ඉස්ලාමය තුළ සුන්නාවට හිමි ස්ථානය

1. සුන්නාව යනු කුමක්ද?

2. සුන්නාව අනුගමනය කරන ලෙස අල්ලාහ් අල්කුර්ආනය තුළින් අණ කිරීම.

3. සුන්නාව අනුගමනය කරන ලෙස අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන් ﷺ අණ කිරීම.

4. ඉස්ලාමීය නීතිරීති පැහැදිලි කිරීමේදී සුන්නාවට හිමි ස්ථානය.

ඉස්ලාමය තුළ සුන්නාවට හිමි ස්ථානය

සියලු ප්‍රශංසා හා කීර්තීන් අල්ලාහ්ටම හිමි වේවා!

ගෞරවනීය මුස්ලිම් සහෝදරවරුනි!

සමහර මිනිසුන් නබිතුමාණන්ගේ සුන්නාව පිළිබඳ සැක ඇති කරති. තවත් සමහරු මුස්ලිම්වරුන්ගේ හදවත් තුළ සුන්නාවට හිමි ස්ථානය පහත් කර පෙන්වීමට උත්සාහ කරති. මෙය ඉතා භයානක කරුණකි. එබැවින් අපි මේ පිළිබඳව අවධානය යොමු කළ යුතු අතර, එයින් ප්‍රවේශම් විය යුතුය.

සුන්නාව යනු ඉස්ලාමීය නීති සම්පාදනයේ මූලික මූලාශ්‍රවලින් එකකි. එබැවින් සෑම මුස්ලිම්වරයෙකුම අල්ලාහ්ට සවන් දී අවනත වන ආකාරයෙන්ම, නිවැරදිව තහවුරු වූ සුන්නාවටද සවන් දී එයට අවනත විය යුතුය.

උත්තරීතර අල්ලාහ් මෙසේ පවසයි:

مَنْ يُطِعِ الرَّسُولَ فَقَدْ أَطَاعَ اللَّهَ

“කවුරුන් දූතයාණන්ට අවනත වන්නේද, සැබැවින්ම ඔහු අල්ලාහ්ට අවනත වී ඇත.”

(අන්-නිසා: 80)

මේ හේතුව නිසාම මෙම දේශනාවේ මාතෘකාව ලෙස “ඉස්ලාමය තුළ සුන්නාවට හිමි ස්ථානය” යන්න තෝරා ගත්තෙමි.

පළමුව: සුන්නාව යනු කුමක්ද?

සුන්නාව යනු අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන් මුහම්මද් ﷺ තුමාණන්ගෙන් තහවුරු වී ඇති පහත සඳහන් දෑය:

• එතුමාණන් පැවසූ වචන.

• එතුමාණන් කළ ක්‍රියා.

• එතුමාණන් අනුමත කළ දෑ.

• එතුමාණන්ගේ චරිත ගුණාංග.

• එතුමාණන්ගේ ශාරීරික ලක්ෂණ.

දෙවනුව: අල්කුර්ආනය සුන්නාව අනුගමනය කරන ලෙස අණ කරයි

1. අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන් ﷺ අණ කරන දෑ පිළිපදින ලෙසත්, එතුමාණන් තහනම් කරන දෑවලින් වැළකී සිටින ලෙසත් අල්ලාහ් අපට අණ කර ඇත.

උත්තරීතර අල්ලාහ් මෙසේ පවසයි:

وَمَا آتَاكُمُ الرَّسُولُ فَخُذُوهُ وَمَا نَهَاكُمْ عَنْهُ فَانْتَهُوا

“දූතයාණන් ඔබට ලබා දෙන දෑ ඔබ පිළිගන්න. එතුමාණන් ඔබට තහනම් කරන දෑවලින් ඔබ වැළකී සිටින්න.”

(අල්-හෂ්ර්: 7)

2. අල්ලාහ්ට අවනත වීම සමඟම දූතයාණන්ට අවනත වීමද අල්ලාහ් නියම කර ඇත.

අල්ලාහ් මෙසේ පවසයි:

وَأَطِيعُوا اللَّهَ وَالرَّسُولَ لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ

“ඔබ කරුණාව ලබනු පිණිස අල්ලාහ්ටත් දූතයාණන්ටත් අවනත වන්න.”

(ආලු ඉම්රාන්: 132)

3. අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන් ﷺ අප කැඳවන දෑට ප්‍රතිචාර දක්වන ලෙස අල්ලාහ් අපට අණ කර ඇත.

අල්ලාහ් මෙසේ පවසයි:

﴿يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اسْتَجِيبُوا لِلَّهِ وَلِلرَّسُولِ إِذَا دَعَاكُمْ لِمَا يُحْيِيكُمْ﴾

“අහෝ විශ්වාස කළවුනි! ඔබට ජීවය ලබා දෙන දෙයක් වෙත අල්ලාහ් සහ දූතයාණන් ඔබව කැඳවන විට, ඔවුන් දෙදෙනාගේ කැඳවීමට ප්‍රතිචාර දක්වන්න.”

(අල්-අන්ෆාල්: 24)

4. දූතයාණන්ට අවනත වීම සැබැවින්ම අල්ලාහ්ට අවනත වීම බව අල්කුර්ආනය පැහැදිලි කරයි.

අල්ලාහ් මෙසේ පවසයි:

﴿مَنْ يُطِعِ الرَّسُولَ فَقَدْ أَطَاعَ اللَّهَ﴾

“කවුරුන් දූතයාණන්ට අවනත වන්නේද, සැබැවින්ම ඔහු අල්ලාහ්ට අවනත වී ඇත.”

(අන්-නිසා: 80)

5. අල්ලාහ්ට සැබෑ ලෙස ආදරය කිරීමේ ලකුණක් වන්නේ දූතයාණන් ﷺ අනුගමනය කිරීමයි.

