ඉතා වැදගත් දේශණයක්!

හදීසය: අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන් ﷺ කළ දේශනය

ඉයාද් ඉබ්නු හිමාර් (රළියල්ලාහු අන්හු) තුමාණන් විසින් වාර්තා කරන ලදී:

අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන් ﷺ දිනක් දේශනයක් පවත්වමින් මෙසේ පැවසූහ:

“දැනගන්න! මාගේ පරමාධිපතියාණන් මට නියෝග කර ඇත්තේ, අද දින ඔහු මට ඉගැන්වූ දේවල් අතරින්, ඔබ නොදැන සිටි දේවල් ඔබට ඉගැන්වීමටය.

මාගේ ගැත්තෙකුට මා පරිත්‍යාග කළ සියලු ධනය ඔහුට අනුමතය.

මම මාගේ සියලු ගැත්තන් සත්‍යය වෙත නැඹුරු වූ පිරිසිදු ස්වභාවයෙන් මැව්වෙමි. නමුත් ෂෙයිතාන්වරු ඔවුන් වෙත පැමිණ, ඔවුන්ගේ ආගමෙන් ඔවුන්ව වෙනතකට යොමු කළහ. මා ඔවුන්ට අනුමත කළ දේ ඔවුන්ට තහනම් කළහ. තවද, ඒ සඳහා මා කිසිදු සාක්ෂියක් පහළ නොකළ දේවල් මට හවුල් කිරීමට ඔවුන්ට අණ කළහ.

අල්ලාහ් පොළොවේ වැසියන් දෙස බැලූ විට, ධර්ම ග්‍රන්ථය ලැබූ ජනතාවගෙන් සත්‍යය මත රැඳී සිටි සුළු පිරිසක් හැර, අරාබිවරුන් සහ අරාබි නොවන සියලු දෙනා කෙරෙහි දැඩි අප්‍රසාදයක් දැක්වීය.

අල්ලාහ් මෙසේ පැවසීය:

‘මුහම්මද්! නියත වශයෙන්ම මම ඔබව එවා ඇත්තේ ඔබව පරීක්ෂා කිරීමටත්, ඔබ මාර්ගයෙන් ඔබ වෙත එවන ලද ජනතාව පරීක්ෂා කිරීමටත්ය.

ජලයෙන් සෝදා මකා දැමිය නොහැකි ග්‍රන්ථයක් මම ඔබ වෙත පහළ කළෙමි. ඔබ එය නිදා සිටියදීත් අවදිව සිටියදීත් කියවන්නෙහිය.’

අල්ලාහ් මට කුරෙයිෂ්වරුන්ට එරෙහිව දැඩි ක්‍රියාමාර්ග ගන්නා ලෙස නියෝග කළේය. එවිට මම මෙසේ පැවසුවෙමි:

‘මාගේ පරමාධිපතියාණනි! එසේ කළහොත් ඔවුන් මාගේ හිස කුඩු කර, එය පාන් කැබැල්ලක් මෙන් කර දමනු ඇත!’

එවිට අල්ලාහ් මෙසේ පැවසීය:

‘ඔවුන් ඔබව පිටුවහල් කළ ආකාරයටම ඔබත් ඔවුන්ව පිටුවහල් කරන්න. ඔවුන්ට එරෙහිව සටන් කරන්න; මම ඔබට උපකාර කරමි. වියදම් කරන්න; මම ඔබ වෙනුවෙන් වියදම් කරමි. හමුදාවක් යවන්න; මම එයට සමාන හමුදා පහක් යවමි. ඔබට අවනත වන අය සමඟ, ඔබට අකීකරු වන අයට එරෙහිව සටන් කරන්න.’

ස්වර්ගවාසීන් වර්ග තුනකි:

1. සාධාරණව කටයුතු කරන, දන් දෙන සහ යහපත් කටයුතු සඳහා අල්ලාහ්ගේ සහාය ලබන පාලකයෙකි.

2. සෑම ඥාතියෙකුටම සහ මුස්ලිම්වරයෙකුටම කරුණාව දක්වන, මෘදු හදවතක් ඇති පුද්ගලයෙකි.

3. පිරිසිදු චරිතයක් ඇති, අනුන්ගෙන් ඉල්ලීමෙන් වැළකී සිටින, පවුලේ වගකීම් දරන පුද්ගලයෙකි.

නිරයෙහි වැසියන් වර්ග පහකි:

1. කිසිදු ශක්තියක් හෝ ස්වයං පාලනයක් නොමැති, ඔබ අතර අනුගාමිකයන් ලෙස සිටින, පවුලක් හෝ ධනයක් සොයා නොයන දුර්වල පුද්ගලයා.

2. සුළු දෙයකින් වුවද ලාභයක් අපේක්ෂා කරන අවස්ථාවක් මඟ නොහරින, එහිදී වංචා කරන ද්‍රෝහියා.

3. ඔබේ පවුල සහ ඔබේ ධනය සම්බන්ධයෙන් ඔබව රවටමින්, උදෑසනත් සවසත් කටයුතු කරන පුද්ගලයා.

4. මසුරුකමෙන් හෝ බොරු කීමෙන් යුත් පුද්ගලයා.

5. අසභ්‍ය ලෙස කතා කරන, නින්දාසහගත හා අශිෂ්ට පුද්ගලයා.”

