අති උත්තරීතරවූ අල්ලාහ්ගේ මහඟුභාවය

අල්ලාහ්ගේ ශ්‍රේෂ්ඨත්වය

සියලු ප්‍රශංසා සකල ලෝකයන්හි පරමාධිපති වූ අල්ලාහ්ටම හිමි වේ. අපගේ නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන්ටත්, එතුමාණන්ගේ පවුලේ සාමාජිකයන්ටත්, සහාබාවරුන්ටත්, විනිශ්චය දිනය දක්වා යහපත් අයුරින් ඔවුන්ව අනුගමනය කරන්නන්ටත් අල්ලාහ්ගේ ශාන්තිය, ආශීර්වාදය හා සමාදානය අත්වේවා!

ඉන් අනතුරුව:

සැබැවින්ම අල්ලාහ් සුබ්හානහු වතාආලා මිනිසුන්ට සත්‍යය වෙත මඟ පෙන්වා, එය ඔවුන්ට පැහැදිලි කර දී ඇත. තවද, ඔවුන්ව ස්වභාවයෙන්ම යහමඟ පිළිගැනීමට නැඹුරු වන අයුරින් නිර්මාණය කර ඇත. තමන්ගේ සංඥා හා සාක්ෂි පිළිබඳව ඔවුන්ට දැනුම් දීමෙන් අල්ලාහ් තම ගැත්තන්ට තමන්ව හඳුන්වා දී ඇත. එසේම, විශ්වයේ ඇති අල්ලාහ්ගේ සංඥා පිළිබඳව සිතා බැලීමටත්, ගැඹුරින් කල්පනා කිරීමටත් අවශ්‍ය හැකියාවන් මිනිසාගේ බුද්ධිය හා ඉන්ද්‍රියයන් තුළ අල්ලාහ් විසින් ඇති කර තිබේ.

අල්ලාහ් සුබ්හානහු වතාආලා තමන්ගේ ශ්‍රේෂ්ඨත්වය පෙන්වා දෙන සංඥා සහ සියලුම මැවීම් නිර්මාණය කර ඇත. මිනිසුන් අල්ලාහ්ගේ තත්ත්වය හා ශ්‍රේෂ්ඨත්වය පිළිබඳව නොදන්නා විට ඔවුහු නොමඟ යති. මිනිසාගේ හදවත තුළ අල්ලාහ් අස්ස වජල්ලට ඇති ගෞරවය දුර්වල වූ විට, ඔහුගේ ගැතිභාවය ද දුර්වල වේ. එහෙත්, මිනිසාගේ හදවත තුළ අල්ලාහ්ගේ ශ්‍රේෂ්ඨත්වය වැඩි වන විට, ඔහු අල්ලාහ්ට දක්වන ගැතිභාවය ද වැඩි වේ.

මනුෂ්‍ය වර්ගයාට ඇති වන විශාලතම විපත වන්නේ අල්ලාහ් පිළිබඳව නොදැන සිටීමයි. එසේම, විශාලතම භාග්‍යය හා යහමඟ වන්නේ අල්ලාහ් පිළිබඳව දැනුම ලබා ගැනීමයි. ඔබේ හදවත තුළ අල්ලාහ් කෙරෙහි ඇති ගෞරවයේ ප්‍රමාණයට අනුව එය ඔබේ වචන හා ක්‍රියාවන් තුළින් ප්‍රකාශ වේ. ඔබ යම් දෙයකට කොතරම් ශ්‍රේෂ්ඨත්වයක් ලබා දෙන්නේද, ඒ අනුව ඔබ එයට යටත් වී ගැතිකම් කරනු ඇත. එය ඉතා සුළු දෙයක් වුවද එසේ විය හැකිය.

මේ නිසා සමහරු මීයන්ට වන්දනා කරති. ඔවුන් මීයන්ට ශ්‍රේෂ්ඨත්වයක් ලබා දී ඇති බැවිනි. තවත් සමහරු ගවයන්ට වන්දනා කරති. ඔවුන් ගවයන්ට ශ්‍රේෂ්ඨත්වයක් ලබා දී ඇති බැවිනි. තවත් සමහරු ග්‍රහ වස්තූන්ට වන්දනා කරති. ඒවා ශ්‍රේෂ්ඨ දේවල් යැයි සිතා ඒවාට ශ්‍රේෂ්ඨත්වයක් ලබා දී ඇති බැවිනි.

මෙම පොළොවේ පවතින සැබෑ ගැටුම වන්නේ සැබෑ ශ්‍රේෂ්ඨත්වය සහ මනඃකල්පිත ශ්‍රේෂ්ඨත්වය අතර ඇති ගැටුමයි. සැබෑ ශ්‍රේෂ්ඨත්වය අල්ලාහ් සුබ්හානහු වතාආලාගේ ශ්‍රේෂ්ඨත්වයයි.

මේ නිසා අල්ලාහ් තම නාමයන් හා ගුණාංග පැහැදිලි කිරීමෙන් තම ගැත්තන්ට තමන්ව හඳුන්වා දෙයි. එසේම, තමන්ගේ ශ්‍රේෂ්ඨත්වයට සාක්ෂි දරන මැවීම් පෙන්වා දෙමින් ද තම ගැත්තන්ට තමන්ව හඳුන්වා දෙයි.

මේ හේතුවෙන් අල්ලාහ් අස්ස වජල්ල තම ගැත්තන්ට අහස පිළිබඳව නිතර සිතා බලන ලෙස උපදෙස් දෙයි. අහස නිර්මාණය කරනු ලැබුවේ කෙසේද? අල්ලාහ් එය ස්ථර වශයෙන් සකස් කළේ කෙසේද? අල්ලාහ් පොළොව නිර්මාණය කර එය ද ස්ථර වශයෙන් සකස් කළේ කෙසේද? අල්ලාහ් මිනිසා නිර්මාණය කළේ කෙසේද? පොළොව විහිදුවා, කඳු ස්ථාපිත කර, වලාකුළු හා සුළං ගමන් කරවන්නේ කෙසේද? මෙම සියලුම ජීවී හා අජීවී දේවල ක්‍රියාකාරිත්වය අල්ලාහ් පාලනය කරන්නේ කෙසේද?

ඒවා අතරින් සමහරක ක්‍රියාකාරිත්වය හා ජීවිත කාලය එක් දිනක් පමණි. තවත් සමහරක් දින දෙකක් පවතී. තවත් සමහරක් දින තුනක් පවතී. තවත් සමහරක ආයු කාලය ඊටත් වඩා දිගු වේ.

ජීවිතය හා මරණය අඛණ්ඩව සිදුවීම, ඒවා එසේ වීමට කැමැත්ත දක්වන අල්ලාහ් සුබ්හානහු වතාආලාගේ ශ්‍රේෂ්ඨත්වයට සාක්ෂියකි.

එබැවින්, පොළොවේ අල්ලාහ් සහ ඔහුගේ සතුරන් අතර පවතින සැබෑ ගැටුම ශ්‍රේෂ්ඨත්වය පිළිබඳ ගැටුමක් බව මුඃමින්වරයෙකු දැන සිටිය යුතුය. එහි එක් පාර්ශ්වයක් වන්නේ අල්ලාහ්ගේ සැබෑ ශ්‍රේෂ්ඨත්වයයි. අනෙක් පාර්ශ්වය වන්නේ මිනිසා තම හදවත තුළ මවාගත්, දෙවියෙකු යැයි සිතන දෙයකට ආරෝපණය කරන මනඃකල්පිත ශ්‍රේෂ්ඨත්වයයි.

මිනිසෙකු යම් ගුණාංගයක් ශ්‍රේෂ්ඨ යැයි සිතා, එම ගුණාංගය ඇතැයි විශ්වාස කරන දෙයකට ආදරය කරයි. එසේම, අල්ලාහ් හැර වෙනත් දෙයකට බිය වන්නේ නම්, එයට කෘත්‍රිම බලයක් හා ශ්‍රේෂ්ඨත්වයක් ඇතැයි ඔහු සිතාගෙන සිටියි. ඒ ආකාරයෙන්ම, අල්ලාහ් හැර වෙනත් අයෙකුගෙන් බලාපොරොත්තු ද තබා ගනියි.

අල්ලාහ් සුබ්හානහු වතාආලා තම ගැත්තන්ට තම මැවීම් පිළිබඳව ගැඹුරින් සිතා බලන ලෙසත්, විශ්වය තුළ ඔහුගේ නාමයන් හා ගුණාංගවල බලපෑම් සහ සලකුණු නිරීක්ෂණය කරන ලෙසත් අණ කරයි.

මිනිසුන් තමන් වන්දනා කරන දේවලට ලබා දෙන ශ්‍රේෂ්ඨත්වයේ ප්‍රමාණයට අනුව ඒවා වෙත වන්දනාව යොමු කරති. යමෙකු යම් දෙයකට ශ්‍රේෂ්ඨත්වය ලබා දෙන්නේ නම්, ඔහු එයට ගැතිකම් කරයි. යමෙකු යම් දෙයක් පහත් කොට සලකන්නේ නම්, ඔහු එය අවමානයට ලක් කරයි.

මිනිසුන්ගේ හදවත් තුළ ඇති වන විශාලතම විපත හා අවාසනාව වන්නේ මිනිසෙකු තම පරමාධිපතිව සුළු කොට සලකා, ඔහුව අත්හැර වෙනත් අයෙකුට වන්දනා කිරීමයි. මෙය ඉතාමත් බරපතළ විපතක් වන අතර, විශාලතම අසාධාරණය ද වේ.

මේ නිසා නබිවරුන් සියලු දෙනාම තව්හීද් හෙවත් ඒකීයත්වය වෙත මිනිසුන්ට ඇරයුම් කළහ. එහි අරමුණ වූයේ අල්ලාහ් අස්ස වජල්ලගේ සැබෑ ශ්‍රේෂ්ඨත්වය පැහැදිලි කිරීමයි. ඉන් අනතුරුව, මිනිසා අල්ලාහ් සුබ්හානහු වතාආලාට පමණක් ගැති වී, වන්දනාමානයට ලක් කරන කිසිදු දෙයකදී ඔහුට හවුල්කරුවෙකු නොතබා, අල්ලාහ්ව ඒකීය කරමින් වන්දනා කළ යුතුය.

අල්ලාහ් සුබ්හානහු වතාආලා තමන්ගේ ශ්‍රේෂ්ඨත්වය පෙන්වා දෙන සාක්ෂි හා සංඥා ලෙස සියලුම මැවීම් නිර්මාණය කර ඇත. අල්ලාහ්ගේ ශ්‍රේෂ්ඨත්වය පිළිබඳව දැනගැනීමෙන්, ගැත්තෙකු තම පරමාධිපතියාට දක්වන ගැතිභාවය තව තවත් වැඩි වේ. සැබැවින්ම, මිනිසුන් අල්ලාහ්ගේ තත්ත්වය හා ඔහුගේ ශ්‍රේෂ්ඨත්වය පිළිබඳව නොදන්නා විට පමණක් නොමඟ යති.

අල්ලාහ් තමන්ගේ ශ්‍රේෂ්ඨත්වයට සාක්ෂි දරන තම මැවීම් වන පොළොව, අහස, සුළඟ සහ වලාකුළු ආදිය පිළිබඳව ගැඹුරින් සිතා බලන ලෙස සියලුම මැවීම්වලට ඇරයුම් කර ඇත. ඒවා පිළිබඳව දැනගැනීමෙන් මිනිසාට තම පරමාධිපතියා කෙරෙහි ඇති විශ්වාසය හා ස්ථිරත්වය වැඩි වේ. එසේම, ඔහුට දක්වන ගැතිභාවය ද වර්ධනය වේ. තවද, අල්ලාහ් වෙනුවෙන් තමන් වැය කරන දේවල් ඉතා සුළු දේවල් ලෙස ඔහු සලකයි.

