උපදෙස් ලබාගැනීමට සූදානම් නැති මානසිකත්වයයි බොහෝ දෙනාගේ ජීවිත අසාර්ථක වීමට හේතුව!

අද බොහෝ දෙනෙකු ජීවිතයේ අසාර්ථක වීමට හේතුව දක්ෂතාව නොමැතිකම නොවේ…

දැනුම නොමැතිකම ද නොවේ…

අවස්ථා නොලැබීම ද නොවේ…

අන් අයගෙන් උපදෙස් ලබාගැනීමට සූදානම් නැති මානසිකත්වයයි!

“මම හැම දෙයක්ම දන්නවා…”

“මම කාගෙන් ගිහින් අහන්නද?”

“මට කවුරුත් උපදෙස් දෙන්න අවශ්‍ය නැහැ…”

“මම ගත් තීරණය තමයි නිවැරදි…”

යනුවෙන් සිතන ඒ අහංකාරය නිසා…

බොහෝ වටිනා අවස්ථා අහිමි වී යයි.

සමහරුන්ට අන් අයගෙන් උපදෙස් විමසීම පවා ලැජ්ජාවට කරුණක් ලෙස පෙනේ.

කාගෙන් හෝ අදහසක් විමසුවහොත් තමන්ගේ වටිනාකම අඩු වේ යැයි ඔවුහු සිතති.

නමුත් සැබෑව නම්, උපදෙස් විමසීම දුර්වලකමක් නොවේ. එය බුද්ධිමත්කමේ සලකුණකි.

තමන් නොදන්නා දේ දැනගැනීමට උත්සාහ කිරීමයි සැබෑ දැනුම.

තමන් දන්නා දේ පමණක් මුළු ලෝකයම යැයි සිතීමයි අඥානකම.

අල්ලාහ් අල්-කුර්ආනයේ මෙසේ පවසයි:

“ඔබ නොදන්නේ නම්, දැනුම ඇති අයගෙන් විමසන්න.”

📖 අල්-කුර්ආන් 16:43

කෙතරම් අලංකාර මඟපෙන්වීමක්ද!

දන්නේ නැද්ද?

එසේ නම් විමසන්න.

තේරෙන්නේ නැද්ද?

එසේ නම් දන්නා අය වෙත යන්න.

ව්‍යාපාරයක් ආරම්භ කිරීමට යනවාද?

ආයෝජනය කිරීමට පෙර උපදෙස් ලබාගන්න.

එම ව්‍යාපාරය පිළිබඳ දැනුම ඇති අයගෙන් විමසන්න.

වෙළෙඳපොළ ගැන දන්නා අයගෙන් විමසන්න.

අත්දැකීම් ඇති අයගෙන් උපදෙස් ලබාගන්න.

“මම දන්නවා…” යැයි සිතා සියල්ල තනිවම තීරණය කර, පසුව පාඩුවක් සිදු වූ විට පසුතැවිලි වීමෙන් ඇති ප්‍රයෝජනය කුමක්ද?

නිවසක් ඉදිකිරීමට යනවාද?

අත්දැකීම් ඇති අයගෙන් විමසන්න.

වැරදි තීරණයක් වසර ගණනාවක් පුරා ඔබට ගැටලු ඇති කළ හැකිය.

ඒ වගේම ජීවිත සහකරුවෙකු හෝ සහකාරියක තෝරාගැනීමේදී ද…

උපදෙස් ලබාගැනීම ඉතාමත් වැදගත්ය.

කෙනෙකුට සිත ඇදී ගිය පමණින්ම මුළු ජීවිතය පිළිබඳ තීරණයක් නොගත යුතුය.

පවුලේ අයගෙන් විමසිය යුතුය.

දැනුම ඇති අයගෙන් උපදෙස් ලබාගත යුතුය.

එම පුද්ගලයා පිළිබඳව දන්නා අයගෙන් විමසා බැලිය යුතුය.

මන්ද…

විවාහය යනු එක් දිනක උත්සවයක් නොවේ. එය මුළු ජීවිත කාලය පුරා යන ගමනකි.

එක් දිනක හැඟීම් මත ගන්නා තීරණයක්…

වසර ගණනාවක ජීවිතය තීරණය කළ හැකිය.