හදීසයේ මූලාශ්‍රය:

• වාර්තාකරු: ඉයාද් ඉබ්නු හිමාර් (රළියල්ලාහු අන්හු)

• හදීස් විනිශ්චය කළ විද්වතා: ඉමාම් මුස්ලිම්

• ග්‍රන්ථය: සහීහ් මුස්ලිම්

• හදීස් අංකය: 2865

• තක්රීජ්: අහ්මද් (17484), ඉබ්නු හිබ්බාන් (653), අත්-තබරානී, අබූ දාවූද් අත්-තයාලිසී යන අය විසින්ද සුළු වෙනස්කම් සහිතව වාර්තා කර ඇත.

හදීසයේ විස්තරය

අල්ලාහ් සුබ්හානහු වතාආලා තම දූතයාණන් වන මුහම්මද් ﷺ හට, තමන් වෙත පහළ කළ පණිවිඩය ජනතාවට දැනුම් දෙන ලෙසත්, යහමඟ හා නිවැරදි මාර්ගය ඔවුන්ට පැහැදිලි කරන ලෙසත්, නොමඟ යෑමේ මාර්ගයෙන් ඔවුන් වළක්වන ලෙසත් නියෝග කළේය.

නබිතුමා ﷺ අල්ලාහ්ගේ නියෝගය අනුව කටයුතු කළහ. එබැවින් තම සමූහයාට ස්වර්ගයට යන මාර්ගයත්, නිරයට යන මාර්ගයත්, යහපතේ මාර්ගයත්, අයහපතේ මාර්ගයත් පැහැදිලි කර දුන්හ.

මෙම හදීසයේදී සහාබිවරයෙකු වූ ඉයාද් ඉබ්නු හිමාර් (රළියල්ලාහු අන්හු) තුමාණන් වාර්තා කරන්නේ, අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන් ﷺ දිනක් තම සහාබිවරුන් ඉදිරියේ දේශනයක් කළ බවයි.

එතුමාණෝ මෙසේ පැවසූහ:

“දැනගන්න! මාගේ පරමාධිපතියාණන් මට නියෝග කර ඇත්තේ, අද දින ඔහු මට ඉගැන්වූ දේවල් අතරින් ඔබ නොදැන සිටි දේවල් ඔබට ඉගැන්වීමටය.”

මෙහි “අද දින” යන්නෙන් අදහස් කරන්නේ එම දේශනය පවත්වන දිනයයි. එනම්, එදින විශේෂයෙන් අල්ලාහ් තම දූතයාණන්ට ඉගැන්වූ දේවල් වහාම ජනතාවට දැනුම් දීමට නියෝග කළ බවයි. තවත් අදහසක් වන්නේ, එතුමාණන්ගේ සමූහයාගේ අවබෝධයට අනුව ඒ අවස්ථාවේදී විශේෂයෙන් ඉගැන්විය යුතු කරුණු කිහිපයක් තිබූ බවයි.

1. අනුමත ධනය පිළිබඳව

අල්ලාහ් මෙසේ පැවසීය:

“මාගේ ගැත්තෙකුට මා පරිත්‍යාග කළ සියලු ධනය ඔහුට අනුමතය.”

මෙහි “පරිත්‍යාග කිරීම” යන්නෙන් අදහස් වන්නේ ප්‍රතිලාභයක් බලාපොරොත්තු නොවී යමක් ලබා දීමයි.

එනම්, අල්ලාහ්ගේ ගැත්තෙකුට නීත්‍යනුකූල මාර්ගයකින් ලැබුණු ධනය ඔහුට අනුමතය. ඔහුට එම ධනය අනුමත කටයුතුවලදී භාවිත කළ හැකිය.

මෙම ප්‍රකාශය මඟින්, අල්ලාහ් අනුමත කළ ඇතැම් සතුන් හෝ දේවල් තමන් විසින්ම තහනම් කරගත් අරාබිවරුන්ගේ ක්‍රියාවන් ප්‍රතික්ෂේප කරනු ලැබේ. උදාහරණයක් ලෙස, සාඉබා, වසීලා, බහීරා සහ හාමී යනුවෙන් ඔවුන් නම් කළ සතුන් පිළිබඳ ඔවුන්ගේ මිථ්‍යා විශ්වාසයන් දැක්විය හැකිය.

ඔවුන් විසින් එසේ තහනම් කළ පමණින් ඒවා තහනම් නොවේ. නීත්‍යනුකූල මාර්ගයකින් හිමිකරගත් ධනයක් අනුමතය.

2. මිනිසාගේ මුල් ස්වභාවය

අල්ලාහ් මෙසේ පැවසීය:

“මම මාගේ සියලු ගැත්තන් පිරිසිදු ස්වභාවයෙන් මැව්වෙමි.”

“හුනෆා” යන්නෙහි ඒකවචනය “හනීෆ්” යන්නයි. එයින් අදහස් වන්නේ අසත්‍යයෙන් ඉවත්ව සත්‍යය වෙත නැඹුරු වූ පුද්ගලයාය.

මෙහි අදහස වන්නේ, අල්ලාහ් මිනිසුන්ව මුල් ස්වභාවයෙන්ම සත්‍යය පිළිගැනීමට නැඹුරු වන අය ලෙස මැවූ බවයි. විද්වතුන් මෙය විස්තර කර ඇත්තේ, ඉස්ලාමය පිළිගැනීමට සූදානම් වූ ස්වභාවය, පාපවලින් පිරිසිදු ස්වභාවය සහ යහමඟ පිළිගැනීමට සූදානම් වූ සෘජු ස්වභාවය ලෙසය.

නබිතුමා ﷺ තවදුරටත් පැවසූහ:

“නමුත් ෂෙයිතාන්වරු ඔවුන් වෙත පැමිණ, ඔවුන්ගේ ආගමෙන් ඔවුන්ව වෙනතකට යොමු කළහ.”

