිට නබිතුමා ﷺ වහාම පල්ලියට ගියහ. ජනතාවද උන්වහන්සේ පිටුපස පෙළ ගැසුණහ. නබිතුමා ﷺ තක්බීර් පැවසූ අතර දීර්ඝ වේලාවක් කුර්ආනය පාරායනය කළහ…
වාර්තා කළේ: ආයිෂා (රළියල්ලාහු අන්හා)
මූලාශ්ර: බුහාරි 1046, මුස්ලිම් 1500.
නබිතුමා ﷺ ග්රහණ සලාතයේදී ශබ්දයෙන් කුර්ආනය පාරායනය කළහ.
වාර්තා කළේ: ආයිෂා (රළියල්ලාහු අන්හා)
මූලාශ්ර: බුහාරි 1065, මුස්ලිම් 1502.
නබිතුමා ﷺ ජීවත්ව සිටි කාලයේ සූර්යග්රහණයක් සිදු විය. එවිට උන්වහන්සේ වහාම පල්ලියට ගියහ. ජනතාව උන්වහන්සේ පිටුපස පෙළ ගැසුණහ. නබිතුමා ﷺ තක්බීර් පැවසූ අතර දීර්ඝ වේලාවක් කුර්ආනය පාරායනය කළහ. පසුව තක්බීර් පවසා දීර්ඝ වේලාවක් රුකූ කළහ.
ඉන්පසු “සමිඅල්ලාහු ලිමන් හමිදාහු” යනුවෙන් පවසා නැඟී සිටියහ. සුජූද් නොකර, නැවත දීර්ඝ වේලාවක්—පළමුව පාරායනය කළ කාලයට වඩා කෙටි කාලයක්—කුර්ආනය පාරායනය කළහ.
පසුව තක්බීර් පවසා පළමු රුකූවට වඩා කෙටි රුකූවක් කළහ.
ඉන්පසු “සමිඅල්ලාහු ලිමන් හමිදාහු, රබ්බනා ව ලකල් හම්දු” යනුවෙන් පවසා සුජූද් කළහ.
මෙලෙසම දෙවන රකඅතයද ඉටු කළහ. රකඅත් දෙක තුළ රුකූ හතරක් සහ සුජූද් හතරක් සිදු කළහ.
සලාතය අවසන් කිරීමට පෙර ග්රහණය අවසන් විය. පසුව නබිතුමා ﷺ නැඟී සිට අල්ලාහ්ට ඔහුට සුදුසු ආකාරයෙන් ප්රශංසා කළහ.
ඉන්පසු පැවසූහ:
“මෙම දෙක (සූර්යයා සහ චන්ද්රයා) අල්ලාහ්ගේ සංඥා අතරින් සංඥා දෙකකි. කිසිවෙකුගේ මරණය හෝ ජීවිතය හේතුවෙන් ඒවා ග්රහණයට ලක් නොවේ. ඔබ ග්රහණය දකින විට සලාතය වෙත ඉක්මන් වන්න.”
වාර්තා කළේ: ආයිෂා (රළියල්ලාහු අන්හා)
මූලාශ්ර: බුහාරි 1046, මුස්ලිම් 1500.
“නබිතුමා ﷺ ජීවත්ව සිටි කාලයේ සූර්යග්රහණයක් සිදු වූ විට ‘අස්සලාතු ජාමිආ’ යනුවෙන් නිවේදනය කරන ලදී. නබිතුමා ﷺ එක් රකඅතයක රුකූ දෙකක් සිදු කළහ. පසුව නැඟී සිට දෙවන රකඅතයේද රුකූ දෙකක් සිදු කළහ. පසුව ග්රහණය අවසන් විය. එදින සිදු කළ රුකූව තරම් දීර්ඝ රුකූවක් මම කිසිදා සිදු කර නොතිබුණෙමි. එදින සිදු කළ සුජූදය තරම් දීර්ඝ සුජූදයක්ද මම කිසිදා සිදු කර නොතිබුණෙමි.”
වාර්තා කළේ: අබ්දුල්ලාහ් බින් අම්ර් (රළියල්ලාහු අන්හු)
මූලාශ්ර: මුස්ලිම් 1515.
නබිතුමා ﷺ පැවසූහ:
“ඔබ ග්රහණය දකින විට අල්ලාහ්ගෙන් ප්රාර්ථනා කරන්න; ඔහුව උත්කර්ෂයට නංවන්න; සලාතය ඉටු කරන්න; සදකා දෙන්න.”
වාර්තා කළේ: ආයිෂා (රළියල්ලාහු අන්හා)
මූලාශ්ර: බුහාරි 1044, මුස්ලිම් 1499.
සූර්යග්රහණයක් සිදු වූ අවස්ථාවේ නබිතුමා ﷺ කියාමත් දිනය පැමිණියාදැයි බිය වී තැතිගෙන නැඟිටියහ. වහාම පල්ලියට පැමිණ සලාතය ඉටු කළහ. උන්වහන්සේගේ කියාම්, රුකූ සහ සුජූද් මා එතෙක් දැක නොතිබූ තරම් දීර්ඝ විය.
ඉන්පසු ජනතාව දෙස හැරී මෙසේ පැවසූහ:
“මෙම සංඥා කිසිවෙකුගේ මරණයක් හෝ ජීවිතයක් හේතුවෙන් ඇති නොවේ. නමුත් අල්ලාහ් තම ගැත්තන්ට අනතුරු ඇඟවීම සඳහා ඒවා එවයි. ඔබ ඒවායින් කිසිවක් දුටුවහොත්, අල්ලාහ්ව සිහි කිරීමටත්, ඔහුගෙන් ප්රාර්ථනා කිරීමටත්, පාපවලට සමාව ඉල්ලා සිටීමටත් ඉක්මන් වන්න.”