අල්ලාහ් මෙසේ පවසයි:

﴿قُلْ إِنْ كُنْتُمْ تُحِبُّونَ اللَّهَ فَاتَّبِعُونِي يُحْبِبْكُمُ اللَّهُ وَيَغْفِرْ لَكُمْ ذُنُوبَكُمْ﴾

“(නබිවරය!) ඔබ පවසන්න: ‘ඔබ අල්ලාහ්ට ආදරය කරන්නේ නම්, මා අනුගමනය කරන්න. එවිට අල්ලාහ් ඔබට ආදරය කරනු ඇත. තවද ඔබගේ පාපයන්ට සමාව දෙනු ඇත.’”

(ආලු ඉම්රාන්: 31)

6. දූතයාණන්ගේ ﷺ නියෝගයට විරුද්ධ වීම පිළිබඳව අල්කුර්ආනය අපට අනතුරු අඟවයි.

අල්ලාහ් මෙසේ පවසයි:

﴿فَلْيَحْذَرِ الَّذِينَ يُخَالِفُونَ عَنْ أَمْرِهِ أَنْ تُصِيبَهُمْ فِتْنَةٌ أَوْ يُصِيبَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ﴾

“එතුමාණන්ගේ නියෝගයට විරුද්ධව ක්‍රියා කරන්නෝ තමන් වෙත යම් පරීක්ෂාවක් පැමිණීමෙන් හෝ වේදනාකාරී දඬුවමක් තමන් වෙත පැමිණීමෙන් ප්‍රවේශම් වෙත්වා!”

(අන්-නූර්: 63)

7. දූතයාණන්ට අවනත වීම ප්‍රතික්ෂේප කිරීමේ භයානකකමද අල්කුර්ආනය පැහැදිලි කරයි.

අල්ලාහ් මෙසේ පවසයි:

قُلْ أَطِيعُوا اللَّهَ وَالرَّسُولَ فَإِنْ تَوَلَّوْا فَإِنَّ اللَّهَ لَا يُحِبُّ الْكَافِرِينَ

“(නබිවරය!) ඔබ පවසන්න: ‘අල්ලාහ්ටත් දූතයාණන්ටත් අවනත වන්න.’ එහෙත් ඔවුන් පිටුපාන්නේ නම්, සැබැවින්ම අල්ලාහ් ප්‍රතික්ෂේප කරන්නන්ට ආදරය නොකරයි.” (ආලු ඉම්රාන්: 32)

8. අල්ලාහ් සහ එතුමාණන්ගේ දූතයාණන් යම් කරුණක් සම්බන්ධයෙන් තීන්දුවක් දුන් පසු, එයට විරුද්ධව තමන්ගේම තේරීමක් කිරීමට කිසිදු විශ්වාසවන්ත පුරුෂයෙකුට හෝ ස්ත්‍රියකට අයිතියක් නැත.

අල්ලාහ් මෙසේ පවසයි:

وَمَا كَانَ لِمُؤْمِنٍ وَلَا مُؤْمِنَةٍ إِذَا قَضَى اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَمْرًا أَنْ يَكُونَ لَهُمُ الْخِيَرَةُ مِنْ أَمْرِهِمْ

“අල්ලාහ් සහ ඔහුගේ දූතයාණන් යම් කරුණක් සම්බන්ධයෙන් තීන්දුවක් දුන් විට, එම කරුණ පිළිබඳව තමන්ටම තෝරා ගැනීමේ අයිතියක් විශ්වාසවන්ත පුරුෂයෙකුට හෝ විශ්වාසවන්ත ස්ත්‍රියකට නොමැත.”

(අල්-අහ්සාබ්: 36)

9. අල්ලාහ්ට සහ ඔහුගේ දූතයාණන්ට අකීකරු වීම පැහැදිලි නොමඟ යෑමක් බව අල්ලාහ් පවසයි.

وَمَنْ يَعْصِ اللَّهَ وَرَسُولَهُ فَقَدْ ضَلَّ ضَلَالًا مُبِينًا

“කවුරුන් අල්ලාහ්ට සහ ඔහුගේ දූතයාණන්ට අකීකරු වන්නේද, සැබැවින්ම ඔහු පැහැදිලි නොමඟ යෑමකට පත්ව ඇත.”

(අල්-අහ්සාබ්: 36)

10. අප අතර ඇති වන ආරවුල් සහ මතභේදවලදී දූතයාණන් ﷺ තීරකයා ලෙස පිළිගැනීම විශ්වාසයේ අත්‍යවශ්‍ය අංගයක් බව අල්කුර්ආනය පෙන්වා දෙයි.

අල්ලාහ් මෙසේ පවසයි:

فَلَا وَرَبِّكَ لَا يُؤْمِنُونَ حَتَّى يُحَكِّمُوكَ فِيمَا شَجَرَ بَيْنَهُمْ ثُمَّ لَا يَجِدُوا فِي أَنْفُسِهِمْ حَرَجًا مِمَّا قَضَيْتَ وَيُسَلِّمُوا تَسْلِيمًا

“එසේ නොවේ! ඔබගේ පරමාධිපති මත දිවුරා පවසමි. ඔවුන් අතර ඇති වන ආරවුල් සම්බන්ධයෙන් ඔවුන් ඔබව තීරකයා ලෙස පත් කරන තුරුත්, ඔබ දුන් තීන්දුව පිළිබඳව තමන්ගේ සිත් තුළ කිසිදු අපහසුතාවක් නොදැනී, පූර්ණ ලෙස එයට යටත් වන තුරුත් ඔවුන් සැබෑ විශ්වාසවන්තයින් නොවෙති.” (අන්-නිසා: 65)

11. සුන්නාවද පහළ කරනු ලැබූ දිව්‍යමය වහීයකි

ඒ සඳහා සාක්ෂිය වන්නේ අල්ලාහ්ගේ මෙම ප්‍රකාශයයි:

وَأَنْزَلَ اللَّهُ عَلَيْكَ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ

“අල්ලාහ් ඔබ වෙත ධර්ම ග්‍රන්ථයත් ප්‍රඥාවත් පහළ කළේය.” (අන්-නිසා: 113)

හසන් අල්-බස්රී සහ කතාදා යන විද්වතුන් පවසා ඇත්තේ මෙහි සඳහන් ‘ප්‍රඥාව’ යනු සුන්නාව බවයි. ඉමාම් අෂ්-ෂාෆිඊ رحمه الله ද එසේම පවසා ඇත.