එනම්, ෂෙයිතාන්වරු මිනිසුන්ව සත්‍යයෙන් ඉවතට හරවා අසත්‍ය විශ්වාස හා ක්‍රියාවන් වෙත යොමු කළහ. අල්ලාහ් අනුමත කළ දේ ඔවුන්ට තහනම් කළහ. අල්ලාහ් සමඟ වෙනත් දේවල් හවුල් කිරීමට ඔවුන්ට අණ කළහ. එසේ කිරීමට ඔවුන්ට කිසිදු සාක්ෂියක් හෝ තර්කයක් නොතිබුණි.

3. නබිතුමා ﷺ එවීමට පෙර ලෝකයේ තත්ත්වය

නබිතුමා ﷺ මෙසේ පැවසූහ:

“අල්ලාහ් පොළොවේ වැසියන් දෙස බැලූ විට, ධර්ම ග්‍රන්ථය ලැබූ ජනතාවගෙන් සත්‍යය මත රැඳී සිටි සුළු පිරිසක් හැර, අරාබිවරුන් හා අරාබි නොවන සියලු දෙනා කෙරෙහි දැඩි අප්‍රසාදයක් දැක්වීය.”

මෙහි සඳහන් වන්නේ නබිතුමා ﷺ එවීමට පෙර පැවති තත්ත්වයයි. එම කාලයේදී ධර්ම ග්‍රන්ථය ලැබූ ජනතාව අතරින් තම ආගම වෙනස් නොකර සත්‍යය මත රැඳී සිටි සුළු පිරිසක් හැර, බොහෝ දෙනා නොමඟ ගොස් සිටියහ.

අල්ලාහ් මෙසේ පැවසීය:

“මුහම්මද්! මම ඔබව එවා ඇත්තේ ඔබව පරීක්ෂා කිරීමටත්, ඔබ මාර්ගයෙන් ඔබ වෙත එවන ලද ජනතාව පරීක්ෂා කිරීමටත්ය.”

එනම්, අල්ලාහ් තම දූතයාණන්ව පරීක්ෂා කරන්නේ ඔහුට පැවරූ දේවල් ඉටු කරන ආකාරය බැලීමටය. එයට දේව පණිවිඩය දැනුම් දීම, අල්ලාහ්ගේ මාර්ගයේ කැපවීම, ඉවසීම සහ වෙනත් වගකීම් ඇතුළත් වේ.

එසේම, නබිතුමාණන් මාර්ගයෙන් ජනතාවද පරීක්ෂාවට ලක් කරනු ලබති. ඔවුන් අතරින් සමහරු විශ්වාසය ප්‍රකාශ කර අවනතභාවයෙන් කටයුතු කරති. තවත් සමහරු පසුබට වී සතුරුකම හා ප්‍රතික්ෂේපය ප්‍රකාශ කරති. තවත් පිරිසක් කුහකත්වයෙන් කටයුතු කරති.

1. අල්ලාහ් පහළ කළ ග්‍රන්ථය පිළිබඳව

අල්ලාහ් මෙසේ පැවසීය: “මම ඔබ වෙත ග්‍රන්ථයක් පහළ කළෙමි.” මෙයින් අදහස් කරන්නේ අල්-කුර්ආනයයි.

“එය ජලයෙන් සෝදා මකා දැමිය නොහැකිය.” එනම්, ජලයෙන් සෝදා දැමීමෙන් එය මැකී නොයන අතර, එහි පැවැත්මද නැති නොවේ. එය සියලු යුගයන් පුරාම පවතිනු ඇත. මන්ද, එය මිනිසුන්ගේ හදවත් තුළද කටපාඩම් කර රැකගෙන ඇති බැවිනි. එබැවින් එය දිවෙන් කියවීමට පහසු වී ඇති අතර, හදවත් තුළද එය හොඳින් තැන්පත් වී ඇත.

මුස්හෆ් පිටපත් ජලයෙන් සෝදා දැමුවද, මිනිසුන්ගේ හදවත් තුළ කටපාඩම් කර ඇති අල්-කුර්ආනය සෝදා මකා දැමිය නොහැකිය. එසේම, එය ලෝකයෙන් අතුරුදහන් වන්නේද නැත.

මේ සඳහා සාක්ෂියක් වන්නේ අල්ලාහ්ගේ මෙම ප්‍රකාශයයි:

﴿ إِنَّا نَحْنُ نَزَّلْنَا الذِّكْرَ وَإِنَّا لَهُ لَحَافِظُونَ ﴾

“නියත වශයෙන්ම අපිම මෙම උපදේශය (අල්-කුර්ආනය) පහළ කළෙමු. තවද, නියත වශයෙන්ම අපිම එය ආරක්ෂා කරන්නන් වෙමු.”

(සූරා අල්-හිජ්ර්: 9)

තවද අල්ලාහ් මෙසේ පැවසීය:

﴿ وَلَقَدْ يَسَّرْنَا الْقُرْآنَ لِلذِّكْرِ فَهَلْ مِنْ مُدَّكِرٍ ﴾

“නියත වශයෙන්ම අපි අල්-කුර්ආනය උපදෙස් ලබාගැනීම සඳහා පහසු කළෙමු. එසේ නම්, උපදෙස් ලබාගන්නා කිසිවෙකු සිටීද?”

(සූරා අල්-කමර්: 17)

“ඔබ එය නිදා සිටියදීත් අවදිව සිටියදීත් කියවන්නෙහිය.” මෙහි අර්ථය වන්නේ, නිදා සිටින අවස්ථාවේදීත් අවදිව සිටින අවස්ථාවේදීත් අල්-කුර්ආනය ඔබගේ මතකයේ රැඳී පවතිනු ඇති බවයි. එබැවින් එය අමතක නොකරන්න. තවත් අදහසක් වන්නේ, ඔබට එය පහසුවෙන් හා සැහැල්ලුවෙන් කියවිය හැකි බවයි.