අල්ලාහ් සුබ්හානහූ වතආලා, මිනිසුන්ට සත්‍යය පෙන්වා දී, ඒ වෙත ඔවුන්ට මඟ පෙන්වීම සඳහා තම නබිවරුන්ව (අලයිහිමුස් සලාම්) එව්වේය. එම සත්‍යය පැහැදිලි කිරීම සඳහා ඔවුහු සාධක හා පැහැදිලි තර්ක ද ඉදිරිපත් කළහ. එහෙත් ෂෙයිතානුන් මිනිසුන් නොමඟ යවති. මේ නිසාම අල්ලාහ් අස්ස වජල්ල, හදීස් කුද්සියක මෙසේ පවසයි.

“මාගේ ගැත්තන්ව සත්‍යය වෙත නැඹුරු වූ පිරිසිදු ස්වභාවයෙන් මම මවා ඇත්තෙමි. පසුව ෂෙයිතානුන් ඔවුන්ව නොමඟ යැවූහ.”

අල්ලාහ් ඔවුන්ව ෆිත්රා නම් සහජ පිරිසිදු ස්වභාවය මත මැව්වේය. තවද, ෂෙයිතානුන්ට මිනිසුන් සමඟ සටන් කර ඔවුන්ව පරාජය කිරීමට උත්සාහ කිරීමේ හැකියාව ලබා දී ඇත. එවිට ජයග්‍රහණය ලබන්නාම බලවත් තැනැත්තා බවට පත්වෙයි. සැබෑ ආධිපත්‍යය අල්ලාහ්ටම අයත්ය. අවසාන යහපත් ප්‍රතිඵලය තක්වා ඇති අයටය; අල්ලාහ්ට බිය වී ඔහුගේ නියෝග පිළිපදින අයටය.

අල්ලාහ් සුබ්හානහූ වතආලා, මේ පොළොව මත තම නබිවරුන්, දූතයන්, සාධක හා පැහැදිලි සාක්ෂි මඟින් මිනිසුන්ට සත්‍යය පැහැදිලි කර දෙයි.

ඔහු ආශ්චර්යයන් හා සංඥා පෙන්වා දෙයි. ඉතා සුළු දේවල් තුළින් පවා තම සංඥා පෙන්වා දෙයි. මිනිසෙකු රෝගයකට ගොදුරු වෙයි; ශාරීරික දුර්වලතාවලටද මුහුණ දෙයි. මිනිසුන්ගේ දුර්වලකම ඔවුන්ට පැහැදිලි කර දීමට අල්ලාහ් අස්ස වජල්ල කැමති වන බැවිනි.

මුළු මිනිස් සමාජයම හෝ යම් රටක්, රාජධානියක්, ප්‍රදේශයක් හෝ ගමක් තමන්ට යටත් වන තරමට බලය හිමි පුද්ගලයෙකු ඔබට දැකගත හැකිය. ඔහු ජනතාව අතර ගෞරවයටත් බලපෑමටත් ලක් වූ ප්‍රධානියෙකු විය හැකිය. නමුත් අල්ලාහ් අස්ස වජල්ල ඔහුව එක් මොහොතකින්ම ඇද වැටීමට සලස්වයි. එය මරණය නිසා විය හැකිය; රෝගයක් නිසා විය හැකිය; නැතහොත් මෙලොවෙහි සිදුවන වෙනත් විපත් හා අවාසනාවන් නිසා විය හැකිය.

මෙවැනි සිදුවීම් හා සාක්ෂි මඟින්, ජනතාව මහත් පුද්ගලයන් ලෙස සලකන අයත්, තමන්ම මහත් පුද්ගලයන් යැයි සිතන අයත් සැබවින්ම දුර්වල බව මිනිසුන්ට පැහැදිලි කර දීමට අල්ලාහ් සුබ්හානහූ වතආලා අපේක්ෂා කරයි.

එහෙත් මිනිසුන්ගේ අවාසනාව හා දුක්ඛිත තත්ත්වය වන්නේ, ඔවුන් එක් මනඃකල්පිත මහත් පුද්ගලයෙකුගෙන් ඉවත් වී තවත් මනඃකල්පිත මහත් පුද්ගලයෙකු වෙත යාමයි.

සැබවින්ම, අල්ලාහ් සුබ්හානහූ වතආලා පමණක් සියලුම මහත්කමට හිමිකරුය. එම මහත්කමෙහි ඔහුට සමාන කිසිවෙකු හෝ ඔහුට සමතැන් ගත හැකි කිසිවෙකු හෝ නැත.

මිනිසුන් අතර ඇතිවන කිසිදු ෂිර්ක් (අල්ලාහ්ට ආදේශයන් තැබීමක්) හෝ කුෆ්ර් (දේව ප්‍රතික්ෂේපයක්) අල්ලාහ්ගේ මහත්භාවය පිළිබඳ නොදැනුවත්කම නිසා ඇති නොවන්නේ නැත. එම නොදැනුවත්කම නිසාම, අල්ලාහ්ට පමණක් හිමි මහත්භාවය ඔවුහු අන් අයට පවරති.

අල්ලාහ් ජල්ල වඅලා මිනිසුන් අමතා ඔවුන්ට මෙසේ පැහැදිලි කර දෙයි: “මා ගැනත්, මා නැමදිය යුතු ආකාරය ගැනත් ඔබ නොදැන සිටීමට හේතුව වන්නේ, මා සතු මහත්භාවයට හිමි තැන ඔබ වෙනත් අයට ලබා දී තිබීමයි.”

අල්ලාහ් සුබ්හානහූ වතආලා මෙසේ පවසයි:

“මිනිසුනි! එක් උපමාවක් ඉදිරිපත් කරනු ලැබ ඇත. එබැවින් එයට සවන් දෙන්න. අල්ලාහ් හැර ඔබ ප්‍රාර්ථනා කරන අය සියලු දෙනා එක්රැස් වුවද මැස්සෙකු පවා නිර්මාණය කිරීමට ඔවුන්ට කිසිසේත් නොහැකිය. මැස්සා ඔවුන්ගෙන් යමක් පැහැරගෙන ගියහොත්, එය උගෙන් නැවත ලබාගැනීමටද ඔවුන්ට නොහැකිය. ඉල්ලා සිටින්නාද දුර්වලය; ඔහුගෙන් ඉල්ලා සිටිනු ලබන්නාද දුර්වලය.” (අල්කුර්ආන් 22:73)

මූර්ති වන්දනාව ඇතිවීමට හේතුව කුමක්ද? පිළිම වන්දනාවට හේතුව කුමක්ද? කල්පිත මහත් බලයක් ඇතැයි සිතන දෙයකට බිය වීමට හේතුව කුමක්ද?

එයට හේතුව ඔබ අල්ලාහ්ව නිසි ලෙස නොදැන සිටීමත්, ඒ නිසා අල්ලාහ් හැර වෙනත් අය මහත් කර සැලකීමත්ය.

අල්ලාහ් සුබ්හානහූ වතආලා මෙසේ පවසයි:

“ඔවුහු අල්ලාහ්ව ඔහුට හිමි නිසි අයුරින් අගය නොකළහ. නියත වශයෙන්ම අල්ලාහ් බලසම්පන්නය; සියල්ලන් අබිබවා ජයගන්නාය.” (අල්කුර්ආන් 22:74)

මේ නිසාම අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන් ﷺ තම සහාබාවරුන්ට මෙන්ම අනෙකුත් ජනතාවටද, අල්ලාහ් සුබ්හානහූ වතආලාට හිමි සැබෑ අයිතිය කුමක්ද යන්නත්, අල්ලාහ් අස්ස වජල්ලව නිවැරදිව හඳුනාගත යුත්තේ කෙසේද යන්නත් නිතර පැහැදිලි කර දුන්හ.

ඒ ඇයි?

ඔබ අල්ලාහ්ව සැබෑ ලෙස හඳුනාගත් විට, ඔබේ හදවත තුළ අල්ලාහ් හැර අන් සියල්ලන්ගේ මහත්භාවය පහව යන බැවිනි.

අබූ දාවූද් ඇතුළු හදීස් ග්‍රන්ථවල ජුබයිර් ඉබ්නු මුත්ඉම් (රළියල්ලාහු අන්හු) තුමාගෙන් වාර්තා වන හදීසයක මෙසේ සඳහන් වේ:

අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන් ﷺ මින්බරය මත සිටියදී මිනිසෙක් පැමිණ මෙසේ පැවසීය:

“අල්ලාහ්ගේ දූතයාණනි! අපගේ සම්පත් විනාශ වී ගොස් ඇත. අපගේ දරුවන් කුසගින්නේ සිටිති. ජීවිතද විනාශයට පත්වෙමින් තිබේ. එබැවින් අප වෙනුවෙන් වැසි පතන්න. අපි අල්ලාහ් ඉදිරියේ ඔබව මැදිහත්කරුවෙකු ලෙස ඉදිරිපත් කරමු; එසේම ඔබ ඉදිරියේ අල්ලාහ්ව මැදිහත්කරුවෙකු ලෙස ඉදිරිපත් කරමු.”

මෙම පුද්ගලයා අල්ලාහ් පිළිබඳ නොදැනුවත්කම නිසා අල්ලාහ් නොවන කෙනෙකුට අතිමහත් තත්ත්වයක් ලබා දුන්නේය. ජනතාවට සහනය ලබාදීම සඳහා අල්ලාහ්ව නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාට මැදිහත්කරුවෙකු ලෙස සැලකුවේය.

එවිට නබි ﷺ තුමා ඔහු දෙසට හැරී මෙසේ පැවසූහ:

“නුඹට විනාශය අත්වේවා! අල්ලාහ් කවරෙක්දැයි නුඹ දන්නෙහිද?”

ඉන්පසු නබි ﷺ තුමා “සුබ්හානල්ලාහ්! සුබ්හානල්ලාහ්! සුබ්හානල්ලාහ්!” යනුවෙන් අල්ලාහ්ව පිවිතුරු කරමින් ඔහුගේ මහිමය ප්‍රකාශ කළහ. අල්ලාහ්ගේ පිවිතුරුභාවය හා මහත්භාවය ප්‍රකාශ කරමින් සිටියදී, නබි ﷺ තුමාගේ මුහුණේ වෙනසක් පවා දක්නට ලැබිණි.

ඉන්පසු නබි ﷺ තුමා මෙසේ පැවසූහ:

“අල්ලාහ් කවරෙක්දැයි නුඹ දන්නෙහිද? අල්ලාහ් තම අර්ෂ්ට ඉහළින් සිටියි. ඔහුගේ අර්ෂ් ඔහුගේ අහස්වලට ඉහළින් පිහිටා ඇත.” ඉන්පසු තම අතේ ඇඟිලි විහිදුවා, ගෝලාකාර ගෝලාධාරයක් මෙන් අහස්වල පිහිටීම පෙන්වා දුන්හ.

අල්ලාහ්ගේ මහත්භාවය නොදැන සිටීම නිසා මෙම ගම්බද අරාබි පුද්ගලයා තමන් වෙත සහනය පතා පැමිණි බව නබි ﷺ තුමා ඔහුට පැහැදිලි කිරීමට අදහස් කළහ. ඒ සමඟම අල්ලාහ් සුබ්හානහූ වතආලාගේ මහත්භාවයද ඔහුට හඳුන්වා දීමට උත්සාහ කළහ.

අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන් ﷺ වෙතින් වාර්තා වන මුර්සල් හදීසයක, අබ්බාස් ඉබ්නු අබ්දුල් මුත්තලිබ් (රළියල්ලාහු අන්හු) තුමාගෙන්ද, අබූ හුරයිරා (රළියල්ලාහු අන්හු) තුමාගෙන්ද, අබ්දුල්ලාහ් ඉබ්නු මස්ඌද් (රළියල්ලාහු අන්හු) තුමාගෙන්ද වාර්තා වූ තවත් පුවතක මෙසේ සඳහන් වේ:

අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන් ﷺ වර්ෂාව ඇදහැළෙන වලාකුළක් දැක තම සහාබාවරුන්ගෙන් මෙසේ විමසූහ:

“මේ කුමක්ද?”

ඔවුහු, “වලාකුළකි” යැයි පැවසූහ. එය වැසි ජලයෙන් පිරුණු වලාකුළක් බවද පැවසූහ.

නබි ﷺ තුමා එය “මස්න්” සහ “අනාන්” යනුවෙන්ද හඳුන්වා දුන්හ. සහාබාවරුද එය පිළිගත්හ.

ඉන්පසු අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන් ﷺ මෙසේ පැවසූහ:

“පොළොව සහ පහළම අහස අතර දුර වසර පන්සියයක ගමනකි.”

නබි ﷺ තුමා මෙයින් පැහැදිලි කිරීමට අදහස් කළේ මෙයයි:

ඔබ හා ඔබට මීටර් සිය ගණනක් පමණක් දුරින් ඇති බව පෙනෙන මෙම වලාකුළ අතර තිබෙන දුර පමණක් ගැන සිතා, වැසි ලැබීමේ සියලු කාරණා එයට පමණක් සීමා නොකරන්න. සැබෑ කාරණය ඊට වඩා අතිමහත්ය.

වර්ෂාව ඇදහැළෙන වලාකුළෙන් ලැබෙන වැස්සට පමණක් ඔබේ හදවත් බැඳ නොතබන්න.

පොළොව සහ පහළම අහස අතර දුර වසර පන්සියයක ගමනකි. එක් අහසක් සහ ඊළඟ අහස අතර දුරද වසර පන්සියයක ගමනකි. සෑම අහසකම ඝනකම වසර පන්සියයක ගමනකි. අර්ෂ්හි පහළම කොටස සහ ඉහළම කොටස අතර දුර වසර පන්සියයක ගමනකි. අල්ලාහ් සුබ්හානහූ වතආලා තම අර්ෂ් මත ඉස්තිවා වී සිටියි.

මිනිස් වර්ගයා නොමඟ යාමට හේතුව වන්නේ, ඔවුන් ඉතා පටු සීමාවක් තුළ ජීවත් වෙමින් තමන්ම බලසම්පන්න යැයි සිතීමයි.

අල්ලාහ් සුබ්හානහූ වතආලා මෙසේ පවසයි:

අල්ලාහ් සුබ්හානහූ වතආලා තම අයත් සංඥා, තම මැවීම්, තම නාමයන් හා ගුණාංග පැහැදිලි කිරීමෙන් තම ගැත්තන්ට තමන්ව හඳුන්වා දෙයි.

ඔවුන් අල්ලාහ්ව නිවැරදිව හඳුනාගත් විට, ඔහු හැර අන් සියල්ල ඔවුන්ගේ හදවත් තුළ සුළු දේ බවට පත්වේ.

මේ නිසාම මිනිසුන් අතර ඇතිවන තැතිගැන්ම, බිය, කලබලය, ඉවසීමේ හිඟකම, භීතිය සහ අල්ලාහ් හැර වෙනත් අයට වහල්භාවයෙන් යටත්වීම වැනි තත්ත්වයන් ඇතිවීමට ප්‍රධාන හේතුව වන්නේ අල්ලාහ් සුබ්හානහූ වතආලා පිළිබඳ ඔවුන්ගේ නොදැනුවත්කමයි.

අද ලෝකයේ මිනිසුන් කවර දේවලට වන්දනාමාන කරන්නේදැයි බලන්න.

සමහරු පිළිම හෝ ගල් වන්දනා කරති.
තවත් සමහරු තම බුද්ධිය හා තමන්ගේම මනඃකල්පිත අදහස් වන්දනා කරති. තමන් සතු කර්මාන්තයක්, වෘත්තීය කුසලතාවක් හෝ දැනුමක් තමන්ට යම් ප්‍රතිඵල ලබා දෙන බව දැක, ඒවාට රැවටී ඒවා ගැන අධික ආඩම්බරයට පත්වෙති.
තවත් සමහරු හින්දු ආගමිකයන් අතර දක්නට ලැබෙන ආකාරයට සතුන් හා ගවයන් වැනි මෘගයන් වන්දනා කරති. ඔවුන්ට යම් යහපතක්, සම්පත් හෝ ජයග්‍රහණයක් ලැබෙන බවට සිතා, මහත්භාවයේ එක් පැතිකඩක් පමණක් දැක අල්ලාහ් හැර ඒවා වන්දනා කරති.
තවත් සමහරු මීයන් පවා වන්දනා කරති. “මේ දුර්වල සත්වයා වේල්ලක් හාරා එය කඩා වැටීමට සලස්වා, මිනිස් වර්ගයා විනාශයට පත් කළ හැකිය” යැයි ඔවුහු සිතති. මහත්භාවයේ එක් පැතිකඩක් පමණක් දැක, එයට එහා ගිය දෙයක් නොදකින නිසා ඔවුහු මෙසේ කරති.
තවත් සමහරු තමන්ට පෙනෙන දේවල් අතරින් මහත් යැයි සැලකිය හැකි කිසිවක් නොදකින බැවින්, ජින්වරුන් වැනි අදෘශ්‍යමාන දේවල් මහත් කර සලකති.
තවත් සමහරු ග්‍රහතරු හා ආකාශ වස්තූන් මහත් කර සලකති. සූර්යයා, චන්ද්‍රයා සහ ග්‍රහයන්ගේ ගමන් කිරීම මිනිස් ජීවිතයට බලපාන බවත්, කාලයේ ගමන් මඟ, එහි මිනිත්තු හා ක්ෂණයන්, හිරු උදාව සහ හිරු බැසීම වැනි දේවලට ඒවා බලපෑම් කරන බවත් ඔවුහු සිතති. එබැවින් ඒවාට මහත්භාවය පවරා ඒවා වෙත යොමු වෙති. ඒ ඇයි? ඒවා මිනිස් වර්ගයාට බලපෑමක් ඇති කරන බව ඔවුන් සිතන නිසාය.

මෙම පිරිස තමන් දකින දේවල්ම වන්දනා කරමින් ඒවා තුළ අතරමං වෙති.

තවත් පිරිසක් විවිධ වන්දනාමාන ලබන දේවල් හා මහත් කර සලකනු ලබන බලවේග රාශියක් දකිති. එක් අයෙකු තවත් අයෙකු මහත් කර සලකයි; තවත් අයෙකු වෙනත් අයෙකු මහත් කර සලකයි. මෙවැනි තත්ත්වයක් දැක ඔවුහු ඒ සියල්ල ප්‍රතික්ෂේප කර, විශ්වයට මැවුම්කරුවෙකු සිටින බවද ප්‍රතික්ෂේප කර, දේව ප්‍රතික්ෂේපකයන් බවට පත්වෙති.

අල්ලාහ් සුබ්හානහූ වතආලා තම ග්‍රන්ථය වන අල්කුර්ආනය තුළින් තම ගැත්තන්ට තමන්ව හඳුන්වා දෙයි. එසේම නබි ﷺ තුමාණෝද තමන්ගේ රබ් වන අල්ලාහ් ජල්ල වඅලා තම ගැත්තන්ට හඳුන්වා දුන්හ. එමගින් අල්ලාහ්ගේ සැබෑ ශ්‍රේෂ්ඨත්වය හා ඔහුට හිමි උසස් තත්ත්වය ඔවුන් අවබෝධ කරගත යුතුය.

අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන් ﷺ තුමාණන් විසින් පැවසූ බව මුස්නද් ග්‍රන්ථයේ අබූ දර්ර් (රළියල්ලාහු අන්හු) තුමාගෙන් වාර්තා වන හදීසයක මෙසේ සඳහන් වේ:

“මා දකින දේ ඔබලා දකිනවාද? මා අසන දේ ඔබලාට ඇසෙනවාද? අහස ශබ්ද නඟමින් සිටියි. එසේ ශබ්ද නැඟීම එයට සුදුසුය. එහි ඇඟිලි හතරක ප්‍රමාණයක තරම්වත් ඉඩක් නොමැත. එම ස්ථානයේ අල්ලාහ්ට සුජූද් කරන හෝ රුකූඋ කරන මලක්වරයෙකු සිටියි.”

මෙම ප්‍රකාශය තුළින් නබි ﷺ තුමාණෝ අල්ලාහ් ජල්ල වඅලා විසින් මවා ඇති මැවීම්වල අතිවිශාල සංඛ්‍යාවත්, ඔහුට නමස්කාර කරන අයගේ අතිවිශාල සංඛ්‍යාවත් පැහැදිලි කළහ.

එම මැවීම්වල තත්ත්වය මිනිසා සැබවින්ම දැනගත්තේ නම්, අල්ලාහ්ට තමන් කරන නැමදුම ඉතා සුළු දෙයක් ලෙස සලකනු ඇත. තමන්ගේ හැකියාවන් දුර්වල බවද අවබෝධ කරගනු ඇත. අල්ලාහ් අස්ස් වජල්ල තමන්ට ලබා දී ඇති හැකියාවන් හා ශක්තිය පිළිබඳව ආඩම්බර වීම වෙනුවට, ඒවායේ සීමාවන් තේරුම්ගෙන ඒවා ඉතා සුළු දේවල් ලෙස සලකනු ඇත.

නබි ﷺ තුමාණෝ අන් අය නොදැන සිටි දේවල් අල්ලාහ්ගෙන් දැන සිටියහ. අන් අයට දැකගත නොහැකි දේවල් අල්ලාහ් අස්ස් වජල්ල විසින් නබි ﷺ තුමාණන්ට දැකගැනීමටද සලස්වා දුන්නේය. එබැවින් මක්කාවේ පිහිටි මස්ජිදුල් හරාම් සිට ජෙරුසලමේ පිහිටි මස්ජිදුල් අක්සා දක්වා රාත්‍රී ගමනකින් ඔවුන් රැගෙන යනු ලැබූහ. ඉන්පසු හත්වන අහස දක්වා ඔවුන් ඔසවාගෙන යනු ලැබූහ. එහිදී අල්ලාහ් අස්ස් වජල්ල කිසිදු තිරයකින් තොරව ඔවුන් සමඟ කතා කළේය.

නබි ﷺ තුමාණෝ මෙසේ පැවසූහ:

“මා දන්නා දේ ඔබලා දැන සිටියේ නම්, ඔබලා සිනාසෙන්නේ ස්වල්ප වශයෙනි; හඬන්නේ බොහෝ වශයෙනි. ඇඳන් මත කාන්තාවන් සමඟ සතුටු වීමෙන්ද ඔබලා ප්‍රීතියට පත් නොවන්නෙහුය. තවද, ඔබලා පිටතට ගොස් අල්ලාහ් වෙත හඬ නඟමින් බැගෑපත්ව ප්‍රාර්ථනා කරන්නෙහුය.”

එනම්, අල්ලාහ්ගේ එම අතිමහත් ශ්‍රේෂ්ඨත්වය හා මැවීම්වල සැබෑ තත්ත්වය දැනගත් විට, මිනිසුන් ඒ පිළිබඳව විස්මයට පත්වී ලෞකික සැපසම්පත්වල ගිලී සිටීම අඩු කර, අල්ලාහ් වෙත වැඩි වශයෙන් යොමු වනු ඇත.

