නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන්ගේ අයිතිවාසිකම්

මෙම උම්මාවේ සෑම පුද්ගලයෙකුම නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන් වෙනුවෙන් ඉටු කළ යුතු අනිවාර්ය අයිතිවාසිකම් දහයකි. ඒවා මෙසේය:

“එතුමා ﷺ විශ්වාස කිරීම, එතුමාට ආදරය කිරීම, එතුමාට කීකරු වීම, එතුමා අනුගමනය කිරීම, එතුමා ආදර්ශයට ගැනීම, එතුමාට ගෞරව කිරීම, එතුමාගේ තත්ත්වය උසස් කොට සැලකීම, එතුමා වෙනුවෙන් අවංකව උපදෙස් හා සහාය දැක්වීම, එතුමාගේ පවුලේ සාමාජිකයන්ට සහ සහාබාවරුන්ට ආදරය කිරීම සහ එතුමා වෙත සලවාත් පැවසීමයි.”

එමෙන්ම නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන් වෙනුවෙන් ආරක්ෂාකාරීව පෙනී සිටීමත්, එතුමාගේ ගෞරවය ආරක්ෂා කරමින් එතුමාට එල්ල කරන චෝදනා හා අපහාසවලට පිළිතුරු දීමත් එතුමාගේ අයිතිවාසිකමකි. විශේෂයෙන්ම එතුමාගේ දූත මෙහෙවර පිළිබඳ සැක ඇති කිරීමට, එතුමාට අපහාස කිරීමට, සමච්චල් කිරීමට හා උපහාස කිරීමට විවිධ උත්සාහයන් වැඩි වී ඇති මෙවැනි කාලයක මෙය ඉතා වැදගත් වේ.

නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන් විශ්වාස කිරීම

අල්ලාහ් තආලා මෙසේ පවසයි:

فَآمِنُوا بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ وَالنُّورِ الَّذِي أَنْزَلْنَا
“එබැවින් අල්ලාහ්වද, ඔහුගේ දූතයාවද, අප පහළ කළ ආලෝකයද විශ්වාස කරන්න.” [අත්–තගාබුන්: 8]

තවද අල්ලාහ් තආලා මෙසේ පවසයි:

فَآمِنُوا بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ النَّبِيِّ الْأُمِّيِّ الَّذِي يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَكَلِمَاتِهِ وَاتَّبِعُوهُ لَعَلَّكُمْ تَهْتَدُونَ
“එබැවින් අල්ලාහ්වද, ඔහුගේ දූතයා වූ නූගත් නබිවරයාවද—අල්ලාහ්ව හා ඔහුගේ වදන් විශ්වාස කරන ඔහුවද—විශ්වාස කර ඔහුව අනුගමනය කරන්න. එවිට ඔබට යහමඟ ලැබෙනු ඇත.” [අල්–අඃරාෆ්: 158]

ඊමානයේ අංග පිළිබඳ ප්‍රසිද්ධ ජිබ්රීල් හදීසයේ දූතයන් කෙරෙහි විශ්වාස කිරීමද ඊමානයේ අංගයක් ලෙස සඳහන් වේ.

නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන්ට ආදරය කිරීම

නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන්ට ආදරය කිරීම කුර්ආනයෙන් හා සුන්නාවෙන් අනිවාර්ය කර ඇත.

අල්ලාහ් තආලා මෙසේ පවසයි:

قُلْ إِنْ كَانَ آبَاؤُكُمْ وَأَبْنَاؤُكُمْ وَإِخْوَانُكُمْ وَأَزْوَاجُكُمْ وَعَشِيرَتُكُمْ وَأَمْوَالٌ اقْتَرَفْتُمُوهَا وَتِجَارَةٌ تَخْشَوْنَ كَسَادَهَا وَمَسَاكِنُ تَرْضَوْنَهَا أَحَبَّ إِلَيْكُمْ مِنَ اللَّهِ وَرَسُولِهِ وَجِهَادٍ فِي سَبِيلِهِ فَتَرَبَّصُوا حَتَّى يَأْتِيَ اللَّهُ بِأَمْرِهِ [අත්–තව්බා: 24]

මෙම ආයතයේ අල්ලාහ් හා ඔහුගේ දූතයා කෙරෙහි ඇති ආදරයට වඩා වෙනත් කිසිදු ආදරයක් ඉදිරියට තබන අයට දැඩි අනතුරු ඇඟවීමක් ඇත.