2. කුරෙයිෂ්වරුන් සම්බන්ධයෙන් අල්ලාහ් දුන් නියෝගය

ඉන්පසු නබිතුමා ﷺ මෙසේ පැවසූහ:

“අල්ලාහ් මට කුරෙයිෂ්වරුන්ට එරෙහිව දැඩි ක්‍රියාමාර්ග ගන්නා ලෙස නියෝග කළේය.”

මෙහි සඳහන් දැඩි ක්‍රියාමාර්ග ගැනීම යන්නෙන් අදහස් කරන්නේ, ඔවුන් අතර සිටි ප්‍රතික්ෂේපකයන්ට දැඩි ලෙස මුහුණ දීමයි. එයට ඔවුන්ගේ බලය හා දේපළ විනාශ කිරීම ඇතුළත් විය හැකි බවද විස්තර කර ඇත.

තවත් විවරණයකට අනුව, මෙහි අදහස වන්නේ ඔවුන්ගේ කැමැත්තට පටහැනි වූ සත්‍යය ඔවුන්ට ප්‍රකාශ කිරීමෙන් ඔවුන් කෝපයට පත් කිරීමයි. ඔවුන්ගේ දේවත්වයන් ලෙස සලකන දේවල් විවේචනය කිරීම, ඔවුන්ගේ මුතුන්මිත්තන්ගේ විශ්වාසයන් අවිචාරවත් බව පෙන්වා දීම, ඔවුන් සමඟ සටන් කිරීම හා ඔවුන්ට එරෙහිව ජයග්‍රහණය කිරීමට උත්සාහ කිරීම මෙයට ඇතුළත් වේ. එය හරියට ගින්නෙන් ඔවුන්ගේ හදවත් දවාලීමක් වැනිය.

නබිතුමා ﷺ මෙසේ පැවසූහ:

“මාගේ පරමාධිපතියාණනි! එසේ කළහොත් ඔවුන් මාගේ හිස කුඩු කර දමනු ඇත.”

එනම්, ඔවුන් එතුමාණන්ගේ හිසට දැඩි ලෙස පහර දී එය බිඳ දමනු ඇත යන්නයි.

“එවිට එය පාන් ගෙඩියක් මෙන් කර දමනු ඇත.” මෙහි අදහස වන්නේ, පාන් කැබැල්ලක් පොඩි කර කඩා දමන ආකාරයට එතුමාණන්ගේ හිසට දැඩි හානියක් සිදු කරනු ඇති බවයි.

අල්ලාහ් මෙසේ පැවසීය:

“ඔවුන් ඔබව පිටුවහල් කළ ආකාරයටම ඔබත් ඔවුන්ව පිටුවහල් කරන්න.”

එනම්, ඔවුන් ඔබව ඔබගේ නිවසින් හා භූමියෙන් පිට කළ ආකාරයටම ඔබත් ඔවුන්ව ඔවුන්ගේ නිවෙස්වලින් පිට කරන්න.

“ඔවුන්ට එරෙහිව සටන් කරන්න; මම ඔබට උපකාර කරමි.”

එනම්, ඔවුන්ට එරෙහිව සටන් කිරීමේදී මම ඔබට සහාය දෙන්නෙමි; ඔවුන්ට එරෙහිව ඔබට ජය ලබා දෙන්නෙමි.

“වියදම් කරන්න.”

එනම්, අල්ලාහ්ගේ මාර්ගයේ හා ජිහාද් කටයුතුවලදී ඔබ සතු ධනය වියදම් කරන්න.

“මම ඔබ වෙනුවෙන් වියදම් කරමි.”

එනම්, ඔබ වියදම් කළ දේ වෙනුවට මෙලොවෙහිත් පරලොවෙහිත් ඔබට ප්‍රතිඵල හා ප්‍රතිස්ථාපනය ලබා දෙන්නෙමි.

“හමුදාවක් යවන්න.”

එනම්, ඔවුන්ට එරෙහිව සටන් කිරීම සඳහා හමුදාවක් යවන්න.

“මම එයට සමාන හමුදා පහක් යවමි.”

මෙයින් අදහස් කරන්නේ, අල්ලාහ්ගේ මලක්වරුන්ගෙන් හෝ ඔහුගේ වෙනත් සේනාවන්ගෙන් එයට සමාන සේනා පහක් මඟින් ඔබට සහාය ලබා දෙන බවයි. බද්ර් සටනේදී සිදු වූයේද එවැනි දෙයකි.

බද්ර් සටනේදී නබිතුමා ﷺ සමඟ සහාබිවරුන් තුන්සිය දහතුන් දෙනෙකු සිටි බව සඳහන් වේ. තවත් වාර්තාවක එම සංඛ්‍යාව තුන්සිය දහහතක් ලෙස දැක්වේ. එවිට අල්ලාහ් මලක්වරුන් පන්දහසකින් ඔවුන්ට සහාය ලබා දුන්නේය. අල්-කුර්ආනයේද මේ පිළිබඳව සඳහන් වේ.

“ඔබට අවනත වන අය සමඟ, ඔබට අකීකරු වන අයට එරෙහිව සටන් කරන්න.”

එනම්, ඔබව විශ්වාස කර ඔබව අනුගමනය කරන අය සමඟ එක්ව, ඉස්ලාමයේ ආරාධනය ප්‍රතික්ෂේප කරන අයට එරෙහිව සටන් කරන්න.