මේ නිසාම අල්ලාහ්ගේ කරුණාවක් වශයෙන්, ඔහුගේ සම්පූර්ණ ශ්‍රේෂ්ඨත්වය මනුෂ්‍ය වර්ගයාට හෙළි නොකරයි. ඒ ඇයි? එය සම්පූර්ණයෙන් අවබෝධ කරගැනීමට මිනිසුන්ට නොහැකි බැවිනි.

ඒ වෙනුවට අල්ලාහ් අස්ස් වජල්ල මිනිසුන්ව සීමිත දැනුම් වපසරියක් තුළ තබා ඇත. එබැවින් ඇතැම් මිනිසුන් තමන්ගේ පාද යට ඇති ස්ථානය හැර වෙනත් කිසිවක් අවබෝධ කර නොගනිති.

තවත් සමහරු ගමක ජීවත් වෙමින්, එම ගමම මුළු ලෝකය යැයිද, විශ්වයේ මුළු රාජධානිය එයම යැයිද සිතති.

තවත් සමහරු නගරයක හෝ රටක ජීවත් වෙති. තමන්ගේ රට ලෝකයේ බලවත්ම රට යැයි සිතමින්, එයට අමතරව ඇති වෙනත් දේවල් පිළිබඳව නොසිතති.

තවත් සමහරු සියලු මැවීම්ම පෘථිවිය තුළ පමණක් පවතින බවත්, ඊට අමතරව වෙනත් කිසිදු මැවීමක් නොමැති බවත් සිතති. ඔවුන් සීමිත දැනුම් වපසරියක් තුළ ජීවත් වන නිසා, තමන් නොදන්නා දේවල් නොපවතින බවට වැරදි නිගමනයකට පැමිණෙති.

මේ නිසා අල්ලාහ් සුබ්හානහූ වතආලා තම මැවීම්වල විශාලත්වය හා පුළුල්භාවය තුළින් තම ගැත්තන්ට තමන්ව හඳුන්වා දෙයි. එමෙන්ම තම මැවීම් පිළිබඳව ගැඹුරින් සිතා බැලීමටත්, ඒවා ගැන කල්පනා කිරීමටත් ඔවුන්ට අණ කරයි.

අල්ලාහ්ගේ ශ්‍රේෂ්ඨත්වයත් ඔහුගේ දැනුමේ අසීමිත පුළුල්භාවයත් අවබෝධ කරගැනීමට මෙය පමණක් වුවද ප්‍රමාණවත්ය.

මනුෂ්‍ය වර්ගයා බිහි වූ මුල් මොහොතේ සිටම, සෑම දිනකම මිනිසුන් තමන්ගේ නොදැනුවත්කම අඩු කරමින් අලුත් දැනුම ලබා ගනිති. එසේ වුවද දැනුම කිසිදා අවසන් නොවේ. මිනිසාගේ නොදැනුවත්කමද සම්පූර්ණයෙන් තුරන් නොවේ.

අල්ලාහ් අස්ස් වජල්ල මෙසේ පවසයි:

“ඔබලාට දැනුමෙන් ලබා දී ඇත්තේ ඉතා ස්වල්පයක් පමණි.” (අල්-ඉස්රා: 85)

මේ තුළින් අල්ලාහ් අස්ස් වජල්ල මිනිසාට තහවුරු කරන්නේ, ඔහු කෙතරම් දැනුමක් හා අවබෝධයක් ලබා ගත්තද, දැනුමේ අවසාන සීමාවට කිසිදා ළඟා විය නොහැකි බවයි. මිනිසා නිරන්තරයෙන් නොදැනුවත්කමේ සිට දැනුම කරා ගමන් කරයි. නැතහොත් එක් ආකාරයක නොදැනුවත්කමකින් තවත් ආකාරයක නොදැනුවත්කමකට මාරු වෙයි.

අල්ලාහ්ගේ ශ්‍රේෂ්ඨත්වය නිසි ලෙස අවබෝධ කරගැනීමෙන් ලැබෙන ප්‍රයෝජන

මුඃමින්වරයෙකුට අල්ලාහ්ගේ ශ්‍රේෂ්ඨත්වය හා ගෞරවය නිසි ලෙස අවබෝධ කරගැනීම අනිවාර්ය වේ. යමෙක් අල්ලාහ්ගේ ශ්‍රේෂ්ඨත්වය නිවැරදිව අවබෝධ කරගන්නේ නම්, ඔහුට ප්‍රයෝජන රැසක් අත්කර ගත හැකිය.

පළමු ප්‍රයෝජනය: අල්ලාහ්ව ඒකීයත්වයෙන් පිළිගෙන, ඔහුට කිසිවක් ආදේශ නොකිරීම

එහි පළමු ප්‍රයෝජනය වන්නේ අල්ලාහ්ව ඒකීයත්වයෙන් පිළිගෙන, අල්ලාහ් හැර වෙනත් කිසිවෙකුට නැමදුම් නොකිරීමයි. අල්ලාහ්ට බිය වන ආකාරයට හෝ ඔහුගෙන් බලාපොරොත්තු වන ආකාරයට හෝ අල්ලාහ්ට ආදරය කරන ආකාරයට මේ මහපොළොවේ සිටින කිසිවෙකුට ආදරය නොකළ යුතුය.

යමෙකුට ආදරය කළත්, එය අල්ලාහ්ට දක්වන ආදරයට වඩා පහත් මට්ටමක තිබිය යුතුය. අල්ලාහ් හැර වෙනත් කෙනෙකු සමඟ බැඳීමක් ඇති කරගන්නේ නම්, අල්ලාහ් විසින් ඔහුට ලබා දී ඇති හේතු සාධකවලට අනුව පමණක් එම බැඳීම ඇති කරගත යුතුය. ඒ හැරුණු විට, සර්වබලධාරී මැවුම්කරු වන අල්ලාහ් සමඟ පමණක් හදවතින් බැඳී සිටිය යුතුය.

අල්ලාහ් හැර වෙනත් කිසිවෙකුට බිය නොවිය යුතුය. අල්ලාහ් හැර වෙනත් කිසිවෙකුගෙන් බලාපොරොත්තු තබා නොගත යුතුය. අල්ලාහ් හැර වෙනත් කිසිවෙකු ඉදිරියේ නින්දාවට පත් නොවිය යුතුය. අල්ලාහ් හැර වෙනත් කිසිවෙකු වෙනුවෙන් රුකූඃ (නැමීම) නොකළ යුතුය. මෙයට හේතුව ඔහු අල්ලාහ්ගේ ශ්‍රේෂ්ඨත්වය නිසි ලෙස අවබෝධ කරගෙන තිබීමයි.

දෙවන ප්‍රයෝජනය: තමන් කරන නැමදුම් පිළිබඳව උඩඟු නොවීම

දෙවන ප්‍රයෝජනය වන්නේ කොතරම් නැමදුම් කළත් ඒවා පිළිබඳව උඩඟු නොවීමයි. ඒ ඇයි? අල්ලාහ්ගේ ශ්‍රේෂ්ඨත්වය සියල්ලටම වඩා ඉහළ බැවිනි.

ඉමාම් අහ්මද් තමන්ගේ මුස්නද් නම් ග්‍රන්ථයේ වාර්තා කර ඇති පරිදි, නබි (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණෝ මෙසේ පැවසූහ:

“මිනිසෙකු උපත ලැබූ දා සිට මිය යන තුරුම මුහුණ බිම තබා (අල්ලාහ්ට නැමී) සිටියත්, විනිශ්චය දිනයේදී ඔහු තම නැමදුම් සුළු දෙයක් ලෙස සලකනු ඇත.”

තවත් වාර්තාවක මෙසේ සඳහන් වේ:

“යම් පුද්ගලයෙකු උපත ලැබූ දා සිට අවසන් හෝරාව උදා වන තුරු අල්ලාහ්ගේ මාර්ගයේ මුහුණ බිම ගාමින් ගමන් කළත්, විනිශ්චය දිනයේදී ඔහු එය සුළු දෙයක් ලෙස සලකනු ඇත.”

ඒ ඇයි? ඔහු අල්ලාහ්ගේ ශ්‍රේෂ්ඨත්වය පිළිබඳව එතරම් අවබෝධයක් ලබා ඇති බැවිනි. එම ශ්‍රේෂ්ඨත්වය හමුවේ තමන්ගේ නැමදුම් ප්‍රමාණවත් නොවන බව ඔහුට වැටහේ. මෙහිදී අදහස් කරන්නේ මිනිසාට නැමදුම් කිරීමට හැකියාවක් නොමැති බව නොවේ. නමුත් අල්ලාහ්ගේ අසීමිත ශ්‍රේෂ්ඨත්වය හා සසඳන විට මිනිසාගේ නැමදුම් ඉතා සුළු බවයි.

පිළිමවලට නැමදුම් කළ මක්කාවේ ප්‍රතික්ෂේපකයන්ගේ තත්ත්වය

කුරෙයිෂ්වරුන්ගේ ප්‍රතික්ෂේපකයෝ පිළිමවලට නැමදුම් කළහ. ඔවුහු එම පිළිමවලට මනඃකල්පිත බලයක් හා ශ්‍රේෂ්ඨත්වයක් ආරෝපණය කරමින්, අල්ලාහ් හැර ඒවා වෙත යොමු වූහ. අල්ලාහ් හැර ඒවාට බිය වූහ. අල්ලාහ් හැර ඒවාගෙන් බලාපොරොත්තු තැබූහ.

මිනිසෙකු තම ඇඳේ වැතිරී, පොරෝනයකින් ශරීරය ආවරණය කරගෙන සිටියදී පවා පිළිමයකට බිය විය හැකි තත්ත්වයක් ඇති විය! එයට හේතුව ඔහුගේ හදවත තුළ එවැනි මනඃකල්පිත විශ්වාසයක් මුල් බැසගෙන තිබීමයි.

ඉමාම් බුහාරි විසින් අබූ රජාඃ තුමාගෙන් වාර්තා කරන ලද හදීසයක මෙසේ සඳහන් වේ:

“අඥාන යුගයේදී අපි ගල්වලට නැමදුම් කළෙමු. ඊට වඩා හොඳ ගලක් අපට හමු වූ විට, පළමු ගල ඉවත දමා අලුත් ගල ගත්තෙමු. අප අතරින් කෙනෙකු පාළු ප්‍රදේශයක හෝ ගමනක යෙදී සිටියදී ගලක් සොයාගැනීමට නොහැකි වූයේ නම්, ඔහු බැටළුවෙකුගේ කිරි ගෙන පස් මත වත් කළේය. එය වියළුණු පසු ඒ වටා තවාෆ් කළේය.”

ඒ ඇයි? ඔහුගේ දෙවියන් එතැන සිටින බවත්, එම දෙවියන් වෙනුවෙන් තමන් විසින්ම සකස් කළ යුතු සලකුණක් අවශ්‍ය බවත් ඔහු විශ්වාස කළ බැවිනි. මෙලෙස ඔවුහු මිථ්‍යා විශ්වාස හා අවිද්‍යාව තුළට වැටුණහ.

මිනිසා උපත ලබා ඇත්තේ නැමදුම් කරන්නෙකු ලෙස මිස නැමදුම් ලබන්නෙකු ලෙස නොවේ

අල්ලාහ් මිනිසාව මවා ඔහුව නැමදුම් කරන්නෙකු බවට පත් කළේය; නැමදුම් ලබන්නෙකු බවට නොවේ.

මිනිසා අනිවාර්යයෙන්ම කෙනෙකුට අවනත වන, යටහත් පහත් වන අයෙකු විය යුතුය. අල්ලාහ් මිනිසාව මැව්වේ ඔහුට නැමදුම් කිරීම සඳහාය.