ජීවිතයේ ගැටලුවක් ඇති වී තිබෙනවාද?

කෝපයෙන් වහාම තීරණ නොගන්න.

සැමියා සහ බිරිඳ අතර ගැටලුවක්ද?

විශ්වාස කළ හැකි අයගෙන් උපදෙස් ලබාගන්න.

ව්‍යාපාරික ගැටලුවක්ද?

අත්දැකීම් ඇති අයගෙන් විමසන්න.

පවුලේ ගැටලුවක්ද?

සන්සුන්ව සිතා කටයුතු කරන අය සමඟ සාකච්ඡා කරන්න.

ආගමික ගැටලුවක්ද?

දැනුමෙන් යුත් උලමාතුමන්ලාගෙන් විමසන්න.

සෑම ගැටලුවක් සඳහාම අපේම මනස එකම උපදේශන මධ්‍යස්ථානය විය යුතු නැත.

සමහර අවස්ථාවලදී අපට දැකගත නොහැකි පැත්තක්…

වෙනත් කෙනෙකුට දැකගත හැකිය.

අප හැඟීම්වලට වහල් වී සිටින විට…

ඔහුට හෝ ඇයට සන්සුන්ව එය දෙස බැලිය හැකිය.

අපට මඟහැරුණු කුඩා කරුණක්…

වෙනත් කෙනෙකුගේ අවධානයට ලක් විය හැකිය.

උපදෙස් ලබාගැනීමේ වැදගත්කම ඇත්තේ එතැනය.

උපදෙස් ලබාගැනීමේදී අපට ආදර්ශය වන්නේ නබිතුමාණෝ ﷺ ය.

නබිතුමාණෝ අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෝය.

අල්ලාහ්ගෙන් වහී ලබාගත් අයෙකි.

උන්වහන්සේගේ මඟපෙන්වීම අපට ආගමික මඟපෙන්වීමයි.

එසේ තිබියදීත්…

“මම නබිවරයෙක්. මම කරන දේ පමණයි නිවැරදි. මට කාගේවත් උපදෙස් අවශ්‍ය නැහැ” යනුවෙන් උන්වහන්සේ කිසිවිටෙකත් කටයුතු නොකළහ.

උන්වහන්සේ ජනතාව සමඟ සාකච්ඡා කළහ.

ඔවුන්ගේ අදහස්වලට සවන් දුන්හ.

සමහර අවස්ථාවලදී අන් අයගේ උපදෙස් පිළිගත්හ.

මෙහි අපට ඉගෙනගැනීමට ඇති පාඩම ඉතා විශාලය.

1. අදාන් පිළිබඳව සහාබාවරුන් සමඟ සාකච්ඡා කිරීම

මුස්ලිම්වරුන් සලාතය සඳහා කැඳවීමට සුදුසු ක්‍රමය කුමක්ද යන්න පිළිබඳව නබිතුමාණෝ ﷺ තම සහාබාවරුන් සමඟ සාකච්ඡා කළහ.

එක් අයෙකු එක් අදහසක් ඉදිරිපත් කළේය.

තවත් අයෙකු වෙනත් අදහසක් ඉදිරිපත් කළේය.

පසුව අදාන් පවසන ආකාරය පිළිබඳව අබ්දුල්ලාහ් ඉබ්නු සයිද් (රළියල්ලාහු අන්හු) තුමාට සිහිනයක් තුළින් මඟපෙන්වීමක් ලැබුණු අතර, නබිතුමාණෝ ﷺ එය අනුමත කළහ. බිලාල් (රළියල්ලාහු අන්හු) තුමාට අදාන් පවසන ලෙස දැනුම් දෙන ලදී.

ඒ අනුව…

උපදෙස් හා සාකච්ඡා මඟින් මුස්ලිම් සමාජයේ වැදගත් ආගමික සලකුණක් ස්ථාපිත වීමේ සිදුවීමක් අපට දැකගත හැකිය.