3. ස්වර්ගවාසීන්ගේ ගුණාංග තුන

ඉන්පසු නබිතුමා ﷺ මෙසේ පැවසූහ:

“ස්වර්ගවාසීන් වර්ග තුනකි.”

මෙයින් අදහස් කරන්නේ, පහත සඳහන් ගුණාංග තුනෙන් එකක් හෝ තමන් තුළ ඇති පුද්ගලයන් ස්වර්ගවාසීන් අතරට අයත් වන බවයි.

පළමු වර්ගය: සාධාරණ පාලකයා

මෙහි “බලය හිමි තැනැත්තා” යන්නෙන් අදහස් කරන්නේ මුස්ලිම්වරුන්ගේ කටයුතුවලින් යම් වගකීමක් භාරගෙන සිටින සෑම පුද්ගලයෙකුමය.

ඔහු තමන් යටතේ සිටින ජනතාවට සාධාරණව කටයුතු කරයි. ඔවුන් අතර යුක්තිය හා සත්‍යය ස්ථාපිත කරයි.

ඔහු දන් දෙන අයෙකි. එනම්, තමන් සතු ධනය හා දානය ජනතාව වෙනුවෙන් වියදම් කරයි. ඔවුන්ගේ ධනය තමන් වෙනුවෙන් රැස් කර තබා නොගනියි.

“යහපත් කටයුතු සඳහා සහාය ලබන තැනැත්තා” යන්නෙන් අදහස් කරන්නේ, යහපත කිරීමට අවශ්‍ය හේතු ඔහු වෙනුවෙන් සකස් කර දී ඇති අතර, යහපත් ක්‍රියාවන්හි දොරටු ඔහු වෙනුවෙන් විවෘත කර ඇති බවයි.

දෙවන වර්ගය: කරුණාවන්ත, මෘදු හදවතක් ඇති පුද්ගලයා

ඔහු කුඩා අයටත් වැඩිහිටියන්ටත් කරුණාව හා යහපත බහුලව පෙන්වන අයෙකි.

ඔහුගේ හදවත මෘදුය. උපදෙස් හා සිහිපත් කිරීම් ලැබෙන විට ඔහුගේ හදවත ඒවාට සංවේදී වේ.

ඔහු තම ඥාතීන්ටත් මුස්ලිම්වරුන්ටත් කරුණාව දක්වයි. අල්ලාහ් ඔහුට ලබා දී ඇති හැකියාව අනුව ඔවුන්ට යහපත, දානය සහ අවශ්‍යතා ඉටු කර දීම සඳහා උදව් කරයි.

තුන්වන වර්ගය: පිරිසිදු චරිතයක් ඇති, අනුන්ගෙන් නොඉල්ලන පුද්ගලයා

මෙහි “අෆීෆ්” යන්නෙන් අදහස් කරන්නේ පිරිසිදු චරිතයක් ඇති, තහනම් දේවලින් වැළකී සිටින පුද්ගලයාය.

“මුතඅෆ්ෆිෆ්” යන්නෙන් අදහස් කරන්නේ අනුන්ගෙන් ඉල්ලීමෙන් වැළකී සිටින, තම අවශ්‍යතා සම්බන්ධයෙන් අල්ලාහ් කෙරෙහි විශ්වාසය තබන පුද්ගලයාය.

“අෆීෆ්” යනු පිරිසිදු චරිතය තම ස්වභාවය හා පුරුද්ද බවට පත් කරගත් පුද්ගලයාය. “මුතඅෆ්ෆිෆ්” යනු තමන් තුළ එම ගුණාංගය මුලින් නොතිබුණද, උත්සාහයෙන් එය තමන් තුළ ඇති කරගන්නා පුද්ගලයාය.

ඔහුට දරුවන් හෝ තමන්ගේ වියදමින් රැකබලා ගත යුතු වෙනත් පවුලේ සාමාජිකයන් සිටිය හැකිය. නමුත් පවුලේ අවශ්‍යතා හෝ ඔවුන්ගේ ජීවනෝපාය පිළිබඳ බිය නිසා ඔහු අල්ලාහ් කෙරෙහි තබා ඇති විශ්වාසය අත් නොහරියි.

ඔහු මිනිසුන් සතු දේ ඉල්ලා නොසිටියි. ඒ වෙනුවට, තම දෛනික ආහාරය හා ජීවනෝපාය සපයා ගැනීම සඳහා තමන්ම වෙහෙස මහන්සි වී කටයුතු කරයි.

4. නිරයවාසීන්ගේ ගුණාංග පහ

ඉන්පසු නබිතුමා ﷺ මෙසේ පැවසූහ:

“නිරයවාසීන් වර්ග පහකි.”

මෙයින් අදහස් කරන්නේ පහත සඳහන් ගුණාංග නිරයට අයත් පුද්ගලයන්ගේ ගුණාංග අතරට ඇතුළත් වන බවයි.

පළමු වර්ගය: බුද්ධිමය ශක්තියක් හා ස්වයං පාලනයක් නොමැති දුර්වල පුද්ගලයා

නබිතුමා ﷺ මෙසේ පැවසූහ:

“තමන්ව වළක්වා ගැනීමට තරම් බුද්ධියක් නොමැති දුර්වල පුද්ගලයා.”

මෙහි අදහස වන්නේ, නිවැරදි තීරණයක් ගැනීමට හෝ නොකළ යුතු දේවලින් තමන්ව වළක්වා ගැනීමට තරම් සම්පූර්ණ බුද්ධියක් නොමැති පුද්ගලයාය.