නබි ﷺ තුමාණන් පැවසූහ:

“ඔබගෙන් කිසිවෙකු තම දරුවාටත්, තම පියාටත්, සියලු මිනිසුන්ටත් වඩා මා ඔහුට ආදරණීය වන තුරු සම්පූර්ණ විශ්වාසවන්තයෙකු නොවේ.”
(මුස්ලිම්)

එතුමාට ආදරය කිරීමේ අර්ථය වන්නේ, තමන් කැමති දේවලට වඩා නබි ﷺ තුමාණන් කැමති දේවල් ප්‍රමුඛ කර ගැනීමයි.

එතුමාට ඇති ආදරයේ සලකුණු අතර, එතුමා පිළිබඳ නිතර සිහි කිරීම, එතුමා හමුවීමට දැඩි ආශාවක් ඇති වීම සහ එතුමාගේ ජීවිත කතාව සිහි කරන විට ආදරයෙන් කඳුළු සැලීමද ඇතුළත් වේ.

නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන්ට කීකරු වීම

අල්ලාහ් තආලා මෙසේ පවසයි:

قُلْ أَطِيعُوا اللَّهَ وَالرَّسُولَ

“පවසන්න: අල්ලාහ්ට සහ දූතයාට කීකරු වන්න.”

නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන් අනුගමනය කිරීම

වචනයෙන්, ක්‍රියාවෙන් සහ විශ්වාසයෙන් නබි ﷺ තුමාණන් අනුගමනය කිරීම අනිවාර්ය වේ.

අල්ලාහ් තආලා මෙසේ පවසයි:

وَاتَّبِعُوهُ لَعَلَّكُمْ تَهْتَدُونَ
“ඔහුව අනුගමනය කරන්න. එවිට ඔබට යහමඟ ලැබෙනු ඇත.” [අල්–අඃරාෆ්: 158]

නබි ﷺ තුමාණන් පැවසූහ:

“මාගේ සියලුම උම්මතයෝ ස්වර්ගයට ඇතුළු වෙති; ප්‍රතික්ෂේප කළ අය හැර.”
ඔවුහු ඇසූහ: “අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෙනි, කවුරුන් ප්‍රතික්ෂේප කරන්නේද?”
එතුමා පැවසූහ: “මට කීකරු වූ තැනැත්තා ස්වර්ගයට ඇතුළු වේ. මට අකීකරු වූ තැනැත්තා ප්‍රතික්ෂේප කළේය.” (බුහාරි)

නබි ﷺ තුමාණන් අනුගමනය කිරීමේ පැහැදිලිම සලකුණක් වන්නේ බිද්අත් (ආගමට අලුතින් එකතු කරන දේවල්) අත්හැරීම, එතුමාගේ අනිවාර්ය හා නිර්දේශිත සුන්නාව අනුගමනය කිරීම සහ මතභේදයක් ඇති වූ විට මිනිසුන්ගේ අදහස් වෙනුවට එතුමාගේ සුන්නාව වෙත ආපසු යාමයි.

නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන් ආදර්ශයට ගැනීම

අල්ලාහ් තආලා මෙසේ පවසයි:

لَقَدْ كَانَ لَكُمْ فِي رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ
“සැබැවින්ම අල්ලාහ්ගේ දූතයා තුළ ඔබට අලංකාර ආදර්ශයක් ඇත.” [අල්–අහ්සාබ්: 21]

එනම්, එතුමා යහපත් ආදර්ශයකි. එබැවින් ඔබ එතුමා ආදර්ශයට ගත යුතුය.

