නබි යූසුෆ් (අලෙයිහිස්සලාම්) සහ නබි මූසා (අලෙයිහිස්සලාම්) යන දෙදෙනාගේ ජීවතයෙහි ඇති සමානකම්
සර්වබලධාරී අල්ලාහ්, නබි යූසුෆ් (අලෙයිහිස්සලාම්) තුමාගේ ඉතිහාසය විස්තර කිරීම සඳහා එතුමාගේ නාමයෙන්ම සූරාවක් (12 වන පරිච්ඡේදය – සූරතු යූසුෆ්) පහළ කළ අතර, එහි ආරම්භයේම එය “අහ්සනුල් කසස්” (ඉතා අලංකාර වූ කථාව) ලෙස හඳුන්වා දෙයි.
එසේම නබි මූසා (අලෙයිහිස්සලාම්) තුමාගේ ඉතිහාසය සඳහා සූරතුල් කසස් (28 වන පරිච්ඡේදය) පහළ කර ඇති අතර, එම සූරාව තුළත් අල් කුර්ආනය පුරාමත් එතුමාගේ කථාව විශාල වශයෙන් සඳහන් කර ඇත.
සමානකම්
- නබිවරුන් දෙදෙනාම මිසරයේ (ඊජිප්තුවේ) ජීවත් වූහ.
- නබි යූසුෆ්ගේ කථාව මව ගැන සඳහන් නොවී පියා සමඟ සම්බන්ධ වේ.
- නබි මූසාගේ කථාව පියා ගැන සඳහන් නොවී මව සමඟ සම්බන්ධ වේ.
- දෙදෙනාම කුඩා වියේදී තම පවුලෙන් වෙන්වූහ.
- යූසුෆ් (අලෙයිහිස්සලාම්) වසර ගණනාවක් තම පියාගෙන් වෙන්ව සිටියේය. මූසා (අලෙයිහිස්සලාම්) පැය කිහිපයක් තම මවගෙන් වෙන්ව සිටියේය.
- දෙදෙනාම “විසි කරන ලද” අය වෙති:
- යූසුෆ් (අලෙයිහිස්සලාම්) ළිඳකට දමන ලදී.
- මූසා (අලෙයිහිස්සලාම්) මුහුඳට දමන ලදී.
- යූසුෆ් (අලෙයිහිස්සලාම්) තම සහෝදරයන්ගේ ඊර්ෂ්යාව හා වෛරය නිසා ළිඳට දමන ලදී.
- මූසා (අලෙයිහිස්සලාම්) තම මවගේ ආදරය හා අල්ලාහ්ගේ අණ අනුව මුහුඳට දමන ලදී.
- යූසුෆ්ගේ සිද්ධිය මිනිස් තීරණයක ප්රතිඵලයක් විය.
- මූසාගේ සිද්ධිය අල්ලාහ්ගේ තීරණයක ප්රතිඵලයක් විය.
- යූසුෆ් (අලෙයිහිස්සලාම්) ජලය තිබූ ගැඹුරු ළිඳෙන් ගොඩ ගන්නා ලදී.
- මූසා (අලෙයිහිස්සලාම්) ගඟේ පාවෙමින් තිබූ පෙට්ටියකින් ගොඩ ගන්නා ලදී.
- දෙදෙනාම ප්රසිද්ධ පාලකයන්ගේ මාලිගාවල හැදී වැඩුණහ.
- මූසාගේ මවද, යූසුෆ්ගේ පියාද ඔවුන් ගැන දැඩි දුකකින් පසු වූහ.
- මූසා (අලෙයිහිස්සලාම්) ගැන පාලකයාගේ බිරිඳ “අපට ප්රයෝජනයක් ගෙන එනු ඇත” යැයි කීවාය.
- යූසුෆ් (අලෙයිහිස්සලාම්) ගැන පාලකයා තම බිරිඳට එවැනිම වචන පැවසීය.
- වසර ගණනාවක කාල පරතරයක් තිබුණද, ඔවුන් දෙදෙනා ගැන භාරගත් අය එකම අදහස ප්රකාශ කළ බව අල් කුර්ආනය සඳහන් කරයි.
සහෝදරයන්
- යූසුෆ් (අලෙයිහිස්සලාම්)ගේ ආදරණීය සහෝදරයා බින්යාමීන්ය.
- මූසා (අලෙයිහිස්සලාම්)ගේ ආදරණීය සහෝදරයා හාරූන් (අලෙයිහිස්සලාම්) ය.
පාලකයාගේ බිරිඳගේ භූමිකාව
- මූසා (අලෙයිහිස්සලාම්) ආරක්ෂා කිරීමට පාලකයාගේ බිරිඳ ඉදිරිපත් වූවාය.
- යූසුෆ් (අලෙයිහිස්සලාම්)ට අර්බුද හා කරදර ඇති කිරීමටද පාලකයාගේ බිරිඳ ඉදිරිපත් වූවාය.
තරුණ විය
අල් කුර්ආනය දෙදෙනාගේම තරුණ විය විස්තර කරන්නේ ඉතා සමාන වචනවලිනි. ඔවුන් පරිණත වියට පැමිණි විට අල්ලාහ් ඔවුන්ට ප්රඥාව හා දැනුම ලබා දුන්නේය.