ඉබ්නුල් කය්යිම් رحمه الله මෙසේ පවසා ඇත:

“පෙර සිටි සලාෆ් විද්වතුන්ගේ එකඟතාව අනුව, මෙහි ‘ග්‍රන්ථය’ යනු අල්කුර්ආනය වන අතර, ‘ප්‍රඥාව’ යනු සුන්නාවයි.”

ඒ සඳහා ඔහු උපුටා දක්වන අල්ලාහ්ගේ ප්‍රකාශය මෙසේය:

هُوَ الَّذِي بَعَثَ فِي الْأُمِّيِّينَ رَسُولًا مِنْهُمْ يَتْلُو عَلَيْهِمْ آَيَاتِهِ وَيُزَكِّيهِمْ وَيُعَلِّمُهُمُ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ

“ඔහුම නූගත් ජනතාව අතරින් ඔවුන් වෙත දූතයෙකු එවූයේය. ඔහු ඔවුන්ට ඔහුගේ වදන් කියවා පෙන්වයි, ඔවුන්ව පවිත්‍ර කරයි, ඔවුන්ට ග්‍රන්ථයත් ප්‍රඥාවත් උගන්වයි.” (අල්-ජුමුආ: 2)

සුන්නාව වහීයක් බව පෙන්වන සිදුවීමක්

බුහාරි සහ මුස්ලිම් යන සහීහ් ග්‍රන්ථ දෙකෙහිම යඃලා ඉබ්නු මුරා رضي الله عنه විසින් වාර්තා කරන ලද සිදුවීමක් ඇත.

ඔහු උමර් ඉබ්නුල් කත්තාබ් رضي الله عنه තුමාණන්ට මෙසේ පවසමින් සිටියේය:

“අල්ලාහ්ගේ නබිවරයාණන් වෙත වහී පහළ වන අවස්ථාවේදී එතුමාණන් දැකීමට මට හැකි වේ නම්, එය කොතරම් හොඳද!”

පසුව නබිතුමාණන් ﷺ ජිඃරානා ප්‍රදේශයේ සිටියදී, එතුමාණන්ට ඉහළින් රෙද්දක් සෙවණක් ලෙස දමා තිබුණි. එතුමාණන් සමඟ සහාබාවරුන් පිරිසක් සිටි අතර, ඔවුන් අතර උමර් رضي الله عنه ද සිටියේය.

එවිට සුවඳ විලවුන් ගල්වා තිබූ ලොම්වලින් සෑදූ ජුබ්බාවක් ඇඳගත් මිනිසෙක් පැමිණ මෙසේ විමසීය:

“අල්ලාහ්ගේ දූතයාණනි! සුවඳ විලවුන් ගල්වා, ජුබ්බාවක් ඇඳගෙන උම්රා සඳහා ඉහ්රාම් තත්ත්වයට පත්වූ මිනිසෙකු ගැන ඔබ කුමක් පවසන්නේද?”

නබිතුමාණෝ ﷺ මොහොතක් ඔහු දෙස බලා සිට පසුව නිහඬ වූහ. එවිට එතුමාණන් වෙත වහී පහළ විය.

උමර් رضي الله عنه තම අතින් යඃලා ඉබ්නු උමය්යාට සංඥා කළේය. යඃලා පැමිණ නබිතුමාණන් සිටි තැනට තම හිස ඇතුළු කළේය.

එවිට නබිතුමාණන්ගේ මුහුණ රතු වී තිබූ අතර, වහී පහළ වන අවස්ථාවේදී එතුමාණන්ට තාවකාලිකව අපහසුතාවක් ඇති වූ ආකාරයෙන් හඬක් නැඟුණි. පසුව එම තත්ත්වය පහව ගියේය.

එවිට නබිතුමාණෝ ﷺ මෙසේ විමසූහ:

“මීට මොහොතකට පෙර උම්රා පිළිබඳව මගෙන් විමසූ පුද්ගලයා කොහේද?”

එම පුද්ගලයා සොයාගෙන එතුමාණන් වෙත ගෙන එන ලදී.

එවිට නබිතුමාණෝ ﷺ මෙසේ පැවසූහ:

“ඔබගේ ශරීරයේ ඇති සුවඳ විලවුන් තුන් වරක් සෝදා ඉවත් කරන්න. ඔබගේ ජුබ්බාව ගලවා දමන්න. ඉන්පසු ඔබගේ උම්රාවේදී, ඔබගේ හජ්හිදී සිදු කරන දෑ සිදු කරන්න.”

මෙම සිදුවීමෙන් පැහැදිලි වන්නේ ආගමික නීතිරීති සම්බන්ධයෙන් නබිතුමාණන් ﷺ වෙත වහී පහළ වූ බවත්, එතුමාණන්ගේ සුන්නාව ඉස්ලාමීය මඟපෙන්වීමේ වැදගත් මූලාශ්‍රයක් බවත්ය.