තවද අල්ලාහ් තආලා මෙසේ පවසයි:

قُلْ أَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ فَإِنْ تَوَلَّوْا فَإِنَّمَا عَلَيْهِ مَا حُمِّلَ

“පවසන්න: අල්ලාහ්ට කීකරු වන්න. දූතයාටද කීකරු වන්න. ඔවුන් හැරී ගියහොත් ඔහු මත පවරන ලද්දේ ඔහුට පමණි.” [අන්–නූර්: 54]

එබැවින් නබි ﷺ තුමාණන් ආදර්ශයට ගැනීම අත්හැරීම මිනිසා දෙලොවෙහිම විනාශයට හේතු වන නොමඟ යාමකට ගෙන යයි.

නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන්ට ගෞරව කිරීම

නබි ﷺ තුමාණන්ට ගෞරව කිරීම අනිවාර්ය වගකීමකි. එතුමාට අපහාස කිරීම හෝ එතුමාගේ ගෞරවය හෑල්ලුවට ලක් කිරීම ඉස්ලාමයෙන් ඉවත්වීමට හේතු වන බරපතළ කරුණකි.

අල්ලාහ් තආලා මෙසේ පවසයි:

إِنَّا أَرْسَلْنَاكَ شَاهِدًا وَمُبَشِّرًا وَنَذِيرًا ۝ لِتُؤْمِنُوا بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ وَتُعَزِّرُوهُ وَتُوَقِّرُوهُ وَتُسَبِّحُوهُ بُكْرَةً وَأَصِيلًا

“සැබැවින්ම අපි ඔබව සාක්ෂිකරුවෙකු ලෙසද, ශුභාරංචි දන්වන්නෙකු ලෙසද, අවවාද කරන්නෙකු ලෙසද යවා ඇත්තෙමු. එනම් ඔබ අල්ලාහ් හා ඔහුගේ දූතයා විශ්වාස කර, ඔහුට සහාය දක්වා, ඔහුට ගෞරව කර, උදෑසන හා සවස ඔහුව පවිත්‍ර කරමින් ප්‍රශංසා කරන පිණිසය.” [අල්–ෆත්හ්: 8–9]

තවද අල්ලාහ් තආලා මෙසේ පවසයි:

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَرْفَعُوا أَصْوَاتَكُمْ فَوْقَ صَوْتِ النَّبِيِّ وَلَا تَجْهَرُوا لَهُ بِالْقَوْلِ كَجَهْرِ بَعْضِكُمْ لِبَعْضٍ أَنْ تَحْبَطَ أَعْمَالُكُمْ وَأَنْتُمْ لَا تَشْعُرُونَ

“විශ්වාස කළවුනි! නබිවරයාගේ හඬට වඩා ඔබේ හඬ උස් නොකරන්න. ඔබ එකිනෙකා සමඟ උස් හඬින් කතා කරන ආකාරයට ඔහු සමඟ උස් හඬින් කතා නොකරන්න. එසේ වුවහොත් ඔබ නොදැනුවත්වම ඔබගේ ක්‍රියා නිෂ්ඵල විය හැක.” [අල්–හුජුරාත්: 2]

තවද අල්ලාහ් තආලා මෙසේ පවසයි:

لَا تَجْعَلُوا دُعَاءَ الرَّسُولِ بَيْنَكُمْ كَدُعَاءِ بَعْضِكُمْ بَعْضًا
“ඔබ අතර දූතයා ඇමතීම, ඔබ එකිනෙකා ඇමතීම මෙන් නොකරන්න.” [අන්–නූර්: 63]

එබැවින් ඔහුගේ නම පමණක් භාවිත කරමින් “යා මුහම්මද්” යනුවෙන් ඇමතීමෙන් වැළකී, ගෞරවය දැක්වීම සඳහා “අල්ලාහ්ගේ නබිවරයාණෙනි”, “අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෙනි” වැනි ගෞරවනීය ආමන්ත්‍රණ භාවිත කිරීමට මඟ පෙන්වා ඇත.

නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන්ගේ තත්ත්වය උසස් කොට සැලකීම

නබි ﷺ තුමාණන්ගේ තත්ත්වය උසස් කොට සැලකීම යනු එතුමා හා සම්බන්ධ සෑම දෙයකටම ගෞරව කිරීමයි.