2. බද්ර් සටනේදී හුබාබ් ඉබ්නු අල්-මුන්ධිර් (රළියල්ලාහු අන්හු) තුමාගේ උපදෙස

බද්ර් සටනේදී මුස්ලිම්වරුන් කඳවුරු බැඳිය යුතු ස්ථානය පිළිබඳව නබිතුමාණෝ ﷺ තීරණයක් ගෙන සිටියහ.

එවිට හුබාබ් ඉබ්නු අල්-මුන්ධිර් (රළියල්ලාහු අන්හු) තුමා මෙසේ විමසූහ:

“අල්ලාහ්ගේ දූතයාණනි! මෙම ස්ථානයේ නතර වීම අල්ලාහ්ගේ නියෝගයක්ද? නැතහොත් යුද උපක්‍රමයක් වශයෙන් ඔබ ගත් තීරණයක්ද?”

එය අල්ලාහ්ගේ නියෝගයක් නොව යුද උපක්‍රමයක් සම්බන්ධ තීරණයක් බව දැනගත් පසු, එතුමා තම අදහස ඉදිරිපත් කළේය.

නබිතුමාණෝ ﷺ එම උපදෙස පිළිගත්හ.

සිතා බලන්න…

උපදෙස් ලබාගැනීම නායකත්වය දුර්වල කළේ නැත. එය නායකත්වය වඩාත් අලංකාර කළේය.

3. අගල් සටනේදී සල්මාන් අල්-ෆාරිසි (රළියල්ලාහු අන්හු) තුමාගේ උපදෙස

අගල් සටනේදී මදීනා නගරය වටා අගලක් හෑරීමේ අදහස ඉදිරිපත් විය.

පර්සියානු දේශයේ යුද අත්දැකීම් තිබූ සල්මාන් අල්-ෆාරිසි (රළියල්ලාහු අන්හු) තුමාගේ අත්දැකීම් මත එම අදහස ඉදිරිපත් විය.

නබිතුමාණෝ ﷺ එම අදහස පිළිගත්හ.

පර්සියානු ජාතිකයෙකුගේ යුද උපක්‍රමයක්…

අරාබි නබිවරයෙකුගේ නායකත්වය යටතේ ක්‍රියාත්මක විය.

දැනුම පැමිණියේ කොහෙන්දැයි නොව, එය ප්‍රයෝජනවත් දැනුමක්ද යන්නයි වැදගත් වූයේ.

සැබෑ නායකත්වය එයයි.

4. පවුල් ජීවිතයේදීත් උපදෙස්වල වැදගත්කම

නබිතුමාණෝ ﷺ තම පවුල් ජීවිතයේදී ද උපදෙස් හා සහයෝගයේ වැදගත්කම පෙන්වා දුන්හ.

මක්කාවේ මුල් කාලයේදී කදීජා (රළියල්ලාහු අන්හා) තුමිය නබිතුමාණන්ට මහත් සහයෝගයක් ලබා දුන් අතර, උන්වහන්සේගේ දුෂ්කර අවස්ථාවලදී දිරිගැන්වූවාය.

ආයිෂා (රළියල්ලාහු අන්හා) තුමියට එරෙහිව අසත්‍ය චෝදනාවක් එල්ල වූ ඉතා වේදනාකාරී සිදුවීමේදී ද…

නබිතුමාණෝ ﷺ හදිසි තීරණයක් නොගත්හ.

තම පවුලේ අය සහ සහාබාවරුන් සමඟ සාකච්ඡා කළහ.

ආයිෂා (රළියල්ලාහු අන්හා) තුමියගේ සේවිකාව වූ බරීරා (රළියල්ලාහු අන්හා) තුමියගෙන් ද ඒ පිළිබඳව විමසූහ.

බරීරා තුමිය ඉදිරිපත් කළ යහපත් සාක්ෂියට ද සවන් දුන්හ.

පසුව අල්ලාහ් වහී මඟින් ආයිෂා (රළියල්ලාහු අන්හා) තුමිය නිර්දෝෂී බව පැහැදිලි කළේය.

මොහොතක් සිතා බලන්න…

නබිතුමාණෝ ﷺ පවා උපදෙස් ලබාගන්නේ නම්, අප කවුරුන්ද?

අප සියල්ල දන්නවාද?

අප ගන්නා සෑම තීරණයක්ම නිවැරදිද?