එබැවින් ඔබ ඔබේ දෙවියන් ලෙස තෝරාගන්නේ කවුරුන්ද? අල්ලාහ්ද? අල්ලාහ් හැර වෙනත් කෙනෙකුද? නැතහොත් ඔබේ ආශාවන්ද?

මෙම තුනෙන් එකකට මිනිසා තමන්ව යටත් කරගනු ඇත.

බොහෝ දෙනා සිතන්නේ තමන් අල්ලාහ්ට නැමදුම් නොකරනවා නම් සහ තමන්ට පිටතින් සිටින වෙනත් කිසිවෙකුට නැමදුම් නොකරනවා නම්, තමන් නිදහස් පුද්ගලයෙකු බවයි. එහෙත් එය එසේ නොවේ!

ඔබ අල්ලාහ්ට නැමදුම් නොකරන්නේ නම්, ඔබ ඔබේම ආශාවන්ට නැමදුම් කරමින් සිටිනවා විය හැකිය.

මේ හේතුවෙන් අල්ලාහ් මෙසේ පවසයි:

“ඔබ තම ආශාව තම දෙවියා බවට පත් කරගත් පුද්ගලයා ගැන සිතා බැලුවෙහිද?”

(සූරා අල්-ජාසියා 45:23)

ඔබව පාලනය කරමින් මෙහෙයවන්නේ කුමක්ද යන්න අනුව, ඔබේ දෙවියා ලෙස ඔබ පිළිගෙන ඇති දෙය හඳුනාගත හැකිය.

ඔබ ශ්‍රේෂ්ඨත්වයට පත් කළ වෙනත් කෙනෙකුට නැමදුම් කරන විට, ඔබ එසේ කරන්නේ ඔහු තුළ යම් දෙයක් ඇති බව සිතන නිසාය. එම පුද්ගලයා කෙරෙහි ඇති බැඳීම අවසානයේ ඔබේම ආශාවන් හා කැමැත්තන් ඉටු කරගැනීමේ මාර්ගයක් බවට පත්වේ. එවිට සැබවින්ම ඔබ සේවය කරන්නේ ඔබේම ආශාවන්ටය.

එබැවින් අල්ලාහ් මිනිසුන්ට තමන්ට නැමදුම් කරන ලෙස ආරාධනා කරන්නේ ඔවුන්ව වහල්භාවයන් දෙකකින් නිදහස් කිරීම සඳහාය:

අල්ලාහ් හැර වෙනත් අයට වහල් වීමෙන්.
තමන්ගේ ආශාවන්ට වහල් වීමෙන්.

ඒ අනුව, මිනිසාට හිමි විය හැකි ශ්‍රේෂ්ඨතම නිදහස වන්නේ අල්ලාහ්ට පමණක් නැමදුම් කිරීමත්, අල්ලාහ් හැර වෙනත් කිසිවෙකු වෙනුවෙන් තමන්ව නින්දාවට පත් නොකිරීමත්ය.

තුන්වන ප්‍රයෝජනය: අල්ලාහ් වෙනුවෙන් කරන කැපකිරීම් සුළු කොට සැලකීම

තවත් ප්‍රයෝජනයක් වන්නේ අල්ලාහ් වෙනුවෙන් තමන් කරන කැපකිරීම් සුළු කොට සැලකීමයි.

මිනිසෙකු අල්ලාහ්ගේ ශ්‍රේෂ්ඨත්වය අවබෝධ කරගත් විට, තමන් කරන කැපකිරීම්ද එම ශ්‍රේෂ්ඨත්වයට සාපේක්ෂව සුළු බව ඔහුට වැටහේ.

එයට හේතුව කුමක්ද? යමෙකුට සැබවින්ම ශ්‍රේෂ්ඨ යැයි පෙනෙන දෙයක් වෙනුවෙන් කැපකිරීම පහසු වන බැවිනි.

යම් කාර්යයක් තමන්ට ඉතා වැදගත් යැයි සිතන පුද්ගලයෙකු, එය ඉටු කිරීමට යන අතරමඟ කටුවක් ඇනුණත් තම ගමන නතර නොකරයි. නමුත් ඔහුට වැදගත් නොවන කාර්යයක් සඳහා පාවහන් නොමැතිව යාමට සිදු වුවහොත්, මාර්ගය කිරිගරුඬවලින් හෝ පස්වලින් සෑදී තිබුණත්, එම කාර්යය සඳහා යාමට ඔහු උනන්දු නොවනු ඇත. එයට හේතුව එම කාර්යය ඔහුගේ සිත තුළ වැදගත් නොවීමයි.

යමෙක් තම පාවහන් සොයාගැනීමට නොහැකි වූ විට, ඒවායේ වටිනාකමක් නොමැති නම්, මීටර් කිහිපයක් දුරින් තිබුණත් ඒවා සොයා යාමට උනන්දු නොවනු ඇත. නමුත් ඒවා ඔහුට ඉතා වටිනා නම්, අතරමඟ ගල්, කටු සහ දුෂ්කරතා තිබුණත් ඒවා ලබාගැනීම සඳහා ඒ සියල්ල ඉවසා දරා ගනු ඇත.

එබැවින්, යම් දෙයකට පුද්ගලයෙකු තුළ ඇති වටිනාකම වැඩි වන තරමට, ඒ වෙනුවෙන් දුෂ්කරතා දරාගැනීමේ ඔහුගේ අධිෂ්ඨානයද වැඩි වේ.

අල්ලාහ්ගේ ශ්‍රේෂ්ඨත්වය අවබෝධ කරගැනීමෙන් පරීක්ෂණ හා දුෂ්කරතා සුළු ලෙස පෙනේ

මිනිසුන් රැකියා සොයන විට මුලින්ම අසන ප්‍රශ්නය වන්නේ, “වැටුප කොපමණද?” යන්නයි.

වැටුප ඉහළ නම්, ඒ සඳහා වැඩි වෙහෙසක් දැරීමට ඔවුහු කැමති වෙති. රැකියාව ඉතා දුෂ්කර වුවත්, ඇතැම් විට තමන්ට දරාගත නොහැකි තරම් වැඩ පැවරුවත්, එහි ප්‍රතිලාභය විශාල බැවින් ඔවුහු එය ඉවසා දරාගනිති.

එයට හේතුව තමන් අපේක්ෂා කරන ප්‍රතිලාභය ඔවුන්ට ඉතා වටිනා දෙයක් වීමයි.

එලෙසම, අල්ලාහ්ගේ ශ්‍රේෂ්ඨත්වය අවබෝධ කරගත් පුද්ගලයෙකුට, එතරම් ශ්‍රේෂ්ඨ වූ අල්ලාහ්ට තමන් කරන නැමදුම් ඉතා සුළු ලෙස පෙනේ. අල්ලාහ් වෙනුවෙන් තමන්ට මුහුණ දීමට සිදුවන පරීක්ෂණ හා දුෂ්කරතාද ඔහු සුළු කොට සලකයි.

මේ හේතුවෙන් අල්ලාහ් නබිවරුන්ව මිනිසුන් අතරින් වඩාත්ම ස්ථාවරත්වයෙන් හා නොසැලෙන අධිෂ්ඨානයෙන් යුත් අය බවට පත් කළේය.

ඒ ඇයි? ඔවුන් අල්ලාහ් පිළිබඳව මිනිසුන් අතරින් වඩාත්ම දැනුමැති අය වූ බැවිනි. අල්ලාහ් තමන් පිළිබඳව ඔවුන්ට, අන් අයට හෙළි නොකළ බොහෝ දේ හෙළි කළේය.

ඔවුන් අල්ලාහ්ගේ පණිවිඩය ජනතාව වෙත ගෙන යාමේදී විශාල දුෂ්කරතාවලට මුහුණ දුන්හ. ජනතාවගෙන් හිංසා හා පීඩාවන්ටද ලක් වූහ. එහෙත් අල්ලාහ් පිළිබඳව ඔවුන් තුළ තිබූ දැනුම නිසා, ඔවුන්ගේ හදවත් තුළ අල්ලාහ්ගේ ශ්‍රේෂ්ඨත්වය ඉතා ඉහළින් ස්ථාපිත විය. එබැවින් ඔවුහු ලෝකයේ රජවරුන්, ධනය සහ ආකර්ෂණීය දේවල් සුළු කොට සැලකූහ.

අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන් වන මුහම්මද් (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ට ලෝකයේ නිධන් හා සම්පත් පිරිනමනු ලැබීය. එසේම මෙලොව සදාකාලිකව ජීවත් වීමත්, ලෝකයේ ශ්‍රේෂ්ඨතම රජෙකුට හිමි වන සියලු දේ ලබාගෙන සදාකාලිකව ජීවත් වීමත්, නැතහොත් මරණයට පත්ව අල්ලාහ් හමුවීමත් අතර තෝරාගැනීමක් ලබා දෙන ලදී.

නමුත් එතුමාණෝ මරණය සහ අල්ලාහ් හමුවීම තෝරාගත්හ. ඒ අල්ලාහ්ගේ ශ්‍රේෂ්ඨත්වයත්, අල්ලාහ්ගේ සමීපත්වයත් පිළිබඳව එතුමාණන්ට තිබූ ගැඹුරු අවබෝධය නිසාය.

අද ඇතැම් පුද්ගලයන් සුළු මුදලක් වෙනුවෙන් වුවද මෙලොව ජීවිතයට දැඩි ලෙස ඇලුම් කරති. එයට හේතුව ඔවුන් අල්ලාහ්ව නිසි ලෙස හඳුනාගෙන නොතිබීමත්, ඔවුන්ගේ හදවත් තුළ අල්ලාහ්ගේ ශ්‍රේෂ්ඨත්වය අඩු වී තිබීමත්ය. එම නිසා සුළු මුදලකට පවා ඔවුහු මෙලොව ජීවිතය අත්හැරීමට අකමැති වෙති.

එබැවින් මිනිසෙකු උත්සාහ කළ යුතු ශ්‍රේෂ්ඨතම කාර්යය වන්නේ තම හදවත තුළ අල්ලාහ්ගේ ශ්‍රේෂ්ඨත්වය තහවුරු කරගැනීමයි.

මිනිසෙකුට සිදුවිය හැකි විශාලතම විපත වන්නේ අල්ලාහ් සමඟ වෙනත් කෙනෙකු ආදේශ කිරීමයි. ඊටත් වඩා දරුණු වන්නේ අල්ලාහ්ට අපහාස කිරීම, ඔහුට ශාප කිරීම, ඔහුට බැණ වැදීම හෝ ඔහු පිළිබඳව අගෞරවනීය වචන ප්‍රකාශ කිරීමයි.

අවාසනාවකට මෙන්, ඇතැම් මුස්ලිම්වරුන් හෝ බොහෝ මුස්ලිම්වරුන් කෝපයට පත් වූ විට අල්ලාහ්ට අපහාස කරන තත්ත්වයක් දක්නට ලැබේ. එය ඔවුන් අල්ලාහ්ගේ ශ්‍රේෂ්ඨත්වය නිසි ලෙස අවබෝධ කරගෙන නොමැති බව පෙන්වයි.

අල්ලාහ්ට අපහාස කිරීමේ බරපතළකම

අල්ලාහ්ට අපහාස කිරීම, පිළිමවලට නැමදුම් කිරීමටත් වඩා දරුණු කුෆ්ර් තත්ත්වයක් බව මෙහිදී අවධාරණය කෙරේ.