එතුමාගේ නාමය, හදීස්, සුන්නාව, ෂරීආව, එතුමාගේ පවුලේ සාමාජිකයන්, සහාබාවරුන් සහ එතුමා සමඟ සෘජුව හෝ වක්‍රව සම්බන්ධ සෑම දෙයක්ම මෙයට ඇතුළත් වේ.

මේ සියල්ල එතුමාට ගෞරව කිරීම, ආදරය කිරීම සහ එතුමාගේ තත්ත්වය උසස් කොට සැලකීමේ කොටස් වේ.

එබැවින් අල්ලාහ් තආලා එතුමාගේ මරණයෙන් පසුව එතුමාගේ භාර්යාවන් වෙනත් අය සමඟ විවාහ වීම තහනම් කළේද එතුමාගේ ගෞරවය උසස් කිරීමක් වශයෙනි.

අල්ලාහ් එතුමාගේ කීර්තිනාමය උසස් කළේය. එබැවින් ලෝකයේ සෑම ප්‍රදේශයකම එතුමා විශ්වාස කර ආදරය කරන අය සිටිති. තවද අදාන් පවසන සෑම අවස්ථාවකම අල්ලාහ්ගේ නාමය සමඟ එතුමාගේ නාමයද සඳහන් වේ.

නබි මුහම්මද් ﷺ තුමාණන් වෙනුවෙන් අවංකව උපදෙස් හා සහාය දැක්වීම

අල්ලාහ් තආලා මෙසේ පවසයි:

وَلَا عَلَى الَّذِينَ لَا يَجِدُونَ مَا يُنْفِقُونَ حَرَجٌ إِذَا نَصَحُوا لِلَّهِ وَرَسُولِهِ

“වියදම් කිරීමට කිසිවක් නොමැති අයටද, ඔවුන් අල්ලාහ් හා ඔහුගේ දූතයා වෙනුවෙන් අවංකව කටයුතු කරන්නේ නම් කිසිදු වරදක් නැත.” [අත්–තව්බා: 91]

නබි ﷺ තුමාණන් පැවසූහ:

“ආගම යනු අවංක උපදෙසයි—අල්ලාහ් වෙනුවෙන්, ඔහුගේ ග්‍රන්ථය වෙනුවෙන් සහ ඔහුගේ දූතයා වෙනුවෙනි.”
(මුස්ලිම්)

නබි ﷺ තුමාණන් වෙනුවෙන් අවංකව කටයුතු කිරීම යනු:

එතුමා විශ්වාස කිරීම,
එතුමාට පූර්ණ ආදරය කිරීම,
එතුමාගේ සුන්නාව ආදර්ශයට ගැනීම,
එතුමා ගෙන ආ පණිවිඩය ජනතාවට දැනුම් දීම,
එතුමාගේ දාවාහ්ව ප්‍රචාරය කිරීම,
එතුමාගේ සතුරන්ට විරුද්ධ වීම,
එතුමා වෙනුවෙන් පෙනී සිටීම,
එතුමාගේ ගෞරවය හා නාමය ආරක්ෂා කිරීම

යනාදියයි.

9- නබිතුමාණන්ගේ ﷺ පවුලේ සාමාජිකයන්ට සහ සහාබාවරුන්ට ආදරය කිරීම

නබිතුමාණන්ගේ ﷺ පවුලේ සාමාජිකයන්ට ආදරය කිරීමත්, එතුමාණන්ගේ සහාබාවරුන්ට ආදරය කිරීමත් නබිතුමාණන්ට ﷺ ඇති ආදරයේ කොටසකි. නබිතුමාණන්ට ﷺ ආදරය කිරීම අනිවාර්ය බැවින්, එතුමාණන් ආදරය කරන අයට ආදරය කිරීමද අනිවාර්ය කරුණකි. නබිතුමාණන්ට ﷺ ආදරය කරන බව කෙනෙකු පවසන නමුත්, එතුමාණන්ගේ පවුලේ සාමාජිකයන්ටත් සහාබාවරුන්ටත් ආදරය නොකරන්නේ නම්, එය කෙසේ නම් තේරුම් ගත හැකිද? එය කිසිසේත්ම සාධාරණ නොවේ.