අද සමහරුන් තුළ තිබෙන ගැටලුව කුමක්ද?

ඔවුන්ට අවශ්‍ය වන්නේ උපදෙස් නොව, තමන්ට සහාය පළ කිරීම පමණි.

තම අදහසට එකඟ වන්නේ නම් ඔවුහු සවන් දෙති.

එයට විරුද්ධ අදහසක් ඉදිරිපත් කළහොත් කෝපයට පත් වෙති.

“මගේ තීරණය ගැන ප්‍රශ්න කරන්නේ ඇයි?” යනුවෙන් අසා සම්බන්ධතා පවා බිඳ දමති.

උපදෙස් ලබාගැනීමට සූදානම් නැති මනසක් වර්ධනය වීමට ද සූදානම් නැත.

අපව නිවැරදි කිරීමට උත්සාහ කරන අය සතුරන් ලෙස නොසිතිය යුතුය.

සමහර අවස්ථාවලදී…

අපව විවේචනය කරන පුද්ගලයා අපගේ සතුරෙකු නොව, අපට අපවම දැකගැනීමට උපකාර කරන කැඩපතක් විය හැකිය.

අප නොදකින අඩුපාඩුවක් ඔහු පෙන්වා දිය හැකිය.

අප නොදන්නා මාර්ගයක් ඔහු පැහැදිලි කළ හැකිය.

අපට මඟහැරුණු අනතුරක් ගැන ඔහු අනතුරු ඇඟවිය හැකිය.

උපදෙස් විමසීම යනු “මම කිසිවක් දන්නේ නැහැ” යැයි පැවසීම නොවේ.

එහි සැබෑ අර්ථය වන්නේ…

“මා දන්නා දේට වඩා තවත් බොහෝ දේ දන්නා අය සිටිය හැකිය” යන්න පිළිගැනීමයි.

එය පහත්කමක් නොවේ.

එය නිහතමානිකමයි.

එය දුර්වලකමක් නොවේ.

එය පරිණතභාවයයි.

එය නායකත්වයේ අඩුපාඩුවක් නොවේ.

එය උසස් නායකත්වයක සලකුණකි.

අල්ලාහ් මුඃමින්වරුන්ගේ ගුණාංග විස්තර කරන විට මෙසේ පවසයි:

“ඔවුන්ගේ කටයුතු ඔවුන් අතර සාකච්ඡාවෙන් සිදු වේ.”

📖 අල්-කුර්ආන් 42:38

කෙතරම් අලංකාර ජීවන මඟපෙන්වීමක්ද!

තමන් දන්නා දේ පමණක් තදින් අල්ලාගෙන සිටීම නොව…

අන් අයගේ දැනුම ද එක් කරගෙන නිවැරදි තීරණයක් සෙවීමයි වැදගත් වන්නේ.

එබැවින්, තීරණයක් ගැනීමට පෙර මොහොතක් සිතන්න.

දැනුම ඇති අයගෙන් විමසන්න.

අත්දැකීම් ඇති අය සමඟ සාකච්ඡා කරන්න.

ඔබට ආදරය කරන අයගෙන් අදහස් විමසන්න.

අවශ්‍ය නම් ඔබගේම අදහස වෙනස් කරගැනීමටත් සූදානම් වන්න.

මන්ද…

තමන් සියල්ල දන්නා බව සිතන පුද්ගලයාට ඉගෙනගැනීමට කිසිවක් ඉතිරි වී නැතැයි සිතෙන්නට පුළුවන.

නමුත්…

“මා නොදන්නා දේවල් ද තිබෙනවා” යැයි අවබෝධ කරගන්නා පුද්ගලයාට, ජීවිතය සෑම දිනකම අලුත් පාඩම් කියා දෙන පාසලක් බවට පත්වේ.

උපදෙස් විමසන්න…

දැනුම ලබාගන්න…

අහංකාරය අත්හරින්න…

මන්ද,

තනිව ගමන් කරන පුද්ගලයාට වේගයෙන් යා හැකිය. නමුත් හොඳ උපදෙස් සමඟ ගමන් කරන පුද්ගලයාට නිවැරදි මාර්ගයේ යාමට හැකි වේ.

By: Haroon Sahvi