පිළිමවලට නැමදුම් කළ අය අල්ලාහ්ගේ ශ්‍රේෂ්ඨත්වය නිසි ලෙස අවබෝධ කර නොගත්තද, තමන් ශ්‍රේෂ්ඨ යැයි සිතූ දේවල්වලට ගෞරවය දැක්වූහ. ඔවුන්ගේ වැරැද්ද වූයේ එම ගෞරවය අල්ලාහ් හැර වෙනත් දේවල් වෙත යොමු කිරීමයි.

නමුත් අල්ලාහ්ට අපහාස කරන පුද්ගලයා අල්ලාහ්ගේ ශ්‍රේෂ්ඨත්වය ප්‍රතික්ෂේප කරමින්, ඔහුට සෘජුවම අපහාස කරයි. එබැවින් මෙය ඉතා බරපතළ වරදකි.

අල්ලාහ්ට අපහාස කිරීම පැතිරී ඇති සමාජයක, පිළිම වන්දනාව පැතිරීම ඊට වඩා සැහැල්ලු දෙයක් බව මෙහිදී පෙන්වා දෙයි. එසේම අල්ලාහ්ගේ පැවැත්ම ප්‍රතික්ෂේප කිරීම පවා, අල්ලාහ්ගේ පැවැත්ම පිළිගෙන පසුව ඔහුට අපහාස කිරීම හා සසඳන විට වෙනස් තත්ත්වයකි.

ඒ ඇයි? අල්ලාහ්ගේ පැවැත්ම ප්‍රතික්ෂේප කරන පුද්ගලයා මැවුම්කරුවෙකු සිටින බව පිළිනොගන්නා නමුත්, අල්ලාහ්ට අපහාස කරන පුද්ගලයා මැවුම්කරු සිටින බව පිළිගෙන ඔහුටම අපහාස කරන බැවිනි. මෙය අල්ලාහ්ට එරෙහිව කරන මුරණ්ඩුකමක්, විරෝධයක් හා අභියෝගයක් වේ.

එබැවින් අල්ලාහ්ගේ පැවැත්මට සහ ශ්‍රේෂ්ඨත්වයට අපහාස කිරීම, බැණ වැදීම සහ නින්දා කිරීම ඉතාමත් බරපතළ කුෆ්ර් ක්‍රියාවකි. අවාසනාවකට මෙන්, තමන් කෝපයට පත් වූ විට මෙවැනි වචන පවසන ඉස්ලාමයට සම්බන්ධ ඇතැම් පුද්ගලයෝ සිටිති.

ඔවුන්ගෙන් කෙනෙකු, “මම එය අදහස් කරලා කිව්වේ නැහැ” යනුවෙන් නිදහසට කරුණු ඉදිරිපත් කළ හැකිය.

නමුත් ඔබ යමෙකුගේ පියාට බැණ වැදී, “මම එය අදහස් කරලා කිව්වේ නැහැ” යනුවෙන් පැවසුවහොත්, ඔහු එය පිළිගනීද? නැත.

ඔබ මාධ්‍යයක් තුළ හෝ රැස්වීමකදී පාලකයෙකුට අපහාස කර, “මම කෝපයෙන් සිටි නිසා එසේ කිව්වා. මම එය අදහස් කළේ නැහැ” යනුවෙන් පැවසුවහොත්, එය පිළිගනු ලබයිද? නැත.

එසේ නම්, අල්ලාහ්ට අපහාස කිරීමේදී එය සුළු දෙයක් ලෙස සලකන්නේ කෙසේද?

එයට හේතුව අල්ලාහ්ගේ ශ්‍රේෂ්ඨත්වය නිසි ලෙස අවබෝධ කරගෙන නොතිබීමයි. යමෙකු අල්ලාහ්ගේ ශ්‍රේෂ්ඨත්වය සැබවින්ම අවබෝධ කරගෙන සිටියේ නම්, ඔහු කිසිවිටෙකත් අල්ලාහ්ට අපහාස කරන වචන ප්‍රකාශ නොකරනු ඇත.

මිනිසාගේ හදවත තුළ අල්ලාහ්ගේ ශ්‍රේෂ්ඨත්වය දුර්වල වන විට, ඔහු තුළ ඇති නැමදුම්කාරීත්වයද දුර්වල වේ. එය අවසානයේදී සම්පූර්ණයෙන්ම නැති වී යා හැකිය. එවිට ඔහු අල්ලාහ්ගේ ගෞරවය පිළිබඳ කිසිදු අවබෝධයක් නොමැති පුද්ගලයෙකු බවට පත්වී, අල්ලාහ්ට අපහාස කිරීමට පවා පෙළඹේ.

නබි (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණෝ මෙසේ පැවසූහ:

“අනාචාරයේ යෙදෙන පුද්ගලයා අනාචාරයේ යෙදෙන අවස්ථාවේදී මුඃමින්වරයෙකු ලෙස එය නොකරයි. සොරකම් කරන පුද්ගලයා සොරකම් කරන අවස්ථාවේදී මුඃමින්වරයෙකු ලෙස එය නොකරයි.”

මෙම හදීසය මගින් නබි (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණෝ පැහැදිලි කරන්නේ, පාප ක්‍රියාවන් සිදු කරන අවස්ථාවලදී මිනිසාගේ ඊමානය දුර්වල වන ආකාරයයි. ඇතැම් අවස්ථාවලදී එය ඉතා දුර්වල තත්ත්වයකට පත්විය හැකිය. එසේ වුවද, පුද්ගලයා තුළ ඊමානයේ මූලික කොටසක් ඉතිරි විය හැකිය.

නමුත් අල්ලාහ්ට අපහාස කිරීම ඉතා බරපතළ කරුණකි. එය ඊමානයට විනාශකාරී බලපෑමක් ඇති කරයි. එවැනි වචනවලින් වැළකී සිටීම අනිවාර්ය වේ.

අපගේ හදවත් තුළ අල්ලාහ්ගේ ශ්‍රේෂ්ඨත්වය ජීවමාන කරගනිමු

එබැවින් අපගේ හදවත් තුළ අල්ලාහ්ගේ ශ්‍රේෂ්ඨත්වය යළිත් ජීවමාන කරගත යුතුය. අල්ලාහ්ගේ සැබෑ වටිනාකම හා ශ්‍රේෂ්ඨත්වය අවබෝධ කරගත යුතුය.

මිනිසෙකු අල්ලාහ්ව නිසි ලෙස හඳුනාගත් විට, අල්ලාහ් වෙනුවෙන් හෝ මේ ලෝකයේදී තමන්ට අහිමි වන දේවල් නිසා ඇති වන දුක හා පීඩාව ඔහුට සැහැල්ලු වේ.

ඔබට යම් විපතක් සිදු වූ විට,

إِنَّا لِلَّهِ وَإِنَّا إِلَيْهِ رَاجِعُونَ

“සැබවින්ම අපි අල්ලාහ්ට අයත් වෙමු. තවද සැබවින්ම අපි ඔහු වෙතම ආපසු යන්නෙමු.”

යනුවෙන් පවසන්න.

එහි අර්ථය වන්නේ, “මමත්, මගේ ධනයත්, මගේ දරුවනුත්, මේ ලෝකයේ සිටින සියලු දෙනාත් අල්ලාහ්ට අයත් වෙති” යන්නයි.

ඔබේ දරුවෙකු ඔබට අහිමි වූ විටද, “ඉන්නා ලිල්ලාහි ව ඉන්නා ඉලෙයිහි රාජිඌන්” යනුවෙන් පවසන්න. එයින් අදහස් වන්නේ අප සියලු දෙනාම අල්ලාහ්ට අයත් වන බවයි. ඔහු කැමති වූයේ නම් අප සියලු දෙනාම එකවර රැගෙන යාමටද ඔහුට හැකියාව තිබේ.

එබැවින් මිනිසෙකුට අල්ලාහ්ගේ ශ්‍රේෂ්ඨත්වය අවබෝධ කරගෙන, ඔහුගේ ගෞරවය හදවත තුළ තහවුරු කරගැනීමට ලැබීම ඉතා ශ්‍රේෂ්ඨ වූ ආශීර්වාදයකි.

පිළිමවලට නැමදුම් කරන අය පිළිබඳව අල්ලාහ් ඉදිරිපත් කරන උපමාව

පිළිම හා වෙනත් දේවල්වලට නැමදුම් කරන අය පිළිබඳව අල්ලාහ් මෙසේ පවසයි:

يَا أَيُّهَا النَّاسُ ضُرِبَ مَثَلٌ فَاسْتَمِعُوا لَهُ إِنَّ الَّذِينَ تَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ لَنْ يَخْلُقُوا ذُبَابًا وَلَوِ اجْتَمَعُوا لَهُ وَإِنْ يَسْلُبْهُمُ الذُّبَابُ شَيْئًا لَا يَسْتَنْقِذُوهُ مِنْهُ ضَعُفَ الطَّالِبُ وَالْمَطْلُوبُ

අර්ථය:

“අහෝ මිනිසුනි! උපමාවක් ඉදිරිපත් කරනු ලැබ ඇත. එයට සවන් දෙන්න. අල්ලාහ් හැර ඔබ අයැදින අය, ඒ සඳහා සියලු දෙනා එක්වුවද, කිසිවිටෙක මැස්සෙකු හෝ මවා නිර්මාණය කළ නොහැකිය. තවද මැස්සා ඔවුන්ගෙන් යමක් පැහැරගත්තේ නම්, එය ඔහුගෙන් ආපසු ලබාගැනීමටද ඔවුන්ට නොහැකිය. ඉල්ලන්නාද, ඔහුගෙන් ඉල්ලනු ලබන්නාද දුර්වලය.”

(සූරා අල්-හජ් 22:73)

මෙම උපමාවෙන් පෙන්වා දෙන්නේ අල්ලාහ් හැර වෙනත් අයට නැමදුම් කරන අයගේ අසරණභාවයයි.

ඔවුන්ට මැස්සෙකු පවා මවා නිර්මාණය කළ නොහැකිය. ඊටත් වඩා කුඩා ජීවියෙකු නිර්මාණය කිරීමද ඔවුන්ට නොහැකිය.

මැස්සෙකු ඔවුන්ගේ භාජනයකට පැමිණ, එහි ඇති ආහාරයෙන් යමක් ගෙන පියාසර කර ගියහොත්, එම දුර්වල කෘමියාගෙන් එම ආහාරය ආපසු ලබාගැනීමට ඔවුන්ට හැකිද? නැත.

එබැවින් අල්ලාහ් මෙසේ පවසයි:

ضَعُفَ الطَّالِبُ وَالْمَطْلُوبُ

“ඉල්ලන්නාද, ඔහුගෙන් ඉල්ලනු ලබන්නාද දුර්වලය.”

(සූරා අල්-හජ් 22:73)

මෙවැනි දුර්වල දේවල්වලට නැමදුම් කිරීමට මිනිසුන් පෙළඹුණේ ඇයි?

ඊට හේතුව ඔවුන් අල්ලාහ්ගේ ශ්‍රේෂ්ඨත්වය නිසි ලෙස අවබෝධ කර නොගැනීමයි.

අල්ලාහ් ඊළඟ ආයතයේදී මෙසේ පවසයි:

مَا قَدَرُوا اللَّهَ حَقَّ قَدْرِهِ إِنَّ اللَّهَ لَقَوِيٌّ عَزِيزٌ

“ඔවුහු අල්ලාහ්ගේ ශ්‍රේෂ්ඨත්වයට ගැළපෙන පරිදි ඔහුව අගය නොකළහ. සැබවින්ම අල්ලාහ් බලසම්පන්නය; අතිශයින්ම ප්‍රබලය.”

(සූරා අල්-හජ් 22:74)

එබැවින් අප සියලු දෙනාම අල්ලාහ්ගේ ශ්‍රේෂ්ඨත්වය නිසි ලෙස අවබෝධ කරගෙන, ඔහුට පමණක් නැමදුම් කරමින්, ඔහුට ආදරය කරමින්, ඔහු කෙරෙහි විශ්වාසය තබමින් ජීවත් වීමට උත්සාහ කරමු.