තෙවනුව: අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන් ﷺ සුන්නාව අනුගමනය කරන ලෙස අණ කරයි

1. අබූ දාවූද් සහ තිර්මිදි වාර්තා කළ හදීසය

අබූ රාෆිඃ رضي الله عنه තුමා විසින් වාර්තා කරන ලදී. අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෝ ﷺ මෙසේ පැවසූහ:

«لَا أُلْفِيَنَّ أَحَدَكُمْ مُتَّكِئًا عَلَى أَرِيكَتِهِ، يَأْتِيهِ أَمْرٌ مِمَّا أَمَرْتُ بِهِ، أَوْ نَهَيْتُ عَنْهُ، فَيَقُولُ: لَا أَدْرِي، مَا وَجَدْنَا فِي كِتَابِ اللَّهِ اتَّبَعْنَاهُ»

“ඔබ අතරින් කිසිවෙකු තම අසුනේ සැතපී සිටියදී, මා අණ කළ හෝ මා තහනම් කළ යම් නියෝගයක් ඔහු වෙත පැමිණි විට, ‘මම ඒ ගැන දන්නේ නැහැ. අල්ලාහ්ගේ ග්‍රන්ථයේ අපට හමු වූ දේ පමණක් අපි අනුගමනය කරමු’ යැයි පවසන තත්ත්වයක මම ඔහුව නොදකිත්වා!”

මෙම හදීසය අබූ දාවූද් සහ තිර්මිදි විසින් වාර්තා කර ඇත. තිර්මිදි එය ‘හසන් සහ සහීහ්’ යනුවෙන් සඳහන් කර ඇති අතර, ෂෙයික් අල්-අල්බානි ද එය සහීහ් බවට තහවුරු කර ඇත.

2. අල්-මික්දාම් ඉබ්නු මඃදිකරිබ් رضي الله عنه තුමා විසින් වාර්තා කළ හදීසය

තිර්මිදි වාර්තා කර ඇති මෙම හදීසයේදී අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෝ ﷺ මෙසේ පැවසූහ:

«أَلَا هَلْ عَسَى رَجُلٌ يَبْلُغُهُ الْحَدِيثُ عَنِّي، وَهُوَ مُتَّكِئٌ عَلَى أَرِيكَتِهِ، فَيَقُولُ: بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمْ كِتَابُ اللَّهِ تَعَالَى، فَمَا وَجَدْنَا فِيهِ حَلَالًا اسْتَحْلَلْنَاهُ، وَمَا وَجَدْنَا فِيهِ حَرَامًا حَرَّمْنَاهُ، وَإِنَّ مَا حَرَّمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَمَا حَرَّمَ اللَّهُ»

“මාගෙන් වාර්තා වූ හදීසයක් යම් පුද්ගලයෙකු වෙත ළඟා වන විට, ඔහු තම අසුනේ සැතපී සිටිමින්, ‘අප සහ ඔබ අතර තීරකය වන්නේ උත්තරීතර අල්ලාහ්ගේ ග්‍රන්ථයයි. එහි අපට හලාල් ලෙස හමු වන දෑ අපි හලාල් කරගනිමු. එහි හරාම් ලෙස හමු වන දෑ අපි හරාම් කරගනිමු’ යැයි පවසන තත්ත්වයක් ඇති විය හැකිද?

සැබැවින්ම අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන් ﷺ තහනම් කළ දෑද අල්ලාහ් තහනම් කළ දෑ මෙන්ම වේ.”

මෙම හදීසය තිර්මිදි විසින් වාර්තා කර ඇති අතර, එය හසන් බවටත් ෂෙයික් අල්-අල්බානි විසින් සහීහ් බවටත් තහවුරු කර ඇත.

3. බුහාරි සහ මුස්ලිම් වාර්තා කළ හදීසය

අබූ හුරයිරා رضي الله عنه තුමා විසින් වාර්තා කරන ලදී. අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෝ ﷺ මෙසේ පැවසූහ:

«إِذَا نَهَيْتُكُمْ عَنْ شَيْءٍ فَاجْتَنِبُوهُ، وَإِذَا أَمَرْتُكُمْ بِأَمْرٍ فَأْتُوا مِنْهُ مَا اسْتَطَعْتُمْ»

“මා ඔබට යම් දෙයක් තහනම් කළ විට, එයින් සම්පූර්ණයෙන්ම වැළකී සිටින්න. මා ඔබට යම් දෙයක් කිරීමට අණ කළ විට, ඔබට හැකි පමණින් එය ඉටු කරන්න.” (සහීහ් අල්-බුහාරි සහ සහීහ් මුස්ලිම්)

4. අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන්ට අවනත වීම අල්ලාහ්ට අවනත වීමයි

බුහාරි සහ මුස්ලිම් යන ග්‍රන්ථ දෙකෙහිම අබූ හුරයිරා رضي الله عنه තුමා විසින් වාර්තා කරන ලද හදීසයක, අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෝ ﷺ මෙසේ පැවසූහ:

«مَنْ أَطَاعَنِي فَقَدْ أَطَاعَ اللَّهَ تَعَالَى، وَمَنْ عَصَانِي فَقَدْ عَصَى اللَّهَ»

“කවුරුන් මට අවනත වන්නේද, සැබැවින්ම ඔහු උත්තරීතර අල්ලාහ්ට අවනත වී ඇත. කවුරුන් මට අකීකරු වන්නේද, සැබැවින්ම ඔහු අල්ලාහ්ට අකීකරු වී ඇත. (සහීහ් අල්-බුහාරි සහ සහීහ් මුස්ලිම්)

සටහන: ඔබ ලබා දුන් අරාබි පාඨයේ මෙහිදී තුන්වන ප්‍රධාන මාතෘකාව යටතේ හදීස් හතරක් දක්වා ඇත. හතරවන මාතෘකාව වන “ඉස්ලාමීය නීතිරීති පැහැදිලි කිරීමේදී සුන්නාවට හිමි ස්ථානය” සඳහා වෙනම විස්තර මෙම පාඨයේ ඉතිරි කොටසෙහි ඇතුළත් වී නොමැත.

5. අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන්ගේ ﷺ සුන්නාව ප්‍රතික්ෂේප කරන්නා එතුමාණන්ගේ අනුගාමිකයෙකු නොවේ

අනස් رضي الله عنه තුමා විසින් වාර්තා කරන ලදුව, සහීහ් අල්-බුහාරි සහ සහීහ් මුස්ලිම් යන ග්‍රන්ථ දෙකෙහිම සඳහන් හදීසයක, අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෝ ﷺ මෙසේ පැවසූහ:

«مَن رَغِبَ عن سُنَّتي فليسَ مِنِّي»

“කවුරුන් මාගේ සුන්නාවෙන් ඈත් වී එය පිළිපැදීම ප්‍රතික්ෂේප කරන්නේද, ඔහු මාගේ මඟ අනුගමනය කරන්නන් අතරින් කෙනෙකු නොවේ.”

6. සුන්නාව තදින් අල්ලාගෙන සිටීමේ අවශ්‍යතාව

අබූ දාවූද් විසින් වාර්තා කරන ලදුව, ෂෙයික් අල්-අල්බානි විසින් සහීහ් බවට තහවුරු කරන ලද හදීසයක, අල්-ඉර්බාද් ඉබ්නු සාරියා رضي الله عنه තුමා මෙසේ වාර්තා කරයි:

අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෝ ﷺ මෙසේ පැවසූහ:

«إِنَّهُ مَنْ يَعِشْ مِنْكُمْ بَعْدِي فَسَيَرَى اخْتِلَافًا كَثِيرًا، فَعَلَيْكُمْ بِسُنَّتِي وَسُنَّةِ الْخُلَفَاءِ الْمَهْدِيِّينَ الرَّاشِدِينَ، تَمَسَّكُوا بِهَا، وَعَضُّوا عَلَيْهَا بِالنَّوَاجِذِ، وَإِيَّاكُمْ وَمُحْدَثَاتِ الْأُمُورِ، فَإِنَّ كُلَّ مُحْدَثَةٍ بِدْعَةٌ، وَكُلَّ بِدْعَةٍ ضَلَالَةٌ»

“මාගෙන් පසු ඔබ අතරින් ජීවත් වන අය බොහෝ මතභේද දකිනු ඇත. එබැවින් ඔබ මාගේ සුන්නාවත්, යහමඟ ලැබූ නිවැරදි මඟ පෙන්වන කලීෆාවරුන්ගේ සුන්නාවත් තදින් අල්ලා ගන්න. ඒවා තදින් පිළිපදින්න. ඔබගේ පසුපස දත් (දළ දත්) වලින් අල්ලා ගන්නාක් මෙන් ඒවා තදින් අල්ලාගෙන සිටින්න. ආගම තුළ අලුතින් ඇති කරන දෑවලින් ප්‍රවේශම් වන්න. මන්ද, අලුතින් ඇති කරන සෑම දෙයක්ම බිද්අත් එකකි. සෑම බිද්අත් එකක්ම නොමඟ යෑමකි.”

සිව්වනුව: ඉස්ලාමීය නීතිරීති පැහැදිලි කිරීමේදී සුන්නාවට හිමි ස්ථානය

ඉස්ලාමීය විද්වතුන්ගෙන් බහුතරයක් එකඟ වී ඇති කරුණක් වන්නේ සුන්නාව ඉස්ලාමීය නීති සම්පාදනයේ දෙවන මූලාශ්‍රය වන බවයි.

එසේම, අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන් ﷺ වෙතින් නිවැරදිව තහවුරු වී ඇති යම් කරුණක් මුස්ලිම්වරයෙකුට දැනගැනීමට ලැබුණු විට, එය අනුව ක්‍රියා කිරීම ඔහුගේ වගකීමකි.

සුන්නාවේ වර්ග

අල්කුර්ආනයේ ඇති නීතිරීති පැහැදිලි කිරීම සම්බන්ධයෙන් සුන්නාව විවිධ ආකාරයෙන් ක්‍රියා කරයි.

1. අල්කුර්ආනයේ අර්ථය අපැහැදිලි වන දෑ පැහැදිලි කිරීම

උත්තරීතර අල්ලාහ් මෙසේ පවසයි:

بِالْبَيِّنَاتِ وَالزُّبُرِ وَأَنْزَلْنَا إِلَيْكَ الذِّكْرَ لِتُبَيِّنَ لِلنَّاسِ مَا نُزِّلَ إِلَيْهِمْ

“පැහැදිලි සාධක සහ ග්‍රන්ථ සමඟ (අපි දූතයන් එවීමු). තවද, මිනිසුන් වෙත පහළ කරනු ලැබූ දෑ ඔබ ඔවුන්ට පැහැදිලි කර දෙනු පිණිස අපි ඔබ වෙත මෙම උපදේශය (අල්කුර්ආනය) පහළ කළෙමු.”

(අන්-නහ්ල්: 44)

සමහර විට එක් වචනයකට අර්ථ කිහිපයක් තිබිය හැකිය. එවිට අල්කුර්ආනයේ යම් වැකියකින් අදහස් කරන්නේ කුමක්ද යන්න සහාබාවරුන්ට අපැහැදිලි විය හැකිය. එවැනි අවස්ථාවලදී ඔවුහු නබිතුමාණන්ගෙන් ﷺ විමසූහ. එවිට එතුමාණෝ එහි නිවැරදි අර්ථය පැහැදිලි කළහ.

ඒ සඳහා උදාහරණයක් ලෙස සහීහ් අල්-බුහාරි සහ සහීහ් මුස්ලිම් යන ග්‍රන්ථ දෙකෙහිම සඳහන් අබ්දුල්ලාහ් ඉබ්නු මස්ඌද් رضي الله عنه තුමාගේ හදීසය දැක්විය හැකිය.

අල්ලාහ් මෙසේ පවසයි:

الَّذِينَ آمَنُوا وَلَمْ يَلْبِسُوا إِيمَانَهُمْ بِظُلْمٍ أُولَئِكَ لَهُمُ الْأَمْنُ وَهُمْ مُهْتَدُونَ

“විශ්වාස කර, තම විශ්වාසය අසාධාරණකමින් මිශ්‍ර නොකළවුන්ටම ආරක්ෂාව හිමි වේ. තවද, ඔවුහු යහමඟ ලැබූවෝ වෙති.” (අල්-අන්ආම්: 82)

අබ්දුල්ලාහ් ඉබ්නු මස්ඌද් رضي الله عنه තුමා පවසයි:

අපි මෙසේ විමසුවෙමු:

“අල්ලාහ්ගේ දූතයාණනි! අප අතරින් තමන්ටම අසාධාරණයක් නොකරන කෙනෙකු සිටින්නේ කවුද?”