මෙහි බුද්ධියට “සබ්ර්” යන වචනය භාවිත කර ඇත්තේ, එහි මූලික අර්ථය වන්නේ වළක්වාලීම හා තරවටු කිරීම වන බැවිනි. බුද්ධිය පුද්ගලයෙකුට අයහපත් දේවලින් වැළකී සිටීමට උපකාර කරන බැවින් එයට එම නම භාවිත කර ඇත.

නබිතුමා ﷺ තවදුරටත් පැවසූහ:

“ඔවුහු ඔබ අතර අනුගාමිකයන් ලෙස සිටිති.”

මෙයින් අදහස් කරන්නේ, සැක සහිත දේවල් හා තහනම් දේවල් ලබාගැනීමෙන් සෑහීමකට පත්වන සේවකයන් හෝ අනුගාමිකයන් වැනි පුද්ගලයන්ය. ඔවුන්ට අනුමත මාර්ගයෙන් ජීවනෝපාය උපයා ගැනීමට උනන්දුවක් නොමැත.

තවත් විවරණයකට අනුව, මෙයින් අදහස් කරන්නේ පාලකයන් වටා සිටිමින් ඔවුන්ට සේවය කරන පුද්ගලයන්ය. ඔවුන් තමන් කන ආහාරය හෝ අඳින ඇඳුම අනුමත මාර්ගයකින් ලැබුණේද, තහනම් මාර්ගයකින් ලැබුණේද යන්න ගැන සැලකිලිමත් නොවෙති.

“ඔවුහු පවුලක් සොයා නොයති.” එනම්, විවාහයක් හෝ නීත්‍යනුකූල විවාහ සම්බන්ධතාවයක් ඇති කරගෙන, තහනම් ලිංගික ක්‍රියාවන්ගෙන් වැළකී සිටීමට උත්සාහ නොකරති. ඒ වෙනුවට, අනුමත දේවල් අත්හැර තහනම් දේවලට යොමු වෙති.

“ඔවුහු ධනයක්ද සොයා නොයති.” එනම්, වෙහෙස මහන්සි වී, යහපත් හා අනුමත මාර්ගයකින් ධනය උපයා ගැනීමටද උත්සාහ නොකරති.

සමස්තයක් වශයෙන්, මෙම පුද්ගලයන් බුද්ධියෙන් දුර්වල අය වෙති. ඔවුහු මෙලොව ජීවිතයේ යහපතක් ලබාගැනීමටවත්, ආත්මීය හෝ ආගමික ගුණාංග දියුණු කරගැනීමටවත් උත්සාහ නොකරති.

ඔවුහු සතුන් මෙන් තමන්ව නොසලකා හරිති. තමන් කටයුතු කරන ආකාරය අනුමතද, තහනම්ද යන්න ගැනද සැලකිල්ලක් නොදක්වති. තමන්ගේ නායකයන් යන මඟ ඔවුහු අනුගමනය කරති.

ඔවුන් එවැනි තත්ත්වයකට පත්වීමේ හේතුව වන්නේ, අල්ලාහ් ඔවුන්ට ලබා දුන් බුද්ධිය හා සිතීමේ හැකියාව නිසි ලෙස භාවිත නොකිරීමත්, අල්ලාහ් තහනම් කළ දේවලදී තම ආශාවන් අනුගමනය කිරීමත්ය.

මුස්ලිම් විසින් වාර්තා කරන ලද තවත් හදීස් වාර්තාවක මෙසේ සඳහන් වේ:

හදීසය වාර්තා කළ අයගෙන් කෙනෙකු වූ කතාදා ඉබ්නු දිආමා තුමා, තම ගුරුවරයා වූ අබූ අබ්දුල්ලාහ් මුතර්රිෆ් ඉබ්නු අබ්දුල්ලාහ් ඉබ්නු අෂ්-ෂිඛ්ඛීර් තුමාගෙන් මෙසේ විමසීය:

“එවැනි පුද්ගලයන් ඇත්තටම සිටිය හැකිද?!”

එනම්, නබිතුමා ﷺ විස්තර කළ ආකාරයේ ගුණාංග ඇති පුද්ගලයන් සැබවින්ම සිටිනවාද යන්නයි. මෙය ප්‍රතික්ෂේප කිරීමේ අරමුණින් කළ ප්‍රශ්නයක් නොව, පුදුමය ප්‍රකාශ කිරීම සඳහා කළ ප්‍රශ්නයකි. එවැනි පුද්ගලයන්ගේ චරිතය හා ඔවුන් තමන් වෙනුවෙන් පිළිගන්නා පහත් තත්ත්වය පිළිබඳව ඔහු පුදුමයට පත්විය.

එවිට මුතර්රිෆ් තුමා මෙසේ පැවසීය:

“ඔව්, අල්ලාහ් මත දිවුරා කියමි! ඉස්ලාමයට පෙර පැවති අඥාන යුගයේදී (ජාහිලිය්යා යුගයේදී) මම එවැනි පුද්ගලයන් දැක ඇත්තෙමි.”

එනම්, නබිතුමා ﷺ විස්තර කළ ගුණාංගවලට සමාන ගුණාංග ඇති පුද්ගලයන් ඉස්ලාමයට පෙර සමාජයේ සිටි බව ඔහු පැවසීය.

එම යුගයේදී ඇතැම් පිරිමින් පිරිසකගේ බැටළුවන් රැකබලා ගැනීමේ කාර්යය කළහ. නමුත් ඔවුන් එය කළේ වැටුපක් ලබාගැනීම සඳහා නොව, එම පිරිසට අයත් කාන්තාවක් සමඟ තහනම් ලිංගික සම්බන්ධතාවක් පැවැත්වීමේ අරමුණින් බව මෙහි සඳහන් වේ.