අල්ලාහ්ගේ ශ්‍රේෂ්ඨත්වය අපගේ හදවත් තුළ යළිත් ජීවමාන කරගැනීම අපට අනිවාර්ය වේ. එසේ නම්, අල්ලාහ්ගේ ශ්‍රේෂ්ඨත්වය අපගේ හදවත් තුළ තහවුරු කරගන්නේ කෙසේද?

අල්ලාහ් තමන් පිළිබඳව තම ග්‍රන්ථයේ හඳුන්වා දී ඇති ආකාරයටම අපි ඔහුව හඳුනාගත යුතුය. අල්ලාහ්ගේ නාමයන් හා ගුණාංග පිළිබඳව අපි දැනුම ලබාගත යුතුය. ඔහුගේ ශ්‍රේෂ්ඨ වූ ග්‍රන්ථයේ සඳහන් කර ඇති දේවල් පිළිබඳව දැනගත යුතුය. අල්ලාහ් පිළිබඳව අල්ලාහ්ගේ වදන්වලත්, ඔහුගේ දූතයාණන් වන මුහම්මද් (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ගේ වදන්වලත් සඳහන් කර ඇති කරුණු, අල්ලාහ්ගේ සංඥා, සාධක හා සාක්ෂි මගින් අපි ඔහුව හඳුනාගත යුතුය.

එසේම, මේ විශ්වයේ අල්ලාහ් විසින් මවා ඇති අහස් හා මහපොළොව ඇතුළු මැවීම් දෙස අවධානයෙන් බැලීමෙන්ද අපි අල්ලාහ්ව හඳුනාගත යුතුය.

තවද, තමන්ගේම ශරීරය හා තමන් තුළ ඇති දේවල් පිළිබඳව සිතා බැලීමෙන්ද අල්ලාහ්ව හඳුනාගත යුතුය.

අල්ලාහ් මෙසේ පවසයි:

وَفِي أَنْفُسِكُمْ أَفَلَا تُبْصِرُونَ

“තවද, ඔබ තුළමද (අල්ලාහ්ගේ සාධක ඇත). එසේ නම්, ඔබ ඒවා නොදකින්නෙහුද?”

(සූරා අද්-දාරියාත් 51:21)

භෞතික ලෝකය පිළිබඳව මිනිසා නොදන්නා දේවල් හා ඔහුට සැඟවී පවතින විද්‍යාත්මක කරුණු දෙස අවධානය යොමු කරන තරමට, අල්ලාහ්ගේ ශ්‍රේෂ්ඨත්වය පිළිබඳව ඔහුට අවබෝධයක් ලැබේ.

මේ විශ්වය තුළ කිසිවෙකුටත් ඉක්මවා යා නොහැකි ආකාරයෙන් හේතු හා ප්‍රතිඵල අතර ක්‍රමවත් සම්බන්ධතාවක් ඇති කර, මෙතරම් නිරවද්‍යතාවයකින් හා පරිපූර්ණත්වයකින් මේ සියල්ල නිර්මාණය කළේ කවුද?

මේ කරුණු පිළිබඳව සිතා බැලීම මිනිසාට ශක්තිය, ඊමානය, අල්ලාහ් කෙරෙහි විශ්වාසය සහ ඔහු මත සියල්ල භාර කිරීමේ ගුණය ලබා දෙයි.

අල්ලාහ්ගේ ශ්‍රේෂ්ඨත්වය අවබෝධ කරගැනීමෙන් ඔහුගේ ක්‍රියා පිළිබඳ ප්‍රඥාව වැටහීම

මෙහිදී ඉතා වැදගත් කරුණක් තිබේ.

මිනිසෙකු අල්ලාහ්ගේ ශ්‍රේෂ්ඨත්වය නිසි ලෙස අවබෝධ කරගත් විට, ඔහු තමන්ව ඉතා සුළු පුද්ගලයෙකු ලෙස සලකයි. එසේම අල්ලාහ් ඇතැම් පුද්ගලයන්ට වහාම දඬුවම් නොකරන්නේ ඇයිද, ඔවුන්ව වහාම විනාශ නොකරන්නේ ඇයිද, ඔවුන්ගේ ක්‍රියාවන්ට ක්ෂණිකව ප්‍රතිවිපාක ලබා නොදෙන්නේ ඇයිද යන්න පිටුපස ඇති බොහෝ ප්‍රඥාවන් ඔහුට අවබෝධ වේ.

ඇතැම් අය මෙසේ පවසති:

“අල්ලාහ්ට අහවල් පුද්ගලයා බැණ වදිනවා. තවත් කෙනෙක් ඔහුට ශාප කරනවා. තවත් කෙනෙක් ඔහුට සමච්චල් කරනවා. තවත් කෙනෙක් අල්ලාහ්ගේ මුස්හෆ් ග්‍රන්ථය ඉරා දමනවා. එහෙත් අල්ලාහ් ඒ පුද්ගලයාට දඬුවම් කරන්නේ නැහැ. තමන්ට සිදු වූ දේ වෙනුවෙන් අල්ලාහ් ප්‍රතිචාර දක්වන්නේ නැත්තේ ඇයි?”

මෙවැනි සිතුවිලි නිසා ඇතැම් අය අදේවවාදය වෙත පවා යොමු වෙති. ඔවුහු මෙසේ අසති:

“අල්ලාහ් තමන් වෙනුවෙන් ප්‍රතිචාර දක්වන්නේ නැත්තේ ඇයි?”

මිනිසා අල්ලාහ්ගේ ශ්‍රේෂ්ඨත්වය නොදැන, අල්ලාහ්ව තමන් වැනි මිනිසෙකු ලෙස සිතන නිසා මෙවැනි ප්‍රශ්න ඇති වේ.

මිනිසෙකුට අපහාසයක් සිදු වූ විට, ඔහු තමන් වෙනුවෙන් පළිගැනීමට පෙළඹිය හැකිය. නොවැදගත් පුද්ගලයෙකු හෝ අඥානයෙකු තමන්ට හිංසා කළ විට, ඔහුද එයට ප්‍රතිචාර වශයෙන් හිංසා කිරීමට උත්සාහ කරයි.

මේ සඳහා උදාහරණයක් දෙන්නම්.

ඔබ නිවසින් පිටතට යන විට, වයස අවුරුදු තුනක කුඩා දරුවෙකු ඔබට බැණ වදිනවා යැයි සිතන්න. ඔහු ඔබට නින්දා කරන වචන පවසනවා. සතෙකුට සමාන කරමින් ඔබට අපහාස කරනවා.

ඔබ එම දරුවාට පහර දී පළිගන්නවාද?

නැහැ. සමහරවිට ඔබ ඔහුට රසකැවිලි පවා ලබා දිය හැකියි.

ඒ ඇයි? ඔබ වැඩිහිටි මිනිසෙකු වන ඔබ, එම කුඩා දරුවා සමඟ තරහ වී ඔහුගේ මට්ටමට වැටීම සුදුසු නොවන බව ඔබ සිතන නිසාය.

නමුත් වයස අවුරුදු විස්සක හෝ තිහක පුද්ගලයෙකු ඔබට බැණ වැදුණොත් තත්ත්වය වෙනස් විය හැකිය. එවිට දෙදෙනා අතර සමාන මට්ටමේ ගැටුමක් ඇති වූ බව සිතමින්, ඔබ වෙනුවෙන් පළිගැනීමට ඔබ පෙළඹිය හැකිය. ඔබ වෙනුවෙන් ප්‍රතිචාර නොදැක්වුවහොත් ඔබ ඔබවම අවමානයට ලක් කළා යැයි සිතීමටද පුළුවන.

මිනිසාගේ ශ්‍රේෂ්ඨත්වය හා මදුරුවෙකුගේ උදාහරණය

එසේම, මේ ලෝකයේ මිනිසෙකුට යම් දුෂ්කරතාවක් හෝ පීඩාවක් ඇති වූ විට සිදුවන දෙයක් සලකා බලන්න.

මදුරුවෙකු පැමිණ ඔහුට දෂ්ට කර පියාසර කර යයි. එවිට තම ශරීර ශක්තිය හා තේජස ගැන සිතන ඒ මිනිසා, මදුරුවා පසුපස හඹා ගොස් ඌව මරා දමනවාද? නැතහොත්, එය තමන්ගේ අවධානයට පවා සුදුසු නොවන සුළු දෙයක් ලෙස සලකනවාද?

බොහෝ විට ඔහු එය සුළු දෙයක් ලෙස සලකයි. මදුරුවා ළඟ සිටියහොත් එය ඉවත් කළ හැකියි. නැතිනම් එය අත්හැර දමයි.

කුහුඹුවෙකු පැමිණ තමන්ට දෂ්ට කළා යැයි සිතන්න. සමහරවිට ඒ කුහුඹුවා තමන් කළ දේ ගැන මෙසේ සිතනවා විය හැකිය:

“මම මේ මිනිසාට දෂ්ට කළා. නමුත් ඔහු මගෙන් පළිගත්තේ නැහැ!”

කුහුඹුවා මිනිසාට හානි කළත්, මිනිසා එය නොසලකා හැරිය හැකිය. මිනිසා තමන්ව එවැනි කුඩා ජීවියෙකුට වඩා ඉහළින් සලකන නිසා එසේ කරයි.

අල්ලාහ් කිසිවෙකුගේ හානියෙන් පීඩාවට පත් නොවේ

සර්වබලධාරී අල්ලාහ් කිසිවෙකු විසින් සිදු කරන හානියකින් පීඩාවට පත් නොවේ. කිසිවෙකුගේ ක්‍රියාවක් ඔහුට හානියක් සිදු කළ නොහැකිය.

යමෙක් යහපතක් කරන්නේ නම් එහි ප්‍රතිලාභය ඔහුටමය. යමෙක් අයහපතක් කරන්නේ නම් එහි අයහපත් ප්‍රතිඵලයද ඔහුටමය.

ඔබ අල්ලාහ්ට අපහාස කළත්, එමගින් අල්ලාහ්ට කිසිදු හානියක් සිදු නොවේ.

මේ බව අල්ලාහ් හදීස් කුද්සියක මෙසේ පවසයි:

يَا عِبَادِي، لَنْ تَبْلُغُوا ضَرِّي فَتَضُرُّونِي

“මාගේ ගැත්තනි! නුඹලාට මට හානි කළ හැකි තත්ත්වයකට කිසිවිටෙකත් ළඟා විය නොහැක. එබැවින් නුඹලාට මට හානි කළ නොහැක.”

මෙය අල්ලාහ්ගේ පණිවිඩයකි.

යමෙකු අල්ලාහ්ට අපහාස කළ පමණින් අල්ලාහ්ට වේදනාවක් හෝ හානියක් සිදු නොවේ. එබැවින් අල්ලාහ් එම පුද්ගලයාට වහාම දඬුවම් නොකළත්, එයින් අදහස් වන්නේ ඔහු කළ ක්‍රියාව සුළු බව නොවේ.

මිනිසෙකු මදුරුවෙකුගෙන් පළිගැනීමට අවශ්‍ය නොවන සේ, ඔබත් මේ මුළු ලෝකයත් අල්ලාහ් ඉදිරියේ ඉතා සුළුය. එහෙත් යමෙකු අල්ලාහ්ට එරෙහිව වරදක් කර, අල්ලාහ් ඔහුට වහාම දඬුවම් නොකළේ නම්, එය ඔහුට ලබා දී ඇති කල්දැමීමක් පමණි. අල්ලාහ්ට හානි සිදු වී, ඒ වෙනුවෙන් ඔහු පළිගැනීමට අවශ්‍ය වූ නිසා දඬුවම් නොදීමක් නොවේ.