පරීක්ෂාවන්
- යූසුෆ් (අලෙයිහිස්සලාම්) මාලිගාව තුළ කාමය වරදවා හැසිරීමට පොළඹවනු ලැබුවාය.
- මූසා (අලෙයිහිස්සලාම්) මාලිගාවෙන් පිටත මිනීමැරුම් සිද්ධියක් හේතුවෙන් අර්බුදයකට මුහුණ දුන්නේය.
- යූසුෆ් (අලෙයිහිස්සලාම්) වරදක් නොකළද සිරගත කරන ලදී.
- මූසා (අලෙයිහිස්සලාම්) නගරයෙන් පිටව යාමට සිදු විය.
සාක්ෂිකරුවන්
- යූසුෆ් (අලෙයිහිස්සලාම්)ට පක්ෂව සාක්ෂියක් දෙන ලදී.
- මූසා (අලෙයිහිස්සලාම්)ට එරෙහිව සාක්ෂියක් දෙන ලදී.
ඉස්රායීල් ජනතාවට නබිවරුන්
- දෙදෙනාම ඉස්රායීල් දරුවන් වෙත නබිවරුන් ලෙස යවන ලදී.
දුක සහ නැවත හමුවීම
- මූසාගේ මවගේ හදවත දුකෙන් පිරී ගියේය. නමුත් අල්ලාහ් ඔහුව නැවත ඇය වෙත ගෙන ආවේය.
- යූසුෆ්ගේ පියා දුකෙන් අන්ධ වීමට තරම් කඳුළු හෙලීය. අවසානයේ යූසුෆ් (අලෙයිහිස්සලාම්) නැවත ඔහු හමුවිය.
සහෝදරියකගේ වටිනාකම
- යූසුෆ්ගේ සහෝදරයන් ඔහුව ළිඳට දැමූහ.
- මූසාගේ සහෝදරිය ඔහුව පසුපස ගොස් සොයා බලා උදව් කළාය.
මෙයින් සමහරවිට එක් සහෝදරියක් සහෝදරයන් දහසකට වඩා වටිනා විය හැකි බව පෙනේ.
සෙවීම
- මූසාගේ තත්ත්වය සොයා බලන්නැයි මව තම දියණියට නියෝග කළාය.
- යූසුෆ්ගේ තත්ත්වය සොයා බලන්නැයි පියා තම පුතුන්ට නියෝග කළේය.
විශ්වාසවන්තයන්
දෙදෙනාම “අමීන්” (විශ්වාසවන්තයා) යන ගෞරවනීය විශේෂණයෙන් වර්ණනා කරන ලදී.
අසීරු අවස්ථාවල කළ ප්රාර්ථනා
යූසුෆ් (අලෙයිහිස්සලාම්):
“මාගේ පරමාධිපතියාණනි! ඔවුන් මට ආරාධනා කරන දේට වඩා සිරගෙය මට ප්රියය…”
මූසා (අලෙයිහිස්සලාම්):
“මාගේ පරමාධිපතියාණනි! ඔබ මට පහළ කරන යහපතට මම දැඩි අවශ්යතාවයෙන් සිටිමි.”
කාන්තාවන්ගේ හැසිරීම
- යූසුෆ් (අලෙයිහිස්සලාම්)ගේ සිද්ධියේදී මාලිගාවේ කාන්තාවක් ලැජ්ජාවෙන් තොර හැසිරුණාය.
- මූසා (අලෙයිහිස්සලාම්)ගේ සිද්ධියේදී කාන්තාවන් දෙදෙනා ලැජ්ජාවෙන් හා ගෞරවයෙන් හැසිරුණහ.
අල්ලාහ්ගේ පොරොන්දුව
- අල්ලාහ් මූසා (අලෙයිහිස්සලාම්) නැවත මව වෙත ගෙන එන බව පොරොන්දු විය.
- යූසුෆ් (අලෙයිහිස්සලාම්) සම්බන්ධයෙන්ද අවසානයේ ජයග්රහණය හා නැවත එක්වීම සිදු විය.
මාලිගාව සමඟ ඇති අවසානය
- මූසා (අලෙයිහිස්සලාම්) ජීවත් වූ නගරයේ ප්රභූන් ඔහුව නෙරපා හැරීමට සැලසුම් කළහ.
- යූසුෆ් (අලෙයිහිස්සලාම්) ජීවත් වූ රජ මාලිගාවේ පාලකයන් ඔහුව ගෞරවයට පත් කර උසස් තනතුරු ලබා දුන්හ.
අවසාන සමානතාව හා වෙනස
- යූසුෆ් (අලෙයිහිස්සලාම්)ගේ කථාව පලස්තීනයෙන් ආරම්භ වී මිසරයෙන් අවසන් විය.
- මූසා (අලෙයිහිස්සලාම්)ගේ කථාව මිසරයෙන් ආරම්භ වී පලස්තීනය දෙසට ගමන් කරමින් අවසන් විය.
අල්ලාහ් අපට මෙම නබිවරුන් දෙදෙනාගේ ජීවිත කථා තුළින් අසංඛ්ය පාඩම්, ඉවසීම, විශ්වාසය, අල්ලාහ් කෙරෙහි තැබිය යුතු භාරය සහ අවසානයේ සත්යය ජය ගන්නා බව උගන්වා දෙයි.