එම කාන්තාව ඔවුන්ගේ වහල් කාන්තාවක් විය. එවැනි පාපකාරී ක්‍රියාවක් සඳහා තමන්ව පහත් කරගනිමින්, බැටළුවන් රැකබලා ගන්නා අයෙකු ලෙස නින්දිත තත්ත්වයක සිටීමට පවා ඔවුහු සූදානම් වූහ.

අල්ලාහ්ගෙන් අපි ආරක්ෂාවත් යහපත් සෞඛ්‍ය තත්ත්වයත් ඉල්ලා සිටිමු.

නිරයවාසීන්ගේ දෙවන වර්ගය: ද්‍රෝහියා

නබිතුමා ﷺ විස්තර කළ දෙවන වර්ගය වන්නේ, තමන්ට යම් ලාභයක් ලබාගැනීමට අවස්ථාවක් තිබේ නම් එය කිසිසේත් නොසලකා නොහරින ද්‍රෝහියාය.

එනම්, ඉතා සුළු වටිනාකමක් ඇති දෙයක් වුවද, එයින් තමන්ට ප්‍රයෝජනයක් ලබාගත හැකි නම් එය සොයාගැනීමට උත්සාහ කරන පුද්ගලයාය. එවැනි දෙයක් සොයාගත් විට ඔහු එහිදීද ද්‍රෝහී ලෙස කටයුතු කරයි.

මෙය ඔහුගේ ද්‍රෝහීකම අතිශයෝක්තියෙන් විස්තර කිරීමකි.

තවත් අදහසක් වන්නේ, යම් පුද්ගලයෙකු තමන් සතු භාරයක් තවත් කෙනෙකුට භාර දෙන අවස්ථාවේදී, එම භාරය පිළිබඳව මුලින් කිසිදු ලෝභයක් නොපෙන්වන නමුත්, පසුව එය තමන්ට භාර දුන් පුද්ගලයාගේ විශ්වාසය කඩ කරමින් එයින් යම් කොටසක් තම ප්‍රයෝජනය සඳහා ලබාගන්නා තැනැත්තාය. ඔහු ලබාගන්නා කොටස ඉතා සුළු එකක් වුවද ඔහු එසේ කරයි.

නිරයවාසීන්ගේ තුන්වන වර්ගය: අනුන්ගේ පවුලට හා ධනයට ද්‍රෝහී වන තැනැත්තා

මෙම පුද්ගලයාට දිවා කාලයේ හෝ රාත්‍රී කාලයේ කිසිදු අවස්ථාවක් ගත නොවන්නේ, අනුන්ව රැවටීමට උත්සාහ නොකරමිනි.

ඔහු අනුන්ගේ පවුල හා බිරිඳ සම්බන්ධයෙන් තහනම් ලිංගික ක්‍රියාවන් කිරීමට උත්සාහ කරයි. එසේම, අනුන්ගේ ධනය අසාධාරණ ලෙස ලබාගැනීමටද උත්සාහ කරයි. එය සොරකම් කිරීමෙන්, බලහත්කාරයෙන් පැහැරගැනීමෙන් හෝ කොල්ලකෑමෙන් සිදු විය හැකිය.

නිරයවාසීන්ගේ සිව්වන වර්ගය: මසුරුකම හෝ බොරු කීම

මෙම හදීසයේ වාර්තාකරුට සැකයක් ඇති වී ඇත්තේ, නබිතුමා ﷺ මෙහිදී “මසුරුකම” යන වචනය පැවසුවේද, නැතහොත් “බොරු කීම” යන වචනය පැවසුවේද යන්න පිළිබඳවය.

මසුරුකම

මසුරු පුද්ගලයා යනු තමන් ඉටු කළ යුතු මූල්‍ය වගකීම් ඉටු නොකරන තැනැත්තාය.

ඒවා ආගමික වගකීම් විය හැකිය. උදාහරණයක් ලෙස, සකාත් සහ සදකා වැනි දේවල් ඉටු කිරීමට හැකියාව තිබියදීත් ඒවා නොදීම දැක්විය හැකිය.

එසේම, තම පවුලේ සාමාජිකයන් හා දරුවන් වෙනුවෙන් වියදම් කිරීම වැනි ලෞකික වගකීම් ඉටු නොකිරීමද මසුරුකමට අයත් වේ.

මසුරුකම ඉතා පහත් හා පිළිකුල් සහගත ගුණාංගයකි.

බොරු කීම

බොරු කීම යනු යම් දෙයක් එහි සැබෑ ස්වභාවයට පටහැනිව හිතාමතා ප්‍රකාශ කිරීමයි.

අල්ලාහ් තම ගෞරවනීය ග්‍රන්ථයේත්, තම දූතයාණන් ﷺ ගේ ප්‍රකාශ මඟිනුත් බොරු කීම තහනම් කර ඇත.

සහීහ් අල්-බුහාරි සහ සහීහ් මුස්ලිම් යන ග්‍රන්ථ දෙකෙහිම නබිතුමා ﷺ මෙසේ පැවසූ බව වාර්තා වේ:

“නියත වශයෙන්ම බොරු කීම පාපකාරී ක්‍රියාවන් වෙත මඟ පෙන්වයි. පාපකාරී ක්‍රියාවන් නිරය වෙත මඟ පෙන්වයි. තවද, පුද්ගලයෙකු දිගින් දිගටම බොරු කියමින් සිටින විට, අවසානයේදී ඔහු අල්ලාහ් ඉදිරියේ බොරුකාරයෙකු ලෙස ලියා තබනු ලැබේ.”