එබැවින් මිනිසෙකු අල්ලාහ්ගේ ශ්‍රේෂ්ඨත්වය අවබෝධ කරගන්නා තරමට ඔහුට යකීන් (දැඩි විශ්වාසය) ලැබේ. ඔහුගේ හදවත තුළ අල්ලාහ්ගේ ශ්‍රේෂ්ඨත්වය දුර්වල වන තරමට ඔහුගේ ඊමානයද දුර්වල වේ.

අල්ලාහ් මිනිසුන්ට සමාන නොවේ

අල්ලාහ්ව මිනිසෙකුට හෝ වෙනත් මැවීමකට සමාන කිරීම වැරදිය.

අල්ලාහ් මෙසේ පවසයි:

لَيْسَ كَمِثْلِهِ شَيْءٌ وَهُوَ السَّمِيعُ الْبَصِيرُ

“ඔහුට සමාන කිසිවක් නොමැත. තවද ඔහු සර්වශ්‍රාවකය, සර්වදෘෂ්ටිකය.”

(සූරා අෂ්-ෂූරා 42:11)

අල්ලාහ්ගේ ශ්‍රේෂ්ඨත්වය නිසි ලෙස අවබෝධ කරගත් පුද්ගලයා ඔහුට නිසි ආකාරයෙන් නැමදුම් කරයි. අල්ලාහ් කැමති ආකාරයට තම නැමදුම් ඉටු කරයි.

එසේම, ඔහු ප්‍රසිද්ධියේ නැමදුම් කරන ආකාරයටම රහසිගතවද නැමදුම් කරයි.

උදාහරණයක් ලෙස, රාත්‍රියේදී තම කාමරයේ දොර වසාගෙන, කිසිවෙකු තමන්ව නොදකින අවස්ථාවක වුවද, මුස්ලිම්වරුන් පිරිසක් ඉදිරියේ නැමදුම් කරන ආකාරයටම අල්ලාහ්ට නැමදුම් කරයි.

ඒ ඇයි? ඔහුගේ හදවත තුළ අල්ලාහ්ගේ ශ්‍රේෂ්ඨත්වය ඉතා ඉහළින් තහවුරු වී ඇති බැවිනි. ඒ හමුවේ ඔහු තමන්ව සුළු පුද්ගලයෙකු ලෙස සලකයි.

රහසිගතව සිටින විටත් පව්වලින් වැළකීම

අල්ලාහ්ගේ ශ්‍රේෂ්ඨත්වය හදවත තුළ තහවුරු කරගැනීමේ තවත් ප්‍රතිඵලයක් වන්නේ, කිසිවෙකු නොදකින අවස්ථාවලදී පවා පාප ක්‍රියාවන්ගෙන් ඈත්ව සිටීමයි.

ඒ ඇයි? තමන්ව නිරීක්ෂණය කරන සැබෑ නිරීක්ෂකයා අල්ලාහ් වන බැවිනි.

මිනිසෙකුගේ හදවත තුළ අල්ලාහ්ගේ ශ්‍රේෂ්ඨත්වය දුර්වල වී, ඔහු තනිව සිටින විට, ඔහු තහනම් ක්‍රියාවන්ට යොමු විය හැකිය.

උදාහරණයක් ලෙස, අන් අය තමන්ව නොදකින නිසාත්, තමන් කළ වරද පිළිබඳ සාක්ෂියක් නොමැති නිසාත්, තහනම් මාර්ගවලින් මුදල් උපයා ගැනීමට ඔහු පෙළඹිය හැකිය.

එසේම, අන් අය තමන්ව නොදකින බව සිතා, තහනම් දේවල් දෙස බැලීමට, තහනම් ආශාවන් පසුපස යාමට හෝ හරාම් ආහාර ගැනීමටද පෙළඹිය හැකිය.

මෙයට සැබෑ හේතුව වන්නේ ඔහු මැවීම්වලට දක්වන ගෞරවය අල්ලාහ්ට දක්වන ගෞරවයට වඩා ඉහළින් තබා තිබීමයි.

එබැවින් අල්ලාහ්ගේ ශ්‍රේෂ්ඨත්වය සැබවින්ම අවබෝධ කරගත් පුද්ගලයා, රහසිගතව සිටින විටත් ප්‍රසිද්ධියේ සිටින විටත් එකසේ අල්ලාහ්ට නැමදුම් කරයි. පාපවලින් වැළකී සිටියි.

ඒ නිසා අප අල්ලාහ්ගේ ශ්‍රේෂ්ඨත්වයට හිමි නිසි ගෞරවය දැක්විය යුතුය. අල්ලාහ් විසින්ම අපට ඔහුව හඳුනාගැනීමට ලබා දී ඇති සාධක හා මාර්ග ඔස්සේ ඔහුව නිවැරදිව හඳුනාගත යුතුය. එවිට අපට ඔහුව සැබෑ ලෙස හඳුනාගැනීමට හැකි වනු ඇත.

පරීක්ෂණ හා විපත් පැමිණි විට සත්‍ය මාර්ගයෙන් ඉවත් නොවීම

අල්ලාහ්ගේ ශ්‍රේෂ්ඨත්වය අවබෝධ කරගැනීමෙන් ලැබෙන තවත් ප්‍රයෝජනයක් වන්නේ, මිනිසෙකුට විපතක් හෝ දැඩි දුෂ්කරතාවක් පැමිණි විට, ඔහු දැනට සිටින සත්‍ය මාර්ගයෙන් ඉවත් නොවීමයි.

ඇතැම් අය සිතන්නේ, අල්ලාහ් තමන්ව සත්‍ය මාර්ගයේ සිටින අයෙකු බවට පත් කළේ නම්, යහපත් පුද්ගලයෙකු හෝ අල්ලාහ්ගේ සමීපතම ගැත්තෙකු හෝ අවනත පුද්ගලයෙකු බවට පත් කළේ නම්, අනිවාර්යයෙන්ම මෙලොව ජීවිතය ඔහුට පහසු විය යුතු බවයි. ඔහුට කිසිදු පීඩාවක් හෝ හානියක් සිදු නොවිය යුතු බවයි.

මෙය අල්ලාහ් පිළිබඳවත්, මේ විශ්වය තුළ ඔහු ක්‍රියාත්මක කර ඇති නීති හා ප්‍රඥාවන් පිළිබඳවත් ඇති අඥානකමකි.

අල්ලාහ් මිනිසෙකුට ඊමානය ලබා දී, යහපත කරා යොමු කළත්, ඔහුට යම් පරීක්ෂණයක් හෝ විපතක් ලබා දිය හැකිය.

එවැනි විපතක් පැමිණි විට, අල්ලාහ්ගේ ශ්‍රේෂ්ඨත්වය හදවත තුළ තහවුරු කරගත් පුද්ගලයා සත්‍ය මාර්ගයෙන් ආපසු හැරෙන්නේ නැත. ඔහු තම මාර්ගයේ ස්ථාවරව සිටියි.

ඒ ඇයි? එම පරීක්ෂණය අල්ලාහ්ගෙන් පැමිණි දෙයක් බව ඔහු දන්නා බැවිනි.

නමුත් දුර්වල ඊමානයක් ඇති, හදවත තුළ අල්ලාහ්ගේ ශ්‍රේෂ්ඨත්වය දුර්වල වූ පුද්ගලයා, එවැනි පරීක්ෂණයකට මුහුණ දුන් විට ආපසු හැරී වෙනත් මාර්ගයක් සොයා යා හැකිය.

එසේම, බොහෝ දෙනා තමන් සමඟ සිටින බව දැක ඔවුන්ගේ සංඛ්‍යාවට රැවටිය හැකිය. අද දහස් ගණනක් මිනිසුන් තමන් සමඟ සිටියත්, හෙට ඔවුන් වෙනත් පැත්තකට ගිය විට, ඔහුද ඔවුන් පසුපස යා හැකිය.

ඒ ඇයි? සැබෑ ලෙස අල්ලාහ්ගේ ශ්‍රේෂ්ඨත්වය අනුගමනය කරනවා වෙනුවට, බහුතරය අනුගමනය කරන නිසාය.

නමුත් අල්ලාහ්ගේ ශ්‍රේෂ්ඨත්වය තම හදවත තුළ තහවුරු කරගත් පුද්ගලයා, ඔහු තනිව සිටියත් අල්ලාහ්ගේ මාර්ගයේ ස්ථාවරව සිටියි.

ඉබ්‍රාහීම් (අලෙයිහිස් සලාම්) තුමාගේ උදාහරණය

අල්ලාහ් ඉබ්‍රාහීම් (අලෙයිහිස් සලාම්) තුමා පිළිබඳව මෙසේ පවසයි:

إِنَّ إِبْرَاهِيمَ كَانَ أُمَّةً

“සැබවින්ම ඉබ්‍රාහීම් එක් සමූහයක් හා සමාන වූයේය.”

(සූරා අන්-නහ්ල් 16:120)

මෙහි අර්ථය වන්නේ, ඉබ්‍රාහීම් (අලෙයිහිස් සලාම්) තුමා තනිව සිටියද, ඔහු තුළ සමූහයකට හිමි වන ගුණාංග හා යහපත්කම් පැවති බවයි.

සමූහයක් තුළ තිබිය හැකි අල්ලාහ්ගේ ශ්‍රේෂ්ඨත්වය පිළිබඳ ගැඹුරු අවබෝධය, අල්ලාහ් තම සමීපතම මිතුරා වූ ඉබ්‍රාහීම් (අලෙයිහිස් සලාම්) තුමාගේ හදවත තුළ ස්ථාපිත කළේය.

එබැවින් මිනිසුන් ඔහු වෙත පැමිණියත්, ඔහුගෙන් ඈත් වී ගියත්, එය ඔහුගේ ඊමානයට හා ස්ථාවරත්වයට හානියක් නොවීය.

සැබෑ ස්ථාවරත්වය හා ශක්තිය ඔහුගේ හදවත තුළ තිබුණි. එබැවින් ඔහු වටා සිටින මිනිසුන්ගේ සංඛ්‍යාව මත තම විශ්වාසය රඳා පැවතීමට ඔහුට අවශ්‍ය නොවීය.

අවසාන ප්‍රාර්ථනාව

අල්ලාහ්ගෙන් මම ප්‍රාර්ථනා කරන්නේ, ඔහු පිළිබඳව නිසි දැනුමක් ලබාගත්, ඔහුගේ ශ්‍රේෂ්ඨත්වය නිසි ලෙස අවබෝධ කරගත්, ඔහුට නිසි ආකාරයෙන් නැමදුම් කරන අය අතරට මාත් ඔබත් පත් කරන ලෙසයි.

අපව යහමඟ, තක්වා, පතිවත සහ සිතේ තෘප්තියෙන් යුත් අය අතරට පත් කරන ලෙස මම අල්ලාහ්ගෙන් ඉල්ලා සිටිමි.

එසේම, අපව අන් අයට යහමඟ පෙන්වන, තමන්මද යහමඟේ ගමන් කරන අය බවට පත් කරන ලෙසත්, නොමඟ ගිය අය හෝ අන් අය නොමඟ යවන අය බවට අපව පත් නොකරන ලෙසත් ඔහුගෙන් ඉල්ලා සිටිමි.

තවද, ප්‍රසිද්ධියේ පෙනෙන හා රහසිගතව පවතින සියලුම පරීක්ෂණ හා කලබලවලින් අපව ආරක්ෂා කරන ලෙස සර්වබලධාරී අල්ලාහ්ගෙන් ප්‍රාර්ථනා කරමි.