අබූ බක්ර් අස්-සිද්දීක් رضي الله عنه මෙසේ පැවසීය:

“මුහම්මද්තුමාණන්ගේ ﷺ පවුලේ සාමාජිකයන් සම්බන්ධයෙන් නබිතුමාණන්ට ﷺ ගෞරවය දක්වන්න.” (බුහාරි විසින් වාර්තා කරන ලදී.)

ඉමාම් දාරිල්-හිජ්රා වන මාලික් ඉබ්නු අනස් رحمه الله මෙසේ පවසයි:

“මුහම්මද්තුමාණන්ගේ ﷺ සහාබාවරුන් කෙරෙහි වෛරයක් ඇති කරගන්නා තැනැත්තා කාෆිර්වරයෙකි.”

ඒ සඳහා ඔහු සාක්ෂි වශයෙන් අල්ලාහ්ගේ මෙම ප්‍රකාශය සඳහන් කළේය:

لِيَغِيظَ بِهِمُ الْكُفَّارَ
“ඔවුන් මගින් ප්‍රතික්ෂේප කරන්නන් කෝපයට පත් කරනු පිණිසය.” (අල්-ෆත්හ්: 29)

10- නබිතුමාණන්ට ﷺ සලවාත් පැවසීම

අල්ලාහ් තආලා මෙසේ පවසයි:

إِنَّ اللَّهَ وَمَلَائِكَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَى النَّبِيِّ يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا صَلُّوا عَلَيْهِ وَسَلِّمُوا تَسْلِيمًا

“සැබැවින්ම අල්ලාහ් සහ ඔහුගේ මලක්වරු නබිතුමාණන්ට ආශීර්වාද කරති. විශ්වාස කළවුනි! නුඹලාද එතුමාණන්ට සලවාත් පවසමින් සලාම් පතන්න.” (අල්-අහ්සාබ්: 56)

නබිතුමාණන් ﷺ මෙසේ පැවසූහ:

“මා ගැන ඔහු ඉදිරියේ සඳහන් කරනු ලැබූ අවස්ථාවේදී මා කෙරෙහි සලවාත් නොපවසන පුද්ගලයාගේ නාසය පසින් ගැටේවා!” (ඉමාම් අහ්මද් සහ තිර්මිදි විසින් වාර්තා කරන ලදී.)

නබිතුමාණන්ට ﷺ සලවාත් පැවසීම සඳහා වඩාත් උතුම් සලවාත් වාක්‍යය

“اللهم صل على محمد وعلى آل محمد كما صليت على إبراهيم وعلى آل إبراهيم إنك حميد مجيد، اللهم بارك على محمد وعلى آل محمد كما باركت على إبراهيم وعلى آل إبراهيم إنك حميد مجيد.”

සිංහල අර්ථය:

“අල්ලාහ්! ඉබ්‍රාහීම්ට සහ ඉබ්‍රාහීම්ගේ පවුලේ සාමාජිකයන්ට ඔබ ආශීර්වාද කළාක් මෙන්, මුහම්මද්ට සහ මුහම්මද්ගේ පවුලේ සාමාජිකයන්ටද ආශීර්වාද කරනු මැනව. සැබැවින්ම ඔබ ප්‍රශංසනීය හා මහිමාන්විතය. අල්ලාහ්! ඉබ්‍රාහීම්ට සහ ඉබ්‍රාහීම්ගේ පවුලේ සාමාජිකයන්ට ඔබ ආශීර්වාද කළාක් මෙන්, මුහම්මද්ට සහ මුහම්මද්ගේ පවුලේ සාමාජිකයන්ටද ආශීර්වාදය ලබා දෙනු මැනව. සැබැවින්ම ඔබ ප්‍රශංසනීය හා මහිමාන්විතය.”