එවිට නබිතුමාණෝ ﷺ මෙසේ පැවසූහ:

“ඔබ සිතන ආකාරයට එය නොවේ. ‘ඔවුන් තම විශ්වාසය අසාධාරණකමින් මිශ්‍ර නොකළහ’ යන්නෙන් අදහස් කරන්නේ ෂිර්ක් (අල්ලාහ්ට සමානයන් ආදේශ කිරීම) යන්නයි. ලුක්මාන් තම පුත්‍රයාට මෙසේ පැවසූ ප්‍රකාශය ඔබ අසා නැද්ද?”

يَا بُنَيَّ لَا تُشْرِكْ بِاللَّهِ إِنَّ الشِّرْكَ لَظُلْمٌ عَظِيمٌ

“අහෝ මාගේ පුතණුවනි! අල්ලාහ්ට කිසිවක් ආදේශ නොකරන්න. සැබැවින්ම ෂිර්ක් යනු අතිමහත් අසාධාරණයකි.” (ලුක්මාන්: 13)

මෙම හදීසයෙන් පැහැදිලි වන්නේ අල්කුර්ආනයේ යම් වචනයකින් අදහස් කරන්නේ කුමක්ද යන්න සුන්නාව මඟින් පැහැදිලි කළ හැකි බවයි.

අදී ඉබ්නු හාතිම් رضي الله عنه තුමාගේ සිදුවීම

සහීහ් අල්-බුහාරි සහ සහීහ් මුස්ලිම් යන ග්‍රන්ථ දෙකෙහිම අදී رضي الله عنه තුමාගෙන් වාර්තා වන හදීසයක මෙසේ සඳහන් වේ:

අල්ලාහ් පහත සඳහන් වැකිය පහළ කළ විට:

وَكُلُوا وَاشْرَبُوا حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَكُمُ الْخَيْطُ الْأَبْيَضُ مِنَ الْخَيْطِ الْأَسْوَدِ مِنَ الْفَجْرِ ثُمَّ أَتِمُّوا الصِّيَامَ إِلَى اللَّيْلِ

“අලුයම වන විට සුදු නූල කළු නූලෙන් පැහැදිලිව වෙන් කර හඳුනාගත හැකි වන තුරු ඔබ ආහාර ගන්න; පානය කරන්න. පසුව රාත්‍රිය උදාවන තුරු උපවාසය සම්පූර්ණ කරන්න.” (අල්-බකරා: 187)

අදී ඉබ්නු හාතිම් رضي الله عنه තුමා කළු පැහැති ලණුවක් සහ සුදු පැහැති ලණුවක් ගෙන, ඒවා තම කොට්ටය යට තැබීය. රාත්‍රියේදී ඒවා දෙස බැලුවද, ඒ දෙක අතර වෙනස ඔහුට පැහැදිලිව හඳුනාගත නොහැකි විය.

පසුව උදෑසන ඔහු අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන් ﷺ වෙත ගොස්, තමන් කළ දේ පැවසීය.

එවිට නබිතුමාණෝ ﷺ මෙසේ පැවසූහ:

«إِنَّمَا ذَلِكَ سَوَادُ اللَّيْلِ وَبَيَاضُ النَّهَارِ»

“එයින් අදහස් කරන්නේ රාත්‍රියේ අඳුර සහ දහවලේ ආලෝකයයි.”

මෙම සිදුවීමෙන් පැහැදිලි වන්නේ අල්කුර්ආනයේ සඳහන් ඇතැම් වචනවල සැබෑ අර්ථය සුන්නාව මඟින් පැහැදිලි වන බවයි.

2. අල්කුර්ආනයේ නම පැහැදිලිව සඳහන් නොකරන දෑ හඳුනා දීම

සහීහ් අල්-බුහාරිහි සඳහන් හදීසයකට අනුව, අබ්දුල්ලාහ් ඉබ්නු අබ්බාස් رضي الله عنهما සහ අල්-හුරු ඉබ්නු කයිස් අතර, අල්ලාහ්ගේ පහත සඳහන් වැකියේ සඳහන් දැහැමි සේවකයා කවුරුන්ද යන්න පිළිබඳව මතභේදයක් ඇති විය.

අල්ලාහ් මෙසේ පවසයි:

فَوَجَدَا عَبْدًا مِنْ عِبَادِنَا آَتَيْنَاهُ رَحْمَةً مِنْ عِنْدِنَا وَعَلَّمْنَاهُ مِنْ لَدُنَّا عِلْمًا

“ඔවුන් දෙදෙනා අපගේ සේවකයන් අතරින් එක් සේවකයෙකු හමු වූහ. අපි ඔහුට අප වෙතින් කරුණාවක් පිරිනමා තිබූ අතර, අප වෙතින්ම ඔහුට දැනුමක් උගන්වා තිබුණෙමු.” (අල්-කහ්ෆ්: 65)

ඒ පිළිබඳව ඔවුහු උබය් ඉබ්නු කඃබ් رضي الله عنه තුමාගෙන් විමසූහ.

එවිට ඔහු මෙසේ පැවසීය:

“අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන් ﷺ මෙසේ පවසනු මම අසා ඇත්තෙමි:

«فَارْتَدَّا عَلَى آثَارِهِمَا قَصَصًا فَوَجَدَا خَضِرًا…»

‘පසුව ඔවුන් දෙදෙනා තමන් පැමිණි මාර්ගය ඔස්සේ ආපසු හැරී ගියහ. එවිට ඔවුහු ඛිද්ර්ව හමු වූහ…’”

මෙම හදීසය මඟින් අල්කුර්ආනයේ නමින් සඳහන් නොකළ පුද්ගලයා කවුද යන්න සුන්නාවෙන් හඳුනාගත හැකි බව පැහැදිලි වේ.