නිරයවාසීන්ගේ පස්වන වර්ගය: අශිෂ්ට හා නරක චරිතයක් ඇති තැනැත්තා

හදීසයේ සඳහන් “ෂින්සීර්” යන වචනයෙන් අදහස් කරන්නේ නරක චරිතයක් ඇති, අශිෂ්ට පුද්ගලයාය.

ඔහු තම කතාවලදී නිතරම අසභ්‍ය වචන හා පහත් ප්‍රකාශ භාවිත කරයි. නරක චරිතය හා අශිෂ්ට කථාව බොහෝ විට එකිනෙකට සම්බන්ධ වන බැවින්, ඔහු එසේ විස්තර කර ඇත.

5. නිහතමානීව කටයුතු කිරීම පිළිබඳව

තවත් හදීස් වාර්තාවක සඳහන් වන්නේ, නබිතුමා ﷺ එම දේශනයේදී මෙසේ පැවසූ බවයි:

“නියත වශයෙන්ම අල්ලාහ් මට මෙසේ දේව පණිවිඩයක් ලබා දුන්නේය: ‘ඔබලා නිහතමානී වන්න.’”

නිහතමානීකම යනු, තමන්ට ලැබිය යුතු තත්ත්වයට වඩා පහත් තත්ත්වයක සිටීමට එකඟ වීමත්, ඒ සඳහා අල්ලාහ්ගෙන් ප්‍රතිඵල බලාපොරොත්තු වීමත්ය.

ඉමාම් මුස්ලිම් විසින් වාර්තා කරන ලද හදීසයක නබිතුමා ﷺ මෙසේ පැවසූහ:

“අල්ලාහ් වෙනුවෙන් යම් පුද්ගලයෙකු නිහතමානී වන විට, අල්ලාහ් ඔහුගේ තත්ත්වය උසස් කරනු ඇත.”

නිහතමානීකමේ එක් ප්‍රතිඵලයක් වන්නේ, එම ගුණාංගය ඇති පුද්ගලයා අන් අයට වඩා තමන් උසස් යැයි සිතීමෙන් හා ආඩම්බර වීමෙන් වැළකී සිටීමයි. තම පෙළපත, ධනය හෝ වෙනත් කිසිදු හේතුවක් නිසා ඔහු අන් අයට වඩා උසස් යැයි නොසිතයි.

එසේම, නිහතමානීකම පුද්ගලයෙකුට අන් අයට අසාධාරණකම් කිරීමෙන්ද වළක්වයි.

මෙම හදීසයෙන් ලබාගත හැකි පාඩම්

1. ස්වර්ගවාසීන්ගේ හා නිරයවාසීන්ගේ ගුණාංග පැහැදිලි කිරීම.

2. ස්වර්ගයත් නිරයත් දැනටමත් මවා ඇති බව.

3. අල්ලාහ්ට අවනත වෙමින් සාධාරණව කටයුතු කරන පාලකයාගේ උසස් තත්ත්වය.

4. මුස්ලිම්වරුන් සමඟ යහපත් සම්බන්ධතා පවත්වාගෙන යන හා ඔවුන්ට කරුණාව දක්වන තැනැත්තාට හිමි ප්‍රතිඵලය.

5. අවශ්‍යතා තිබුණද අනුන්ගෙන් ඉල්ලීමෙන් වැළකී, පිරිසිදු චරිතයක් පවත්වාගෙන යන පුද්ගලයාගේ උසස් බව.

6. ද්‍රෝහිකම, මසුරුකම හා අශිෂ්ට කථාව තහනම් කිරීම.

7. අල්ලාහ් දේව පණිවිඩය මඟින් තම දූතයාණන්ට ඉගැන්වූ, ජනතාව නොදැන සිටි කරුණු තම සමූහයාට ඉගැන්වීමට නබිතුමා ﷺ දැක්වූ විශේෂ උනන්දුව.

8. මිනිසෙකු සතු ධනය මූලික වශයෙන් අනුමත බවත්, අල්ලාහ් තහනම් කළ දේවල් හැර වෙනත් දේවල් මිනිසුන්ගේ පෞද්ගලික කැමැත්ත අනුව තහනම් කළ නොහැකි බවත්.

9. නබිතුමා ﷺ එවීමට පෙර ජාහිලිය්යා යුගයේ ජනතාව ආගමික මාර්ගයෙන් කෙතරම් බැහැර වී සිටියේද යන්න පැහැදිලි කිරීම.

10. නබිවරුන් අතර කාල පරිච්ඡේදවලදීද සත්‍යය මත රැඳී සිටි පුද්ගලයන් ලෝකයෙන් සම්පූර්ණයෙන් අතුරුදහන් නොවූ බව; එවැනි අය සංඛ්‍යාවෙන් අඩු වුවද සිටි බව.

11. නබිතුමා ﷺ එවීමද එතුමාණන්ට පරීක්ෂාවක් වූ බව. එනම්, එතුමාණන් තමන්ට පැවරුණු පණිවිඩය නිසි ලෙස දැනුම් දෙන්නේද, තම ජනතාවගෙන් සිදුවන හිංසා පීඩා ඉවසන්නේද යන්න පරීක්ෂා කිරීම.

12. අල්ලාහ් අල්-කුර්ආනය පහසු කර ඇති බවත්, නබිතුමා ﷺ ටත් එතුමාණන්ගේ සමූහයාටත් එය කියවීම, මතක තබාගැනීම හා අවබෝධ කරගැනීම පහසු කර ඇති බවත්.

Related posts:

මිනිසා යනු කවරෙක්ද? - 03

ඉස්ලාම් ධර්මය සහ ධනවාදය

සයවන බුද්ධිය හෙවත් විඥානය