3. අල්කුර්ආනයේ කෙටියෙන් සඳහන් කර ඇති දෑ විස්තර කිරීම

අල්ලාහ් මෙසේ පවසයි:

وَأَقِيمُوا الصَّلَاةَ

“සලාතය විධිමත්ව ඉටු කරන්න.” (අල්-බකරා: 43)

මෙහි සලාතය ඉටු කරන ලෙස අණ කර ඇත. එහෙත් සලාතයේ වේලාවන්, රකආත් ගණන සහ එය ඉටු කරන ආකාරය සවිස්තරව සඳහන් කර නැත.

එබැවින් නබිතුමාණෝ ﷺ සලාතයේ වේලාවන්, රකආත් ගණන සහ එය ඉටු කරන ආකාරය පැහැදිලි කළහ.

එතුමාණෝ ﷺ මෙසේද පැවසූහ:

«صَلُّوا كَمَا رَأَيْتُمُونِي أُصَلِّي»

“මා සලාතය ඉටු කරන ආකාරය ඔබ දුටු පරිදි සලාතය ඉටු කරන්න.”

අල්ලාහ් තවදුරටත් මෙසේ පවසයි:

وَآتُوا الزَّكَاةَ وَارْكَعُوا مَعَ الرَّاكِعِينَ

“සකාත් ලබා දෙන්න. තවද, රුකූඃ කරන අය සමඟ ඔබද රුකූඃ කරන්න.” (අල්-බකරා: 43)

සකාත් සම්බන්ධයෙන් එහි අනිවාර්ය වන අවම සීමාවන්, ප්‍රමාණයන් සහ එය අනිවාර්ය වීමට අවශ්‍ය කොන්දේසි ආදිය සුන්නාව මඟින් පැහැදිලි කර ඇත.

4. පොදුවේ සඳහන් කර ඇති නීතියකට විශේෂ සීමාවන් පැනවීම

අල්ලාහ් විවාහය තහනම් කර ඇති කාන්තාවන් පිළිබඳව මෙසේ පවසයි:

﴿حُرِّمَتْ عَلَيْكُمْ أُمَّهَاتُكُمْ وَبَنَاتُكُمْ وَأَخَوَاتُكُمْ وَعَمَّاتُكُمْ وَخَالَاتُكُمْ وَبَنَاتُ الْأَخِ وَبَنَاتُ الْأُخْتِ وَأُمَّهَاتُكُمُ اللَّاتِي أَرْضَعْنَكُمْ وَأَخَوَاتُكُمْ﴾

“ඔබගේ මව්වරුන්, දියණියන්, සහෝදරියන්, පියාගේ සහෝදරියන්, මවගේ සහෝදරියන්, සහෝදරයාගේ දියණියන්, සහෝදරියගේ දියණියන්, ඔබට කිරි දුන් මව්වරුන් සහ කිරි සහෝදරියන් ඔබට (විවාහ කර ගැනීම සඳහා) තහනම් කරනු ලැබ ඇත.” (අන්-නිසා: 23)

ඉන්පසු අල්ලාහ් මෙසේ පවසයි:

وَالْمُحْصَنَاتُ مِنَ النِّسَاءِ إِلَّا مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُكُمْ كِتَابَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ وَأُحِلَّ لَكُمْ مَا وَرَاءَ ذَلِكُمْ

“විවාහක කාන්තාවන්ද ඔබට තහනම් කරනු ලැබ ඇත; ඔබගේ දකුණු අත් සතු වූ අය හැර. මෙය අල්ලාහ් ඔබ වෙත නියම කළ නීතියයි. මේවා හැර අනෙක් කාන්තාවන් ඔබට අනුමත කරනු ලැබ ඇත.” (අන්-නිසා: 24)

මෙම වැකියෙන් ඉහත සඳහන් කාන්තාවන් හැර අනෙක් සියලුම කාන්තාවන් පොදුවේ අදහස් කෙරේ.

එහෙත් සුන්නාව මඟින්, එක් කාන්තාවක් සමඟ ඇගේ නැන්දා හෝ පුංචි අම්මා එකම අවස්ථාවේ විවාහ කරගෙන සිටීම තහනම් කර ඇත. මෙය සහීහ් අල්-බුහාරිහි තහවුරු වී ඇත.

තවත් උදාහරණයක් ලෙස අල්ලාහ් මෙසේ පවසයි:

﴿يُوصِيكُمُ اللَّهُ فِي أَوْلَادِكُمْ لِلذَّكَرِ مِثْلُ حَظِّ الْأُنْثَيَيْنِ﴾

“ඔබගේ දරුවන් සම්බන්ධයෙන් අල්ලාහ් ඔබට නියෝග කරන්නේ පිරිමි දරුවාට ගැහැනු දරුවන් දෙදෙනෙකුගේ කොටසට සමාන කොටසක් හිමි වන බවයි.”

(අන්-නිසා: 11)

මෙම වැකියෙන් සියලුම දරුවන් පොදුවේ අදහස් කෙරේ. එහෙත් සුන්නාව මඟින් මුස්ලිම් නොවන පුද්ගලයෙකුට මුස්ලිම් පුද්ගලයෙකුගෙන් උරුමය නොලැබෙන බව පැහැදිලි කර ඇත.

උසාමා ඉබ්නු සයිද් رضي الله عنه තුමා විසින් වාර්තා කරන ලද, සහීහ් අල්-බුහාරි සහ සහීහ් මුස්ලිම් යන ග්‍රන්ථ දෙකෙහිම සඳහන් හදීසයක, අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෝ ﷺ මෙසේ පැවසූහ:

«لَا يَرِثُ الْمُسْلِمُ الْكَافِرَ، وَلَا يَرِثُ الْكَافِرُ الْمُسْلِمَ»

“මුස්ලිම්වරයෙකුට කාෆිර්වරයෙකුගෙන් උරුමය නොලැබේ. එසේම කාෆිර්වරයෙකුට මුස්ලිම්වරයෙකුගෙන්ද උරුමය නොලැබේ.”

5. සීමාවක් නොමැතිව සඳහන් කර ඇති නීතියකට සීමාවක් පැනවීම

අල්ලාහ් මෙසේ පවසයි:

﴿وَالسَّارِقُ وَالسَّارِقَةُ فَاقْطَعُوا أَيْدِيَهُمَا جَزَاءً بِمَا كَسَبَا نَكَالًا مِنَ اللَّهِ وَاللَّهُ عَزِيزٌ حَكِيمٌ﴾

“සොරකම් කරන පුරුෂයාගේද සොරකම් කරන ස්ත්‍රියගේද දෑත්, ඔවුන් උපයාගත් දෑට ප්‍රතිඵලයක් වශයෙන්ද, අල්ලාහ්ගෙන් වූ දඬුවමක් වශයෙන්ද කපා දමන්න. තවද, අල්ලාහ් සර්ව බලධාරීය, මහා ප්‍රඥාවන්තය.”

(අල්-මාඉදා: 38)

මෙම වැකිය සොරකම පිළිබඳ නීතිය පොදුවේ සඳහන් කරයි. එහෙත් සොරකම් කළ වටිනාකම කෙතරම් විය යුතුද යන්න මෙහි විස්තර කර නැත.

එබැවින් සුන්නාව මඟින් එයට නිශ්චිත සීමාවක් පනවා ඇත.

ආයිෂා رضي الله عنها තුමිය විසින් වාර්තා කරන ලදුව, සහීහ් අල්-බුහාරි සහ සහීහ් මුස්ලිම් යන ග්‍රන්ථ දෙකෙහිම සඳහන් හදීසයක, අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෝ ﷺ මෙසේ පැවසූහ:

«لَا تُقْطَعُ يَدُ السَّارِقِ إِلَّا فِي رُبُعِ دِينَارٍ فَصَاعِدًا»

“දීනාරයකින් හතරෙන් එකක වටිනාකමක් හෝ ඊට වැඩි වටිනාකමක් ඇති දෙයක් සොරකම් කිරීම හැර, සොරෙකුගේ අත කපා නොදමනු ලැබේ.”

6. අලුත් නීතිමය විධිවිධාන පැහැදිලි කිරීම

අල්ලාහ් මෙසේ පවසයි:

﴿قُلْ لَا أَجِدُ فِي مَا أُوحِيَ إِلَيَّ مُحَرَّمًا عَلَى طَاعِمٍ يَطْعَمُهُ إِلَّا أَنْ يَكُونَ مَيْتَةً أَوْ دَمًا مَسْفُوحًا أَوْ لَحْمَ خِنْزِيرٍ فَإِنَّهُ رِجْسٌ أَوْ فِسْقًا أُهِلَّ لِغَيْرِ اللَّهِ بِهِ﴾

“(නබිවරය!) ඔබ පවසන්න: ‘මට පහළ කරනු ලැබූ වහී තුළ, ආහාර ගන්නා කෙනෙකුට තහනම් කරනු ලැබූ දෙයක් ලෙස මට හමු නොවේ; එය මළ සතෙකු හෝ ගලා යන රුධිරය හෝ ඌරු මස් වන්නේ නම් මිස. සැබැවින්ම එය අපවිත්‍රය. නැතහොත් අල්ලාහ් හැර වෙනත් කෙනෙකුගේ නාමයෙන් කැප කරනු ලැබූ පාපකාරී සතෙකු වන්නේ නම් මිස.’”

(අල්-අන්ආම්: 145)

මෙම වැකිය පහළ වූ අවස්ථාවේදී එහි සඳහන් ආහාර වර්ග හතර පිළිබඳව විශේෂයෙන් සඳහන් කර ඇත.

පසුව සුන්නාව මඟින් තවත් තහනම් ආහාර වර්ග පැහැදිලි කර ඇත. ඒ අතරට ගෘහාශ්‍රිත බූරුවන්ගේ මස්ද ඇතුළත් වේ.

අබූ සඃලබා අල්-කුෂනී رضي الله عنه තුමා විසින් වාර්තා කරන ලද, සහීහ් අල්-බුහාරි සහ සහීහ් මුස්ලිම් යන ග්‍රන්ථ දෙකෙහිම සඳහන් හදීසයක මෙසේ සඳහන් වේ:

“අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෝ ﷺ ගෘහාශ්‍රිත බූරුවන්ගේ මස් තහනම් කළහ.”

එසේම, දළ ඇති මාංශ භක්ෂක සතුන්ගේ මස්ද තහනම් කර ඇත.

අබූ හුරයිරා رضي الله عنه තුමා විසින් වාර්තා කරන ලද, සහීහ් මුස්ලිම්හි සඳහන් හදීසයක, නබිතුමාණෝ ﷺ මෙසේ පැවසූහ:

«كُلُّ ذِي نَابٍ مِنَ السِّبَاعِ فَأَكْلُهُ حَرَامٌ»

“දළ ඇති සෑම මාංශ භක්ෂක සතෙකුගේම මස් ආහාරයට ගැනීම තහනම්ය.”

අවසාන දුආ

අල්ලාහ් අප සියලු දෙනාටම අල්කුර්ආනය සහ සහීහ් සුන්නාව නිවැරදිව අවබෝධ කර ගැනීමටත්, ඒ දෙක අනුව ක්‍රියා කිරීමටත්, බිද්අත් සහ නොමඟ යෑම්වලින් ආරක්ෂා වීමටත් භාග්‍යය ලබා දෙත්වා!

ආමීන්.